เวลาได้ยินข่าวคนเสียชีวิตกะทันหัน โดยเฉพาะขณะนอนหลับ หลายคนมักเรียกว่า “ไหลตาย” หรือบางครั้งใช้คำว่า “หัวใจวาย” ทดแทนกัน แต่จริงๆแล้ว คำเหล่านี้ไม่ได้หมายถึงภาวะเดียวกัน และการแยกให้ออกระหว่างหัวใจวาย หัวใจหยุดเต้น และการเสียชีวิตกะทันหันถือเป็นเรื่องสำคัญ เพราะบางสถานการณ์การช่วยเหลืออย่างรวดเร็วอาจช่วยชีวิตได้

ภาพ : Sanook
🧿ความหมายของหัวใจวาย :
• ในภาษาทั่วไป คำว่าหัวใจวาย มักใช้หมายถึง ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (Heart Attack) ซึ่งเกิดจากเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจลดลงหรือถูกอุดกั้น ทำให้หัวใจได้รับออกซิเจนไม่เพียงพอ และเกิดความเสียหาย
• อาการที่ควรระวัง :
⚠️ เจ็บหรือแน่นหน้าอก
⚠️ รู้สึกหนักหรืออึดอัดบริเวณหน้าอก
⚠️ เจ็บร้าวไปแขน หลัง คอหรือขากรรไกร
⚠️ หายใจไม่อิ่มหรือหายใจลำบาก
⚠️ เหงื่อออกผิดปกติ
⚠️ คลื่นไส้หรืออาเจียน
⚠️ เวียนศีรษะหรือรู้สึกจะเป็นลม
⚠️ อ่อนเพลียผิดปกติ
อาการอาจแตกต่างกันในแต่ละคน และบางรายอาจไม่ได้มีอาการรุนแรงตั้งแต่แรก

🧿ความแตกต่างระหว่างหัวใจหยุดเต้นกับหัวใจวาย :
• หัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน (Cardiac Arrest) เป็นภาวะที่ระบบไฟฟ้าของหัวใจผิดปกติอย่างรุนแรง จนหัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงสมอง และอวัยวะสำคัญได้อย่างมีประสิทธิภาพ
• ผู้ที่เกิดภาวะนี้มักหมดสติ ไม่ตอบสนอง และไม่หายใจตามปกติหรืออาจมีเพียงการหายใจเฮือกๆ
• จำง่ายๆว่า Heart Attack คือปัญหาการไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงหัวใจ ส่วน Cardiac Arrest คือปัญหาที่ทำให้หัวใจหยุดสูบฉีดเลือดอย่างมีประสิทธิภาพ สองภาวะนี้ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แต่หัวใจวายสามารถนำไปสู่ภาวะหัวใจหยุดเต้นได้


ภาพ : Sanook
🧿ความหมายของไหลตาย :
• “ไหลตาย” เป็นคำที่ใช้ในประเทศไทยสำหรับการเสียชีวิตอย่างกะทันหัน โดยเฉพาะกรณีที่เกิดขึ้นขณะหลับ
• การเสียชีวิตกะทันหันขณะนอนหลับอาจเกี่ยวข้องกับภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงจากความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจบางชนิด เช่น Brugada syndrome
• Brugada syndrome เป็นโรคทางพันธุกรรมของระบบไฟฟ้าหัวใจที่สามารถทำให้หัวใจห้องล่างเต้นผิดจังหวะอย่างรุนแรง และนำไปสู่การเสียชีวิตกะทันหันได้
• อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ทุกกรณีของการเสียชีวิตขณะหลับจะเกิดจาก Brugada syndrome เพราะยังมีสาเหตุอื่นที่เป็นไปได้ จึงไม่ควรสรุปสาเหตุจากลักษณะการเสียชีวิตเพียงอย่างเดียว

🧿ความแตกต่างระหว่างหัวใจวายกับไหลตาย :
☑️ หัวใจวายโดยทั่วไปเกี่ยวข้องกับ การไหลเวียนเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจไม่เพียงพอ และมักมีอาการเตือน เช่น เจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม เหงื่อออกหรือคลื่นไส้

☑️ การเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับที่เรียกว่า “ไหลตาย” อาจเกี่ยวข้องกับ ภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรง และบางรายอาจไม่มีอาการเตือนให้สังเกตเลย

ทั้งสองภาวะนี้จึงไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แต่มีความเกี่ยวข้องกันได้ เพราะหัวใจวายอาจกระตุ้นให้เกิดหัวใจเต้นผิดจังหวะ และหัวใจหยุดเต้นได้

ภาพ : Sanook
🧿อาการที่ควรรีบไปโรงพยาบาล :
• หากมีอาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก โดยเฉพาะเมื่อเกิดร่วมกับอาการเหล่านี้ ควรรีบขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ :
⚠️ เจ็บร้าวไปแขน หลัง คอหรือขากรรไกร
⚠️ หายใจไม่อิ่ม
⚠️ เหงื่อออกมากผิดปกติ
⚠️ คลื่นไส้หรืออาเจียน
⚠️ เวียนศีรษะหรือหน้ามืด
⚠️ อ่อนเพลียผิดปกติ
อย่ารอดูอาการเอง เพราะการรักษาภาวะหัวใจขาดเลือดอย่างรวดเร็วมีความสำคัญต่อการลดความเสียหายของกล้ามเนื้อหัวใจ


