ปวดหลังเป็นอาการที่เจอบ่อยมากครับ และสิ่งที่ทำให้แยกยากคือคำว่า “ปวดหลัง” เหมือนกัน แต่ลักษณะของอาการอาจพาเราไปคนละทางเลย

บางคนยกของแล้วตึงเอว

บางคนนั่งทำงานนานแล้วปวดกลางหลัง

บางคนปวดร้าวลงขา

บางคนปวดสีข้างร่วมกับปัสสาวะแสบ

บางคนปวดลิ้นปี่แล้วทะลุไปหลัง

เพราะฉะนั้นเวลาปวดหลัง ผมอยากให้ดู 3 อย่างพร้อมกันครับ

ปวดตรงไหน ปวดแบบไหน และมีอาการอะไรเกิดร่วมด้วย

ถ้าแยก 3 อย่างนี้ได้ เราจะพอมองออกว่าจุดไหนเข้าทางกล้ามเนื้อ จุดไหนเริ่มคิดถึงเส้นประสาท ไต กระดูก หรืออวัยวะภายในมากขึ้นครับ

1. ปวดเอวหลังยกของ นั่งนาน หรือใช้งาน แล้วขยับบางท่าถึงเจ็บ — มักเข้าทางกล้ามเนื้อ

ถ้าปวดบริเวณเอวหลังยกของ ก้ม ๆ เงย ๆ ทำงานบ้าน ออกกำลังกายผิดท่า หรือนั่งท่าเดิมหลายชั่วโมง แล้วรู้สึกตึง เมื่อย กดแล้วเจ็บ หรือบิดตัวบางท่าถึงปวด แบบนี้มักเข้าทางกล้ามเนื้อหรือเอ็นรอบหลังครับ

บางคนตื่นเช้ามาแข็ง ๆ พอลุกเดินสักพักดีขึ้น

บางคนนั่งนานแล้วปวด แต่พอเปลี่ยนท่าหรือขยับตัวแล้วเบาลง

ถ้าไม่มีอาการชาร้าวลงขา ไม่มีขาอ่อนแรง ไม่มีไข้ และอาการค่อย ๆ ดีขึ้นในไม่กี่วัน ลักษณะจะเข้าทางกล้ามเนื้อค่อนข้างมากครับ

ช่วงนี้ขยับเบา ๆ เดิน เปลี่ยนท่าบ่อย และประคบร้อนช่วยได้ในหลายคน

2. ปวดจากเอวร้าวลงก้น ลงขา หรือถึงเท้า — คิดถึงเส้นประสาท

ถ้าอาการลากจากเอวลงก้น ลงต้นขา น่อง หรือไปถึงปลายเท้า โดยเฉพาะมีชา แสบร้อน เหมือนไฟช็อต หรือเหมือนมดไต่ร่วมด้วย ลักษณะนี้ชวนคิดถึงเส้นประสาทมากขึ้นครับ

บางคนไอ จาม หรือเบ่งแล้วปวดร้าวมากขึ้น

บางคนยืนนานแล้วขาชา

บางคนเดินได้ไม่ไกลก็ต้องนั่งพัก

สาเหตุที่พบได้ เช่น หมอนรองกระดูกระคายหรือกดเส้นประสาท รวมถึงความเสื่อมของกระดูกสันหลังบางชนิด

ถ้าเริ่มมีปลายเท้ายกไม่ขึ้น ขาอ่อนแรง เดินผิดปกติ หรืออาการทรุดเร็ว ควรไปตรวจเร็วขึ้นครับ

3. ปวดสีข้างหรือด้านหลังเอว ร่วมกับไข้หรือปัสสาวะผิดปกติ — คิดถึงไตและทางเดินปัสสาวะ

ถ้าเป็นกล้ามเนื้อบริเวณสีข้าง มักสัมพันธ์กับการก้ม บิดตัว ลุกนั่ง หรือกดตรงบริเวณนั้นแล้วเจ็บครับ

แต่ถ้าปวดลึกบริเวณสีข้างร่วมกับไข้ หนาวสั่น ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะขุ่น หรือมีเลือดปน จะชวนคิดถึงไตหรือทางเดินปัสสาวะมากขึ้น

