Gaslighting คืออะไร? ทำไมบางคนคุยกับเราแล้วทำให้เรารู้สึกว่า “หรือเราผิดจริง ๆ?”

🔥 Gaslighting คืออะไร?
    - พูดง่าย ๆ คือ การบงการทางอารมณ์หรือจิตใจ จนทำให้อีกฝ่ายเริ่มสงสัยความคิด ความทรงจำ การรับรู้ หรือการตัดสินใจของตัวเอง
สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (APA) อธิบายว่า gaslight คือการทำให้อีกคนสงสัยในสิ่งที่ตัวเองรับรู้ ประสบการณ์ หรือความเข้าใจต่อเหตุการณ์ต่าง ๆ

    เช่น...
     เรา: “เมื่อวานเธอพูดแบบนี้กับเรา เราเสียใจนะ”
       อีกฝ่าย: “ฉันไม่เคยพูดแบบนั้นเลย”
     เรา: “แต่เราจำได้นะ”
       อีกฝ่าย: “เธอคิดไปเองหรือเปล่า? ช่วงนี้เป็นอะไร ทำไมคิดมากตลอด”

  สุดท้ายจากที่เราตั้งใจจะคุยเรื่อง สิ่งที่เขาทำ
  กลายเป็นว่า... เรากลับมานั่งสงสัยตัวเองว่า “หรือเราจะคิดมากเกินไปจริง ๆ?”
  นี่แหละครับคือสิ่งที่ทำให้ Gaslighting น่ากลัว

👀 แล้วคนที่มีพฤติกรรม Gaslighting มักทำอะไร?
      - ไม่ได้หมายความว่าคนที่พูดประโยคเหล่านี้เพียงครั้งเดียวจะเป็น Gaslighter
      - สิ่งสำคัญคือ ต้องดูเป็นรูปแบบพฤติกรรมที่เกิดซ้ำ ๆ และหลายพฤติกรรมประกอบกัน

      1. ปฏิเสธสิ่งที่ตัวเองเคยทำ
           - “ฉันไม่ได้พูดแบบนั้น”   “เธอจำผิดแล้ว”

      2. ทำให้เราดูเป็นคนคิดมาก
           - “เรื่องแค่นี้เอง”   “เธอ Sensitive เกินไป”   “ทำไมต้องดราม่าขนาดนี้?”

      3. เปลี่ยนประเด็นเวลาถูกถาม
           - เราถามเรื่องหนึ่ง  แต่เขากลับลากไปอีกเรื่อง เช่น   “แล้วเธอล่ะ ครั้งก่อนเธอก็ทำแบบนี้เหมือนกัน”
          จากคนที่กำลังถาม กลายเป็นเราต้องมานั่งแก้ตัวแทน

      4. โยนความผิดกลับมาให้เรา
           - “ที่ฉันทำแบบนี้ก็เพราะเธอนั่นแหละ” ทำให้เรารู้สึกว่า พฤติกรรมของเขาเกิดขึ้นเพราะเรา

      5. ใช้เรื่องในอดีตมาโจมตี
           - เวลามีปัญหาในปัจจุบัน ก็หยิบความผิดพลาดเก่า ๆ ของเรามาพูดซ้ำ  จนสุดท้ายประเด็นที่เราต้องการคุยก็หายไป

      6. ทำให้เราเริ่มไม่มั่นใจในตัวเอง
           - อันนี้อาจเป็นสัญญาณที่น่าสังเกตมากที่สุด  เมื่อคุยกับคนคนนี้บ่อย ๆ เราเริ่มคิดว่า
           “เราจำผิดหรือเปล่า?”
           “เราคิดมากไปเองไหม?”
           “เราผิดจริง ๆ หรือเปล่า?”
           “หรือจริง ๆ แล้วเราเป็นคนมีปัญหา?”
         - ถ้าเกิดความรู้สึกแบบนี้ซ้ำ ๆ จนเริ่มไม่เชื่อการรับรู้และการตัดสินใจของตัวเอง อาจเป็นสัญญาณว่าความสัมพันธ์นั้นกำลังส่งผลต่อความมั่นใจและความรู้สึกต่อตัวเอง

🚨 แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่า “กำลังถูก Gaslighting”?
     ลองสังเกตตัวเองหลังจากพูดคุยกับคนคนหนึ่งว่า...
       - เราต้องขอโทษทั้งที่ไม่รู้ว่าตัวเองผิดอะไร?
       - เราเริ่มไม่มั่นใจในความทรงจำของตัวเอง?
       - ทุกครั้งที่มีปัญหา สุดท้ายกลายเป็นความผิดของเรา?
       - เรารู้สึกสับสนมากกว่าก่อนเริ่มคุย?
       - เราเริ่มกลัวที่จะพูดความรู้สึกของตัวเอง?
       - เราต้องคอยพิสูจน์ว่าเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น “เกิดขึ้นจริง”?
       - เราเริ่มคิดว่าตัวเอง “คิดมากเกินไป” อยู่ตลอด?
   ถ้าเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว อาจเป็นเพียงความขัดแย้งหรือการสื่อสารที่ไม่ดี แต่ถ้าเกิดขึ้น ซ้ำ ๆ เป็นรูปแบบ และส่งผลให้เราไม่เชื่อมั่นในตัวเอง ก็ควรให้ความสำคัญกับมัน

❤️ สุดท้าย...
      -  Gaslighting ไม่ได้แปลว่า  “ใครเถียงเก่งกว่า = Gaslighter” และไม่ใช่ทุกความสัมพันธ์ที่มีปัญหาจะเป็น Gaslighting
      -  สิ่งสำคัญคือการดูว่า เรากำลังอยู่ในความสัมพันธ์ที่สามารถพูดคุยกันอย่างเคารพ รับผิดชอบต่อการกระทำของตัวเอง และยอมรับมุมมองที่แตกต่างกันได้หรือไม่
      -  เพราะความสัมพันธ์ที่ดีอาจมีการทะเลาะกันได้
      -  แต่หลังจากทะเลาะกันแล้ว เราควร เข้าใจกันมากขึ้น
      -  ไม่ใช่กลับมานั่งถามตัวเองว่า... “ตกลงสิ่งที่เราเห็น สิ่งที่เรารู้สึก และสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ๆ มันเคยเกิดขึ้นหรือเปล่า?”
      -  คำถามนี้อาจเป็นสิ่งที่น่าคิดที่สุดของเรื่อง Gaslighting

อ้างอิง dictionary   clevelandclinic