ภาพ : Sanook
🧿สัญญาณเตือนภาวะไหลตาย :
• จุดที่น่ากังวลคือ ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันอาจเกิดขึ้นโดยไม่มีสัญญาณเตือนชัดเจน แต่ผู้ที่มีความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจบางชนิดอาจเคยมีอาการ เช่น
⚠️ ใจสั่นผิดปกติ
⚠️ หน้ามืด
⚠️ เป็นลมโดยไม่ทราบสาเหตุ
⚠️ มีประวัติชักโดยไม่ทราบสาเหตุ
⚠️ มีญาติสายตรงเสียชีวิตกะทันหันโดยไม่ทราบสาเหตุ โดยเฉพาะเมื่ออายุน้อย หากมีประวัติเหล่านี้ ควรปรึกษาแพทย์ เพื่อประเมินความเสี่ยงเพิ่มเติม

นอกจากนี้ หากมีอาการกรนเสียงดังมากหรือมีคนสังเกตว่าหยุดหายใจขณะหลับก็ควรปรึกษาแพทย์ เพราะภาวะหยุดหายใจขณะหลับชนิดรุนแรงอาจเกี่ยวข้องกับความผิดปกติของจังหวะการเต้นของหัวใจได้

🧿สิ่งที่ควรทำหากพบคนหมดสติ และไม่หายใจตามปกติ :
• หากพบคนหมดสติ ไม่ตอบสนอง และไม่หายใจตามปกติหรือมีเพียงการหายใจเฮือกๆให้สงสัยภาวะหัวใจหยุดเต้น และรีบขอความช่วยเหลือทันที
1. โทร 1669
✅ แจ้งเหตุฉุกเฉิน และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

2. เริ่มทำ CPR
✅ หากเป็นผู้ใหญ่ที่หมดสติ และไม่หายใจตามปกติ ให้เริ่มกดหน้าอกทันที ผู้ที่ไม่ได้รับการฝึก CPR ก็สามารถทำ Hands-Only CPR ได้ในกรณีผู้ใหญ่ที่หมดสติกะทันหัน

3. ใช้ AED (หากมี)
✅ หากมีเครื่อง AED อยู่ใกล้ ให้เปิดเครื่อง และทำตามเสียงแนะนำ เครื่องจะวิเคราะห์จังหวะหัวใจ และบอกขั้นตอนที่ควรทำ
• การทำ CPR และใช้ AED อย่างรวดเร็วมีความสำคัญต่อโอกาสรอดชีวิต


ภาพ : Sanook
🧿คนที่ควรใส่ใจเรื่องนี้เป็นพิเศษ :
• ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยง หากมีประวัติ เช่น
⚠️ ญาติสายตรงเสียชีวิตกะทันหันโดยไม่ทราบสาเหตุ
⚠️ เคยเป็นลมโดยไม่ทราบสาเหตุ
⚠️ ใจสั่นผิดปกติ
⚠️ เคยมีภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะ
⚠️ มีอาการผิดปกติขณะออกกำลังกาย
⚠️ มีอาการผิดปกติขณะนอนหลับ
แพทย์อาจพิจารณาตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG/EKG) และการตรวจอื่นๆตามอาการ และประวัติของแต่ละคน

☑️ สรุปแล้ว หัวใจวายกับไหลตายไม่ใช่เรื่องเดียวกัน โดยหัวใจวายหรือ Heart Attack โดยทั่วไปเกี่ยวข้องกับเลือดไปเลี้ยงกล้ามเนื้อหัวใจไม่เพียงพอหรือหลอดเลือดหัวใจอุดตัน ส่วนการเสียชีวิตกะทันหันขณะหลับที่เรียกว่า “ไหลตาย” อาจเกี่ยวข้องกับภาวะหัวใจเต้นผิดจังหวะรุนแรงจากความผิดปกติของระบบไฟฟ้าหัวใจบางชนิด แต่ไม่สามารถระบุสาเหตุได้จากลักษณะการเสียชีวิตเพียงอย่างเดียว

อีกคำที่ควรจำให้แม่นคือ “หัวใจหยุดเต้น” (Cardiac Arrest) ซึ่งแตกต่างจาก Heart Attack แต่ Heart Attack สามารถนำไปสู่ Cardiac Arrest ได้

หากมีอาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก หายใจลำบาก หน้ามืดหรือเป็นลมผิดปกติ อย่ารอดูอาการเอง และหากพบคนหมดสติ ไม่ตอบสนอง และไม่หายใจตามปกติให้รีบโทร 1669 เริ่ม CPR และใช้ AED (หากมี) เพราะในภาวะหัวใจหยุดเต้น ทุกนาทีมีความสำคัญมากครับ

หมายเหตุ: เนื้อหานี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการวินิจฉัยจากแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติหรือมีความเสี่ยง ควรเข้ารับการประเมินจากบุคลากรทางการแพทย์

ที่มา : Sanook
แหล่งอ้างอิง :
1. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข – ข้อมูลภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน และกลุ่มเสี่ยง
2. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข – แนวทางช่วยเหลือผู้เกิดภาวะหัวใจหยุดทำงานกะทันหัน
3. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล – ข้อมูลโรคไหลตาย และความผิดปกติของจังหวะหัวใจ
4. American Heart Association – Cardiac Arrest vs. Heart Attack
5. Mayo Clinic – Sudden Cardiac Arrest: Symptoms and Causes
6. NHS – Brugada Syndrome