ถ้าเป็นนิ่ว บางคนจะปวดบิดรุนแรงเป็นพัก ๆ จนนั่งไม่ติด และอาจร้าวจากสีข้างลงท้องน้อยหรือขาหนีบครับ

ตรงนี้จึงดูง่ายขึ้นจากอาการร่วม

ปวดแล้วขยับถึงเจ็บ → ไปทางกล้ามเนื้อ

ปวดลึก + ไข้หรือปัสสาวะผิดปกติ → ไปทางไตหรือทางเดินปัสสาวะมากขึ้น

4. ปวดกลางหลังหรือหลังส่วนบน ร่วมกับแน่นหน้าอก หอบ หรือเหงื่อแตก — ต้องคิดถึงหัวใจและหลอดเลือด

คนที่นั่งคอมพิวเตอร์นาน ก้มโทรศัพท์ หรือยกไหล่ค้าง มักปวดระหว่างสะบักและกลางหลังได้ครับ

ลักษณะมักตึง กดแล้วเจ็บ และสัมพันธ์กับท่าทาง

แต่ถ้าปวดกลางหลังหรือหลังส่วนบนพร้อมแน่นหน้าอก หอบ เหงื่อแตก คลื่นไส้ หน้ามืด หรือเจ็บร้าวไปแขนหรือกราม ต้องคิดถึงหัวใจและหลอดเลือดด้วยครับ

บางคนอาการหัวใจไม่ได้มาเป็นเจ็บหน้าอกชัด ๆ อย่างเดียว

โดยเฉพาะคนที่มีเบาหวาน ความดัน ไขมันสูง หรือสูบบุหรี่ ถ้าอาการเกิดฉับพลันและรุนแรงควรรีบไปโรงพยาบาลครับ

5. ปวดลิ้นปี่หรือท้องส่วนบนแล้วร้าวทะลุไปหลัง — ต้องคิดถึงอวัยวะภายใน รวมถึงตับอ่อนและมะเร็งบางชนิด

ถ้าอาการเริ่มจากลิ้นปี่ ท้องส่วนบน ใต้ชายโครง หรือหน้าอก แล้วร้าวทะลุไปกลางหลัง โดยเฉพาะถ้าปวดลึก ปวดต่อเนื่อง และไม่ได้เปลี่ยนตามท่าทางมากนัก ตรงนี้ควรมองอวัยวะภายในร่วมด้วยครับ

ตับอ่อนอักเสบ มักปวดลิ้นปี่รุนแรงแล้วร้าวไปกลางหลัง และอาจมีคลื่นไส้ อาเจียน กินไม่ได้ร่วมด้วย

ส่วน มะเร็งตับอ่อนบางตำแหน่ง อาจทำให้ปวดท้องส่วนบนแล้วร้าวไปหลัง ร่วมกับน้ำหนักลด เบื่ออาหาร ตัวเหลือง ตาเหลือง หรืออุจจาระเปลี่ยน

มะเร็งปอดบางตำแหน่ง อาจทำให้ปวดไหล่หรือหลังส่วนบน โดยเฉพาะถ้ามีไอเรื้อรัง ไอเป็นเลือด น้ำหนักลด หรือหายใจผิดปกติร่วมด้วย

และถ้ามะเร็งกระจายเข้ากระดูกสันหลัง อาการมักออกแนวปวดลึกเฉพาะจุด ปวดต่อเนื่อง ปวดตอนกลางคืน และถ้าเริ่มกดเส้นประสาทอาจมีชา ขาอ่อนแรง หรือเดินผิดปกติครับ

ดังนั้นถ้าอาการปวดหลังมาพร้อม น้ำหนักลด เบื่ออาหาร ตัวเหลือง ไอเรื้อรัง ไอเป็นเลือด หรืออาการทางระบบประสาท ควรตรวจหาสาเหตุให้ชัดครับ

6. ปวดหลังหลังหกล้ม กระแทก หรือยกของแล้วปวดจี๊ด — โดยเฉพาะผู้สูงอายุ คิดถึงกระดูก

