ไทยติด Top 3 ประเทศที่เศรษฐกิจนอกระบบเยอะที่สุดใน ASEAN

รู้ไหมครับว่า เงินที่หมุนอยู่ในเศรษฐกิจไทย ไม่ได้ผ่านสายตารัฐทั้งหมดนะฮะ เพราะข้อมูลจาก World Economics ประเมินว่า ปี 2025 ไทยมี “เศรษฐกิจนอกระบบ” คิดเป็นประมาณ 38.6% ของ GDP สูงเป็นอันดับ 3 ในอาเซียน เป็นรองแค่เมียนมา 50.1% และกัมพูชา 45.5%

      เศรษฐกิจนอกระบบคืออะไร ?

พูดง่าย ๆ คือ กิจกรรมทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นจริง มีการซื้อขาย มีรายได้ มีการจ้างงาน แต่ไม่ได้ถูกบันทึกหรือรายงานเข้าสู่ระบบอย่างครบถ้วน เช่น ร้านค้าริมทาง หาบเร่แผงลอย ฟรีแลนซ์ รับจ้างทั่วไป ธุรกิจเงินสด หรือกิจการเล็ก ๆ ที่ไม่ได้จดทะเบียนและไม่ได้รายงานรายได้ทั้งหมด

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าเป็น “ธุรกิจผิดกฎหมาย” ทั้งหมดนะครับ ร้านข้าวแกงหน้าปากซอยก็สามารถอยู่ในเศรษฐกิจนอกระบบได้ เพียงแค่กิจกรรมเหล่านี้อยู่นอกระบบการจดทะเบียน ภาษี หรือสถิติทางการบางส่วน

      ทำไม 3 ประเทศนี้ถึงสูง ?

1. เมียนมา 50.1%  ระบบเศรษฐกิจทางการอ่อนแอจากความขัดแย้ง

หลายปีของความไม่สงบทางการเมืองและสงครามกลางเมือง ทำให้ประชาชนและธุรกิจจำนวนมากต้องพึ่งพาเงินสด การค้าชายแดน ตลาดนอกระบบ และการประกอบอาชีพที่ไม่ได้ผ่านระบบทางการ ยิ่งรัฐเข้าถึงพื้นที่และกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้ไม่ทั่วถึง เศรษฐกิจนอกระบบก็ยิ่งใหญ่ครับ

2. กัมพูชา 45.5%  ธุรกิจเล็กและแรงงานนอกระบบมีเยอะ

เศรษฐกิจกัมพูชามีธุรกิจรายย่อย การค้าขนาดเล็ก และแรงงานที่ไม่ได้อยู่ในระบบจำนวนมาก หลายกิจการดำเนินธุรกิจโดยใช้เงินสดและไม่ได้จดทะเบียนอย่างเป็นทางการ ทำให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจส่วนหนึ่งไม่ถูกนับอยู่ในระบบเต็ม ๆ

3. ไทย 38.6%  ประเทศเรามีมนุษย์ฟรีแลนซ์และร้านเล็กเต็มเมือง

อันนี้น่าจะเห็นภาพง่ายที่สุดครับ ตั้งแต่พ่อค้าแม่ค้า วินมอเตอร์ไซค์ คนขับรถ รับจ้างรายวัน เกษตรกร ไปจนถึงอาชีพอิสระอีกสารพัด ซึ่งแรงงานจำนวนมากไม่ได้อยู่ในระบบการจ้างงานแบบพนักงานประจำ ขณะเดียวกันไทยก็มีธุรกิจรายย่อยจำนวนมหาศาลที่บางส่วนยังอยู่นอกระบบทะเบียนและภาษี

เรื่องนี้เลยมีทั้งสองด้านครับ ด้านหนึ่ง เศรษฐกิจนอกระบบเป็นแหล่งทำมาหากินสำคัญของคนจำนวนมาก และช่วยให้คนสามารถสร้างรายได้โดยไม่ต้องมีบริษัทใหญ่ ๆ มาจ้าง

     แต่อีกด้านหนึ่ง ถ้าเศรษฐกิจส่วนใหญ่อยู่นอกระบบมากเกินไป รัฐก็จะมองเห็นรายได้และกิจกรรมทางเศรษฐกิจจริงได้น้อยลง เก็บภาษีได้ยากขึ้น ขณะที่คนทำงานนอกระบบเองก็มักเข้าถึงสวัสดิการ สินเชื่อ หรือความคุ้มครองแรงงานได้ยากกว่าคนในระบบด้วย

ดังนั้น ตัวเลข 38.6% ของไทยไม่ได้แปลว่า “คนไทยหนีภาษีกัน 38.6%” นะฮะ เพราะเศรษฐกิจนอกระบบกว้างกว่านั้นมาก แต่มันกำลังบอกเราว่า เศรษฐกิจไทยอีกก้อนใหญ่มาก ๆ ยังหาเงิน ทำงาน และค้าขายกันอยู่ในพื้นที่ที่ “ระบบทางการมองเห็นไม่หมด” นั่นเองครับ