เจ้าของโรงไฟฟ้าโซลาร์รายใหญ่ของโปรตุเกสล้มละลาย เมื่อผลิตไฟได้มาก แต่ขายไฟได้ราคาต่ำ

โรงไฟฟ้า Solara4 ขนาดประมาณ 220 เมกะวัตต์ เข้าสู่กระบวนการล้มละลาย หลังรายได้ไม่เป็นไปตามคาด ขณะที่ราคาขายไฟในตลาดลดลงจากการมีพลังงานแสงอาทิตย์จำนวนมาก และโครงการยังเผชิญปัญหาทางเทคนิค ไฟไหม้ และภาระหนี้
บริษัท Welink Energy Portugal 2 UK Limited เจ้าของโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ Solara4 ในเมือง Alcoutim ทางตอนใต้ของโปรตุเกส เข้าสู่กระบวนการล้มละลาย หลังไม่สามารถสร้างรายได้เพียงพอสำหรับชำระหนี้และค่าใช้จ่ายของโครงการ
โรงไฟฟ้าแห่งนี้เริ่มดำเนินงานในปี 2021 และมีกำลังผลิตประมาณ 220 เมกะวัตต์ โดยในช่วงที่เปิดดำเนินการถือเป็นหนึ่งในโครงการโซลาร์ขนาดใหญ่ที่สุดของโปรตุเกส

1. ปัญหาเริ่มจากผลิตไฟได้น้อยกว่าที่คาด
รายงานที่จัดทำโดย BDO ระบุว่า Solara4 ผลิตไฟฟ้าได้ต่ำกว่าที่ประเมินไว้ตั้งแต่แรก ทำให้รายได้จริงไม่เป็นไปตามแผนธุรกิจ
นอกจากนี้ โรงไฟฟ้ายังประสบปัญหาทางเทคนิค รวมถึงเหตุไฟไหม้หลายครั้ง ซึ่งทำให้บางส่วนของโรงไฟฟ้าไม่สามารถดำเนินงานได้ตามปกติ
อย่างไรก็ตาม รายงานข่าวที่มีอยู่ไม่ได้ระบุรายละเอียดเพียงพอที่จะสรุปว่าไฟไหม้แต่ละครั้งเกิดจากสาเหตุใด จึงไม่ควรกล่าวว่าเกิดจากแผงโซลาร์หรืออุปกรณ์ชนิดใดโดยเฉพาะ

2. ปัญหาใหญ่ขึ้นเมื่อราคาไฟฟ้าในตลาดตกต่ำ
อีกปัจจัยสำคัญคือ ตลาดไฟฟ้าในคาบสมุทรไอบีเรียมีการติดตั้งพลังงานแสงอาทิตย์เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว
ในวันที่มีแดดจัด โรงไฟฟ้าโซลาร์จำนวนมากจะผลิตไฟฟ้าออกมาพร้อมกันในช่วงกลางวัน ทำให้มีไฟฟ้าเข้าสู่ตลาดจำนวนมากในเวลาเดียวกัน
เมื่อไฟฟ้ามีมากกว่าความต้องการใช้ ราคาขายส่งจึงลดลง และในบางช่วงราคาสามารถลงไปถึงศูนย์หรือติดลบได้
พูดง่าย ๆ คือ โรงไฟฟ้าอาจยังสามารถผลิตไฟฟ้าได้ แต่ ไฟฟ้าที่ผลิตออกมาแต่ละหน่วยกลับขายได้ราคาถูกมาก

3. ไม่ใช่ว่าไฟล้นแล้วโรงไฟฟ้าถูกสั่งปิดทั้งหมด
ประเด็นนี้ต้องแยกให้ชัดเจน
การที่ไฟฟ้าในตลาดมีมากเกินความต้องการสามารถทำให้ผู้ผลิตบางรายต้องลดการผลิตหรือถูกจำกัดการจ่ายไฟได้ แต่ข่าวเกี่ยวกับ Solara4 ไม่ได้ระบุว่าบริษัทล้มละลายเพราะถูกสั่งหยุดผลิตเนื่องจากไฟฟ้าล้นระบบ
ปัญหาหลักที่ระบุไว้คือ รายได้ต่ำกว่าที่คาด ซึ่งเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน โดยเฉพาะปริมาณการผลิตที่ต่ำกว่าคาดและราคาขายไฟในตลาดที่ลดลง

ดังนั้นจึงไม่ควรสรุปว่า

“ผลิตไฟมากเกินไปจนขายไม่ได้ แล้วโรงไฟฟ้าจึงล้มละลาย”

แต่ควรเข้าใจว่า

“เมื่อโซลาร์ผลิตพร้อมกันจำนวนมาก ราคาตลาดไฟฟ้าก็ลดลง ทำให้รายได้จากไฟฟ้าแต่ละหน่วยต่ำลง ขณะที่โรงไฟฟ้ายังมีหนี้และค่าใช้จ่ายที่ต้องจ่าย”

4. จุดสำคัญคือโรงไฟฟ้าไม่ได้มีราคาขายไฟที่รัฐรับประกัน
Solara4 ไม่ได้มีระบบราคาขายไฟแบบที่รัฐบาลรับประกันราคาคงที่ให้ตลอดเวลา
ในช่วงปี 2022–2023 บริษัทขายไฟผ่าน PPA หรือสัญญาซื้อขายไฟระยะยาว ซึ่งช่วยให้รายได้มีความแน่นอนมากกว่าการพึ่งราคาตลาดแบบเต็มรูปแบบ
แต่ในปี 2024 บริษัทเปลี่ยนไปขายไฟในตลาดมากขึ้น ทำให้ต้องรับความเสี่ยงจากราคาตลาดโดยตรง
เมื่อราคาตลาดตกต่ำจากการที่มีไฟฟ้าจากโซลาร์จำนวนมาก รายได้ของโครงการจึงได้รับผลกระทบโดยตรง

5. ทำไมเรื่องนี้จึงกลายเป็นปัญหาทางการเงิน?
ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่าโรงไฟฟ้ามีค่าใช้จ่ายและหนี้จำนวนมาก ซึ่งต้องจ่ายไม่ว่าราคาขายไฟจะเป็นเท่าไร
ถ้าคาดว่าจะขายไฟได้หน่วยละ 100 แต่ในความเป็นจริงราคาตลาดลดลงเหลือ 40 หรือบางช่วงเหลือ 0 รายได้จะหายไปอย่างมาก
และถ้าโรงไฟฟ้ายังผลิตได้น้อยกว่าที่คาด มีอุปกรณ์ขัดข้อง ต้องซ่อมแซมจากเหตุไฟไหม้ และมีภาระหนี้อยู่ด้วย ปัญหาก็จะยิ่งรุนแรงขึ้น
ท้ายที่สุดบริษัทจึงไม่สามารถสร้างรายได้เพียงพอที่จะชำระหนี้และภาระทางการเงินได้

6. ยังมีปัญหากับผู้รับเหมาก่อสร้าง
Solara4 ยังมีข้อพิพาทกับ CTIEC บริษัทจีนที่รับผิดชอบการก่อสร้างโครงการ โดยมีการเรียกร้องเงินจำนวนมากระหว่างทั้งสองฝ่าย และข้อพิพาทอยู่ในกระบวนการอนุญาโตตุลาการ
จึงไม่ได้มีเพียงปัญหาราคาขายไฟเท่านั้น แต่เป็นปัญหาทางการเงินที่เกิดจากหลายด้านพร้อมกัน

7. โรงไฟฟ้าไม่ได้หมายความว่าจะหายไป
การเข้าสู่กระบวนการล้มละลายของบริษัทเจ้าของโครงการไม่ได้หมายความว่าโรงไฟฟ้าจะต้องถูกรื้อถอนหรือหยุดผลิตไฟฟ้าถาวร
แนวทางหนึ่งคือการหานักลงทุนรายใหม่เข้ามาซื้อหรือบริหารสินทรัพย์ และมีแนวคิดที่จะปรับโครงการจากโรงไฟฟ้าโซลาร์เพียงอย่างเดียวให้เป็นระบบที่มี โซลาร์ + พลังงานลม + แบตเตอรี่
แนวคิดนี้มีความสำคัญ เพราะแบตเตอรี่สามารถเก็บไฟฟ้าในช่วงที่โซลาร์ผลิตมากและราคาต่ำ แล้วนำออกมาขายในช่วงที่ความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงและราคาดีกว่า

สรุป
กรณี Solara4 สะท้อนปัญหาสำคัญของธุรกิจโซลาร์ในยุคที่มีการติดตั้งแผงจำนวนมาก
โซลาร์ผลิตไฟฟ้าได้ถูก แต่ไม่ได้หมายความว่าเจ้าของโรงไฟฟ้าจะขายไฟได้ราคาดีเสมอไป
เมื่อโรงไฟฟ้าโซลาร์จำนวนมากผลิตไฟพร้อมกันในช่วงกลางวัน ปริมาณไฟฟ้าในตลาดจะเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้ราคาขายส่งลดลง บางช่วงอาจเป็นศูนย์หรือติดลบ
สำหรับ Solara4 ปัญหานี้เกิดขึ้นพร้อมกับ การผลิตที่ต่ำกว่าคาด ปัญหาทางเทคนิค เหตุไฟไหม้ ภาระหนี้ และข้อพิพาทกับผู้รับเหมา จนรายได้ไม่เพียงพอต่อภาระทางการเงิน
ดังนั้นกรณีนี้จึงไม่ใช่เรื่องของ “โซลาร์ผลิตไฟฟ้ามากเกินไปจนไม่มีใครใช้” เพียงอย่างเดียว แต่เป็นตัวอย่างของปัญหา “ผลิตไฟได้ แต่ในช่วงเวลาที่ผลิตพร้อมกัน ราคาที่ขายได้กลับต่ำมาก”
นี่เป็นเหตุผลหนึ่งที่โครงการพลังงานหมุนเวียนรุ่นใหม่ให้ความสำคัญกับ แบตเตอรี่ การขายไฟผ่าน PPA และการผสมหลายแหล่งพลังงาน มากขึ้น เพื่อไม่ต้องพึ่งพาราคาตลาดในช่วงที่ไฟฟ้าจากโซลาร์ออกมาพร้อมกันจำนวนมาก

#เจ้าของโรงไฟฟ้าโซลาร์ขนาดใหญ่ในโปรตุเกสเข้าสู่กระบวนการล้มละลาย หลังผลิตไฟต่ำกว่าคาด ขณะที่ราคาขายไฟในตลาดตกต่ำแม้จะมีกำลังผลิตโซลาร์ที่เพิ่มขึ้น กระทบรายได้จนไม่เพียงพอต่อภาระหนี้และต้นทุนดำเนินงานอ่ะนะ
ข่าวต้นทาง (เอไอสรุปและเรียบเรียง) Expresso