สหรัฐฯ กำลังตกหลุมพรางตัวเอง? เมื่ออาวุธ "ดอลลาร์" สวนทางกับวิกฤตหนี้สาธารณะ

กระทู้คำถาม

เศรษฐศาสตร์ การเงิน การลงทุน การออมเงิน สกุลเงินดิจิตอล

รู้จัก "ดอลลาร์" ในฐานะเงินสกุลหลักของโลกกันดีอยู่แล้วใช่ไหม แต่สัปดาห์นี้มีข่าวใหญ่สองเรื่องพร้อมกัน ที่ทำให้หลายคนเริ่มตั้งคำถามว่าจริงๆ แล้วเศรษฐกิจอเมริกาแข็งแกร่งขนาดที่โฆษณาไว้จริงหรือเปล่า

เรื่องแรก: "Economic D-Day" ใส่อิหร่าน
รัฐมนตรีคลังสหรัฐฯ สก็อตต์ เบสเซนต์ ประกาศเมื่อวันที่ 23-24 สิงหาคมนี้ว่ากำลังจะปล่อยมาตรการคว่ำบาตรอิหร่านชุดใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมา เขาเรียกมันว่า "Economic D-Day" หรือ "วันดีเดย์ทางเศรษฐกิจ" พร้อมบอกว่านี่คือ "ปฏิบัติการทางการเงินที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยใช้กับศัตรูมา" เป้าหมายคือตัดอิหร่านออกจากระบบการเงินโลกให้หมด ทั้งกลุ่มที่ซื้อขายน้ำมันอิหร่าน ธนาคารที่รับโอนเงินให้ ไปจนถึงประเทศที่ยังทำการค้าด้วย
พูดง่ายๆ คือสหรัฐฯ ใช้จุดแข็งที่ตัวเองมี นั่นคือการที่โลกต้องพึ่งพาดอลลาร์และระบบโอนเงินระหว่างประเทศ มาเป็นเครื่องมือกดดันประเทศที่ไม่ถูกกัน ซึ่งไม่ใช่เรื่องใหม่ สหรัฐฯ คว่ำบาตรอิหร่านมาตั้งแต่ปี 1979 แล้ว แต่รอบนี้เบสเซนต์ประกาศแรงกว่าทุกครั้ง

เรื่องที่สอง: หนี้สหรัฐฯ ทะลุ 40 ล้านล้านดอลลาร์
พร้อมๆ กันนั้น กระทรวงการคลังสหรัฐฯ ก็เพิ่งประกาศว่าหนี้สาธารณะของประเทศทะลุ 40 ล้านล้านดอลลาร์เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ ไปแล้วเมื่อกลางเดือนสิงหาคมนี้ เร็วกว่าที่คาดการณ์ไว้ด้วยซ้ำ ตัวเลขนี้เท่ากับหนี้ประมาณ 117,000 ดอลลาร์ต่อคนอเมริกันหนึ่งคน และที่น่าสนใจคือดอกเบี้ยที่รัฐบาลต้องจ่ายจากหนี้ก้อนนี้ ตอนนี้แซงหน้างบกลาโหมไปแล้ว กลายเป็นรายจ่ายอันดับสองรองจากประกันสังคม

แล้วสองเรื่องนี้เกี่ยวกันยังไง
นี่คือจุดที่น่าคิด สหรัฐฯ ใช้พลังของดอลลาร์เป็นอาวุธกดดันประเทศอื่นได้ ก็เพราะโลกยังไว้ใจและต้องพึ่งดอลลาร์อยู่ แต่ในเวลาเดียวกัน ตัวเองก็แบกหนี้มหาศาลที่ต้องอาศัยนักลงทุนทั่วโลกช่วยซื้อพันธบัตรต่อไปเรื่อยๆ
นักวิเคราะห์หลายคนตั้งข้อสังเกตว่า ยิ่งสหรัฐฯ ใช้ระบบการเงินเป็นเครื่องมือลงโทษบ่อยขึ้นเท่าไหร่ ก็ยิ่งทำให้บางประเทศ (โดยเฉพาะกลุ่ม BRICS อย่างจีน รัสเซีย) อยากลดการพึ่งพาดอลลาร์มากขึ้นเท่านั้น เพราะกลัวว่าวันหนึ่งตัวเองอาจโดนบ้าง กระแสนี้เรียกว่า "de-dollarization" ซึ่งถ้าเกิดขึ้นจริงในระยะยาว ก็อาจทำให้ความต้องการซื้อพันธบัตรสหรัฐฯ ลดลง และทำให้สหรัฐฯ ต้องจ่ายดอกเบี้ยแพงขึ้นเพื่อจูงใจให้คนยังอยากถือหนี้ตัวเอง
ตรงนี้ต้องบอกตามตรงว่าเป็นความเสี่ยงและมุมมองของนักวิเคราะห์บางกลุ่ม ไม่ใช่ข้อสรุปที่แน่นอนว่าจะเกิดวิกฤตแน่ๆ เพราะดอลลาร์ก็ยังเป็นเงินสกุลที่โลกใช้เยอะที่สุดอยู่ดี และยังไม่มีสกุลเงินไหนมาแทนที่ได้ในเร็วๆ นี้

สรุป
สองเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นพร้อมกันพอดี และมันสะท้อนภาพที่น่าสนใจว่า อเมริกายังมีพลังกดดันประเทศอื่นผ่านระบบการเงินได้เต็มที่ แต่ตัวเองก็แบกหนี้ก้อนใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ไปพร้อมกัน เป็นภาพที่ขัดแย้งในตัวเองไม่น้อย และเป็นเรื่องที่คนติดตามข่าวเศรษฐกิจโลกควรจับตาดูต่อไปว่าจะพัฒนาไปทางไหน

บทความนี้เป็นการสรุปข้อมูลเชิงข่าว ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน