มาทำ "หนังสือแสดงเจตนาปฏิเสธการรักษาพยาบาลในวาระสุดท้าย" กันเถอะ สำหรับคนที่ไม่อยากนอนเป็นผักให้เป็นภาระลูกหลาน

การทำหนังสือแสดงเจตนาปฏิเสธการรักษาพยาบาลในวาระสุดท้าย (Living Will ตามมาตรา 12 แห่ง พ.ร.บ. สุขภาพแห่งชาติ) มีข้อดีและเหตุผลสำคัญทั้งต่อตัวผู้ทำ ครอบครัว และทีมแพทย์ผู้รักษา ดังนี้

1. ประโยชน์ต่อตัวผู้ทำหนังสือแสดงเจตนา

- รักษาสิทธิในการตัดสินใจเกี่ยวกับตนเอง (Autonomy): ช่วยให้คุณกำหนดแนวทางการรักษาและเลือกวิถีการจากไปตามความต้องการ ความเชื่อ และค่านิยมส่วนตัว แม้ในวันที่หมดสติหรือไม่สามารถสื่อสารได้

- หลีกเลี่ยงความทุกข์ทรมานที่ไม่จำเป็น: ป้องกันการใช้หัตถการทางการแพทย์ที่รุกล้ำและเจ็บปวด (Invasive Procedures) เช่น การปั๊มหัวใจ (CPR) การเจาะคอ หรือการใส่ท่อช่วยหายใจ ที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดกระบวนการเสียชีวิตออกไปโดยไม่มีโอกาสฟื้นตัว

- รับประกันคุณภาพชีวิตในวาระสุดท้าย (Good Death): มุ่งเน้นการรักษาแบบประคับประคอง (Palliative Care) เช่น การให้ยาระงับปวด การดูแลความสุขสบายทางกาย และการเยียวยาจิตใจตามหลักศาสนาหรือความเชื่อ

2. ประโยชน์ต่อครอบครัวและคนใกล้ชิด

- ปลดเปลื้องภาระทางใจและความรู้สึกผิด: ในช่วงเวลาวิกฤต ญาติมักต้องเผชิญกับความกดดันและความขัดแย้งในการตัดสินใจว่าจะ "ยื้อ" หรือ "ปล่อย" การมีเอกสารลายลักษณ์อักษรจะช่วยให้ญาติทำตามเจตจำนงของผู้ป่วยได้อย่างสบายใจ

- ป้องกันความขัดแย้งในครอบครัว: ลดปัญหาความเห็นไม่ตรงกันระหว่างพี่น้องหรือคนในครอบครัวเกี่ยวกับระดับการรักษา

- ลดภาระทางการเงิน: ป้องกันค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลในห้อง ICU หรือการใช้เครื่องพยุงชีพขั้นสูงเป็นระยะเวลานาน ซึ่งอาจกลายเป็นภาระหนี้สินแก่ครอบครัวโดยไม่ก่อให้เกิดประโยชน์เชิงการรักษา

3. ประโยชน์ต่อแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์

- มีแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจน: ทีมแพทย์สามารถวางแผนการดูแลรักษาได้อย่างตรงจุด โดยมุ่งเน้นการดูแลแบบประคับประคองอย่างถูกต้องตามมาตรฐานวิชาชีพ

- ความคุ้มครองทางกฎหมาย: กฎหมายคุ้มครองให้บุคลากรทางการแพทย์ที่ปฏิบัติตามหนังสือแสดงเจตนานี้ไม่มีความผิดทั้งทางแพ่ง ทางอาญา และทางวินัย ทำให้สามารถยุติหรือละเว้นการรักษาที่ยืดการเสียชีวิตได้อย่างมั่นใจ

****************************************************

หนังสือแสดงเจตนาไม่รับการรักษา ต้องทำตามแบบและมีข้อความตามที่กำหนดในกฎกระทรวง ดังนี้ นะครับ

ข้อ ๓ หนังสือแสดงเจตนาต้องมีความชัดเจนเพียงพอที่จะดําเนินการตามความประสงค์ของผู้ทําหนังสือดังกล่าวได้ โดยมีข้อมูลเป็นแนวทางในการทําหนังสือ ดังต่อไปนี้

(๑) รายการที่แสดงข้อมูลของผู้ทําหนังสือแสดงเจตนาโดยระบุชื่อ นามสกุล อายุ หมายเลขบัตรประจําตัวประชาชน และที่อยู่หรือหมายเลขโทรศัพท์ที่ติดต่อได้

(๒) วัน เดือน ปีที่ทําหนังสือแสดงเจตนา

(๓) ชื่อ นามสกุล หมายเลขบัตรประจําตัวประชาชนของพยาน และความเกี่ยวข้องกับ ผู้ทําหนังสือแสดงเจตนา

(๔) ระบุประเภทของบริการสาธารณสุขที่ไม่ต้องการจะได้รับ

(๕) ในกรณีที่ผู้ทําหนังสือแสดงเจตนาให้ผู้อื่นเขียนหรือพิมพ์หนังสือแสดงเจตนา ให้ระบุชื่อ นามสกุล และหมายเลขบัตรประจําตัวประชาชนของผู้เขียนหรือผู้พิมพ์ไว่ด้วย

หนังสือแสดงเจตนาต้องลงลายมือชื่อหรือลายพิมพ์นิ้วมือของผู้ทําหนังสือแสดงเจตนา พยาน และผู้เขียนหรือผู้พิมพ์ไว้ด้วย

ผู้ทําหนังสือแสดงเจตนาอาจระบุชื่อบุคคลเพื่อทําหน้าที่อธิบายความประสงค์ที่แท้จริงของผู้ทําหนังสือแสดงเจตนาที่ระบุไว้ไม่ชัดเจน บุคคลผู้ถูกระบุชื่อดังกล่าวต้องลงลายมือชื่อ หรือลายพิมพ์นิ้วมือ และหมายเลขบัตรประจําตัวประชาชนไว้ในหนังสือแสดงเจตนาด้วย

หนังสือแสดงเจตนาอาจระบุรายละเอียดอื่น ๆ เช่น ความประสงค์ในการเสียชีวิต ณ สถานที่ใด ความประสงค์ที่จะได้รับการเยียวยาทางจิตใจ และการปฏิบัติตามประเพณีและความเชื่อทางศาสนา และให้สถานบริการสาธารณสุขให้ความร่วมมือตามสมควร

ข้อ ๕ เมื่อผู้ทำหนังสือแสดงเจตนาเข้ารับการรักษาตัวในสถานบริการสาธารณสุข ให้นำหนังสือแสดงเจตนายื่นต่อผู้ประกอบวิชาชีพด้านสาธารณสุขของสถานบริการสาธารณสุขนั้น โดยไม่ชักช้า

ผู้ทำหนังสือแสดงเจตนาอาจยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลงหนังสือแสดงเจตนาได้ ในกรณีที่มีการแสดงหนังสือแสดงเจตนาหลายฉบับ ให้ถือฉบับที่ทำหลังสุดที่ได้ยื่นให้ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมผู้รับผิดชอบการรักษาเป็นฉบับที่มีผลบังคับ

***************************************************

ตัวอย่าง (copy ข้อความข้างล่างไป paste ใน Ms word แล้วพิมพ์ต่อได้เลยครับ)

หนังสือแสดงเจตนาปฏิเสธบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิต
(ตามมาตรา ๑๒ แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๕๐)

ทำที่...........................................................................................................
วันที่......... เดือน.................................. พ.ศ. ................

ข้าพเจ้า (นาย / นาง / นางสาว).................................................................................... อายุ............. ปี
หมายเลขบัตรประจำตัวประชาชน: ..............................................
ที่อยู่ปัจจุบัน: บ้านเลขที่.................. หมู่ที่........... ตรอก/ซอย.................................................... ถนน....................................................
ตำบล/แขวง............................................... อำเภอ/เขต.............................................. จังหวัด....................................................
รหัสไปรษณีย์..................................... หมายเลขโทรศัพท์ที่ติดต่อได้: ...................................................................................

ขอทำหนังสือแสดงเจตนาฉบับนี้ไว้ในขณะที่ข้าพเจ้ามีสติสัมปชัญญะสมบูรณ์ทุกประการ เพื่อแสดงความประสงค์เกี่ยวกับการรักษาพยาบาลของข้าพเจ้า ดังมีข้อความต่อไปนี้:

ข้อ ๑. การแสดงเจตนาปฏิเสธบริการสาธารณสุข
หากข้าพเจ้าตกอยู่ในภาวะวาระสุดท้ายของชีวิต ภาวะทนทุกข์ทรมานจากการเจ็บป่วย หรือภาวะสมองตายอันมิอาจรักษาให้หายได้ตามมาตรฐานทางการแพทย์ ข้าพเจ้าขอยืนยันความประสงค์ดังนี้:

- ปฏิเสธบริการสาธารณสุข ที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติการทรมานจากการเจ็บป่วย เช่น การใส่ท่อช่วยหายใจและการใช้เครื่องช่วยหายใจ, การกู้ชีพด้วยการปั๊มหัวใจ (CPR/Defibrillation), การฟอกไตในระยะสุดท้าย, การให้สารอาหารหรือน้ำทางสายยางเมื่อร่างกายไม่ตอบสนองต่อการดูดซึมแล้ว, การผ่าตัดหรือการรักษาใด ๆ ที่ไม่ก่อให้เกิดประโยชน์ในการรักษาโรคให้ดีขึ้น

- ประสงค์จะได้รับ การดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) เพื่อบรรเทาความเจ็บปวด ความทุกข์ทรมาน และการให้การพยาบาลเพื่อสุขสบาย (Comfort Care) ตามมาตรฐานทางการแพทย์อย่างเหมาะสม

ข้อ ๒. บุคคลผู้ทำหน้าที่อธิบายความประสงค์ที่แท้จริง (ผู้แทน)
กรณีที่หนังสือแสดงเจตนานี้ระบุไว้ไม่ชัดเจน หรือมีสถานการณ์ทางการแพทย์ที่ต้องมีการตีความ ข้าพเจ้าขอมอบหมายให้:
ชื่อ-นามสกุล: ...................................................................................................................................................................
หมายเลขบัตรประจำตัวประชาชน: ..............................................................
ความเกี่ยวข้องกับผู้ทำหนังสือ: .................................................................... โทรศัพท์: .........................................................
ทำหน้าที่เป็นผู้แทนในการตัดสินใจและอธิบายเจตนารมณ์ของข้าพเจ้าต่อแพทย์และบุคลากรทางการแพทย์

ข้อ ๓. ความประสงค์อื่น ๆ (สถานที่เสียชีวิต จิตวิญญาณ และประเพณีทางศาสนา)

- สถานที่เสียชีวิต: ข้าพเจ้าประสงค์ที่จะจากไปอย่างสงบ ณ (..) บ้านพักอาศัย  (...) สถานบริการสาธารณสุข  (...) อื่น ๆ ระบุ...................................

- การดูแลด้านจิตใจและศาสนา: ข้าพเจ้าประสงค์ให้มีการประกอบพิธีกรรมทางศาสนา........................................ เช่น การสวดมนต์ การเปิดเสียงธรรมะ หรือการมีบุคคลในครอบครัว/ผู้นำทางจิตวิญญาณอยู่ร่วมเคียงข้าง โดยขอให้สถานบริการสาธารณสุขให้ความร่วมมือตามสมควรแก่กรณี

ข้าพเจ้าได้อ่านและเข้าใจข้อความในหนังสือแสดงเจตนานี้โดยละเอียดครบถ้วนแล้ว จึงได้ลงลายมือชื่อ/พิมพ์ลายนิ้วมือไว้ต่อหน้าพยาน

ลงชื่อ............................................................................ ผู้ทำหนังสือแสดงเจตนา
(............................................................................)

ลงชื่อ............................................................................ ผู้แทนระบุความประสงค์ (ถ้ามี)
(............................................................................)
หมายเลขบัตรประชาชน: ............................................................

ลงชื่อ............................................................................ ผู้เขียน / ผู้พิมพ์
(............................................................................)
หมายเลขบัตรประชาชน: ............................................................

พยาน
ลงชื่อ............................................................................ พยานคนที่ ๑
(............................................................................)
หมายเลขบัตรประชาชน: ............................................................
ความเกี่ยวข้องกับผู้ทำหนังสือ: ............................................................

ลงชื่อ............................................................................ พยานคนที่ ๒
(............................................................................)
หมายเลขบัตรประชาชน: ............................................................
ความเกี่ยวข้องกับผู้ทำหนังสือ: ............................................................