ถ้าเป็นผู้สูงอายุ มีภาวะกระดูกพรุน ใช้ยาสเตียรอยด์นาน หรือเคยมีกระดูกหักง่าย แม้อุบัติเหตุจะดูไม่รุนแรงมาก ก็สามารถเกิดกระดูกสันหลังยุบหรือแตกได้ครับ

บางคนไม่ได้ล้มแรงด้วยซ้ำ

แค่ก้มยกของ ไอแรง หรือบิดตัว แล้วปวดหลังขึ้นมาทันที

ลักษณะที่ชวนคิดถึงกระดูก เช่น ปวดมากเฉพาะจุด ยืนหรือเดินแล้วเจ็บชัด กดบริเวณกระดูกแล้วเจ็บ หรือหลังเริ่มค่อมและความสูงลดลง

ในกลุ่มนี้ควรประเมินกระดูกมากกว่าคิดว่าเป็นแค่กล้ามเนื้อครับ

7. ปวดหลังร่วมกับอาการแบบนี้ ควรรีบตรวจ

• ขาอ่อนแรงมากขึ้น หรือเดินไม่ได้เหมือนเดิม

• ชาบริเวณก้น ขาหนีบ หรือรอบอวัยวะเพศ

• กลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ หรือปัสสาวะไม่ออกผิดปกติ

• ปวดหลังรุนแรงหลังอุบัติเหตุ โดยเฉพาะผู้สูงอายุหรือคนกระดูกพรุน

• ปวดหลังร่วมกับไข้สูง หนาวสั่น หรือดูป่วยมาก

• ปวดกลางหลังร่วมกับเจ็บหน้าอก หอบ เหงื่อแตก หรือหน้ามืด

• ปวดต่อเนื่องมากขึ้นเรื่อย ๆ ร่วมกับน้ำหนักลด เบื่ออาหาร ไอเรื้อรัง ตัวเหลือง หรือมีประวัติมะเร็งครับ

• เปลี่ยนท่าทุก 30–60 นาที ถ้าต้องนั่งทำงานนาน

• เดินเบา ๆ แทนการนอนทั้งวัน

• ประคบร้อนประมาณ 15–20 นาที ถ้ากล้ามเนื้อตึง

• เลี่ยงการยกของหนักหรือบิดเอวแรง ๆ ชั่วคราว

• พออาการดีขึ้น ค่อยกลับมาฝึกกล้ามเนื้อแกนกลาง สะโพก และขา

• ถ้าปวดเกิน 1–2 สัปดาห์แล้วไม่ดีขึ้น ปวดซ้ำบ่อย หรือรบกวนการนอนและชีวิตประจำวัน ควรไปตรวจครับ

เวลาปวดหลัง ผมอยากให้ดูแบบนี้ง่ายที่สุด

ปวดหลังหลังใช้งาน ขยับบางท่าถึงเจ็บ → มักไปทางกล้ามเนื้อ

ปวดร้าวลงขา + ชา → คิดถึงเส้นประสาท

ปวดสีข้าง + ไข้หรือปัสสาวะผิดปกติ → คิดถึงไตและทางเดินปัสสาวะ

ปวดกลางหลัง + แน่นหน้าอกหรือหอบ → คิดถึงหัวใจและหลอดเลือด

ปวดลิ้นปี่หรือท้องแล้วร้าวไปหลัง + อาการจากท้องหรือน้ำหนักลด → คิดถึงอวัยวะภายในมากขึ้น

ปวดหลังหลังล้ม + กระดูกพรุนหรือสูงอายุ → คิดถึงกระดูก

ปวดหลัง + ขาอ่อนแรง กลั้นปัสสาวะไม่ได้ หรือชาบริเวณก้น → รีบตรวจครับ

การแยกแบบนี้ไม่ได้ดูแค่ “ตำแหน่ง” อย่างเดียว แต่ดู รูปแบบอาการและสิ่งที่มาด้วยกัน ซึ่งช่วยให้เรารู้ว่าจุดไหนดูแลเบื้องต้นได้ และจุดไหนควรไปตรวจให้เร็วขึ้นครับ

Cr. FBหมอเจด