กลางคืนร่างกายเตือนมะเร็งยังไง? เช็กอาการก่อนพลาดสัญญาณสำคัญ!

มีอยู่เรื่องหนึ่งที่ผมอยากเตือนมากครับ

กลางคืนเป็นช่วงที่หลายคนคิดว่า

“ถ้าร่างกายมีอะไรผิดปกติ เดี๋ยวพรุ่งนี้ค่อยดู”

เหงื่อออกตอนนอน

ไอจนตื่น

ปวดจนต้องลุก

หรือช่วงนี้น้ำหนักลดลงเรื่อย ๆ

หลายอาการดูเหมือนเรื่องเล็กครับ เพราะกลางคืนมันมีข้ออ้างให้เราหาเหตุผลได้ง่ายมาก

“คงร้อน”

“คงนอนผิดท่า”

“คงกรดไหลย้อน”

“ช่วงนี้งานเยอะเลยผอมลง”

แต่ในมุมของผม สิ่งที่ต้องสนใจไม่ใช่ว่า อาการเกิดตอนกลางคืนแล้วแปลว่าเป็นมะเร็ง นะครับ เพราะไม่จริงเลย

สิ่งที่ต้องสนใจคือ

อาการที่ไม่เคยเป็น เกิดซ้ำ นานขึ้น รุนแรงขึ้น หรือมาพร้อมสัญญาณผิดปกติอย่างอื่น

มะเร็งหลายชนิดในระยะแรกอาจไม่มีอาการเลย และอาการที่ผมกำลังจะพูดถึงก็เกิดจากโรคอื่นได้มากกว่ามะเร็งด้วย แต่ถ้าร่างกายส่งสัญญาณเดิมมาหลายคืนติดกัน ผมไม่อยากให้เราเอาคำว่า “คงไม่มีอะไร” ไปปิดเรื่องทุกครั้งครับ อาการเตือนทั่วไปของมะเร็งสามารถมีได้ตั้งแต่เหงื่อออกกลางคืน น้ำหนักลดผิดปกติ ไข้ อ่อนเพลีย เลือดออกผิดปกติ ไปจนถึงอาการเฉพาะอวัยวะครับ

ผมสรุปสิ่งที่ควรสังเกตไว้แบบนี้ครับ

1. เหงื่อออกตอนกลางคืนจนเสื้อหรือที่นอนเปียก ทั้งที่ห้องไม่ได้ร้อน

เหงื่อออกตอนนอนธรรมดาเกิดได้ครับ

อากาศร้อน

ห่มผ้าหนา

กินของเผ็ด

ดื่มแอลกอฮอล์

วัยทอง

หรือติดเชื้อบางอย่าง

ทั้งหมดทำให้เหงื่อออกกลางคืนได้

แต่ถ้าเป็นแบบ

ตื่นมาเสื้อเปียก

หมอนหรือผ้าปูเปียก

ต้องเปลี่ยนเสื้อกลางดึก

และเกิดซ้ำหลายคืนโดยหาสาเหตุไม่ได้

อันนี้ผมอยากให้หาสาเหตุครับ

โดยเฉพาะถ้ามาพร้อมกับ

มีไข้เป็น ๆ หาย ๆ น้ำหนักลด หรือคลำได้ก้อนบริเวณคอ รักแร้ หรือขาหนีบ

เพราะอาการที่เรียกว่า drenching night sweats หรือเหงื่อออกกลางคืนมากผิดปกติ พบได้ในมะเร็งระบบเลือดบางชนิด เช่น lymphoma หรือมะเร็งต่อมน้ำเหลืองครับ

แต่ผมย้ำอีกทีนะครับ

เหงื่อออกกลางคืน ≠ มะเร็ง

สิ่งที่น่าสนใจคือ

เหงื่อออกมากผิดปกติ + เป็นต่อเนื่อง + มีอาการอื่นร่วมด้วย

ตรงนี้ต่างกันมากครับ

2. น้ำหนักลดทั้งที่ไม่ได้ตั้งใจ แล้วกลางคืนยิ่งรู้สึกเพลียผิดปกติ

บางคนดีใจครับ

“ไม่ได้ลดอาหารเลย แต่น้ำหนักลงตั้ง 5 กิโล”

ถ้าตั้งใจลดอยู่ก็เป็นอีกเรื่องครับ

แต่ถ้ากินเท่าเดิม ใช้ชีวิตเหมือนเดิม แล้วน้ำหนักค่อย ๆ หายไปเอง

ผมไม่อยากให้ดีใจอย่างเดียว

เพราะน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุเป็นหนึ่งในอาการที่ต้องหาต้นเหตุ โดยเฉพาะถ้ามาพร้อม

กินได้น้อยลง

อ่อนเพลีย

ไข้

เหงื่อออกกลางคืน

หรือมีอาการผิดปกติอื่นร่วมด้วย

มะเร็งบางชนิดสามารถทำให้น้ำหนักลดได้จากหลายเหตุ ทั้งการใช้พลังงานของร่างกายที่เปลี่ยนไป การอักเสบ และความอยากอาหารที่ลดลงครับ

ถ้าจะให้เห็นภาพชัดขึ้น มะเร็งต่อมน้ำเหลืองบางชนิดใช้เกณฑ์น้ำหนักลด มากกว่า 10% ภายใน 6 เดือนโดยไม่ได้ตั้งใจ เป็นหนึ่งในอาการสำคัญที่เรียกว่า B symptoms ด้วยครับ

แต่ไม่ต้องรอให้ถึง 10% แล้วค่อยตรวจนะครับ

ถ้าน้ำหนักลดต่อเนื่องจนตัวเองเริ่มสงสัย

ผมว่าคำว่า

“ทำไมมันลด?”

สำคัญกว่าคำว่า

“ลดไปกี่กิโลแล้ว?”

3. ไอเรื้อรังหรือไอจนตื่นกลางคืน โดยเฉพาะถ้ามีเลือดปน

อาการไอตอนกลางคืนเจอได้บ่อยมากครับ

กรดไหลย้อนก็ไอได้

ภูมิแพ้ก็ไอได้

หอบหืดก็ไอได้

ติดเชื้อทางเดินหายใจก็ไอได้

ดังนั้นไอตอนกลางคืนไม่ได้แปลว่าเป็นมะเร็งปอดครับ

แต่ถ้าไอแบบเดิม ไม่ยอมหายสักที

จากหนึ่งสัปดาห์

เป็นสองสัปดาห์

แล้วลากต่อไปเรื่อย ๆ

หรือเสียงไอเปลี่ยนจากเดิม

หอบง่ายขึ้น

เจ็บหน้าอก

น้ำหนักลด

และโดยเฉพาะถ้า ไอเป็นเลือด

อันนี้ไม่ควรปล่อยครับ

เพราะอาการไอที่ต่อเนื่องหรือเปลี่ยนแปลงจากเดิม เป็นหนึ่งในอาการที่ใช้เป็นสัญญาณให้ตรวจเพิ่มเติม โดยเฉพาะในคนที่สูบบุหรี่หรือเคยสูบบุหรี่มานาน

กลางคืนบางครั้งช่วยให้เราเห็นอาการชัดครับ

กลางวันยุ่งจนไม่ทันสังเกต

แต่พอนอนเงียบ ๆ

กลับพบว่า

“ทำไมคืนนี้ไอจนตื่นอีกแล้ว?”

ถ้าเกิดซ้ำ นั่นคือข้อมูลครับ ไม่ควรโยนทิ้ง

4. ปวดตอนกลางคืนบ่อยขึ้น จนตื่นจากการนอน

อันนี้ต้องแยกดี ๆ ครับ

ปวดหลังหลังยกของ

ปวดข้อจากใช้งาน

ปวดกล้ามหลังออกกำลังกาย

พวกนี้เจอได้ทั่วไป

แต่ถ้าเป็นอาการปวดที่

ไม่เคยเป็นมาก่อน

หนักขึ้นเรื่อย ๆ

พักแล้วก็ยังไม่ดี

หรือปวดจนปลุกเราตื่นกลางคืนซ้ำ ๆ

ผมจะอยากหาสาเหตุครับ

ไม่ได้หมายความว่า

“ปวดกลางคืน = มะเร็งกระดูก”

แบบนั้นแรงเกินจริง

แต่ความปวดที่ผิดไปจากรูปแบบเดิมของเรา โดยเฉพาะถ้ามาพร้อมน้ำหนักลด ก้อนผิดปกติ อ่อนแรง หรือมีประวัติมะเร็งเดิม เป็นอาการที่ไม่ควรปล่อยผ่าน เพราะมะเร็งสามารถทำให้เกิดความปวดได้หลายตำแหน่ง ขึ้นกับอวัยวะที่เกี่ยวข้องครับ

ผมชอบถามง่าย ๆ ว่า

“ปวดแบบเดิมที่เราเคยเป็น หรือปวดแบบใหม่ที่ร่างกายไม่เคยส่งมาก่อน?”

คำตอบตรงนี้มีประโยชน์มากครับ

5. ตื่นกลางคืนเพราะต้องเข้าห้องน้ำบ่อยผิดจากเดิม

การลุกมาปัสสาวะกลางคืนเกิดจากหลายเรื่องครับ

ดื่มน้ำก่อนนอนเยอะ

กินยาขับปัสสาวะ

เบาหวาน

ต่อมลูกหมากโต

ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ

ดังนั้นไม่ได้หมายถึงมะเร็งครับ

แต่ถ้าพฤติกรรมปัสสาวะเปลี่ยนชัดเจน เช่น

ต้องลุกบ่อยขึ้นเรื่อย ๆ

ปัสสาวะลำบาก

มีเลือดในปัสสาวะ

ปวดเวลาปัสสาวะ

หรือรู้สึกปวดอยากปัสสาวะผิดปกติ

แบบนี้ต้องหาสาเหตุครับ เพราะความผิดปกติของการปัสสาวะและเลือดในปัสสาวะเป็นหนึ่งในอาการที่ต้องตรวจต่อ ไม่ว่าจะมาจากการติดเชื้อ นิ่ว ต่อมลูกหมาก หรือโรคอื่นรวมถึงมะเร็งบางชนิดก็ตาม

โดยเฉพาะคำว่า

“เลือด”

ผมไม่อยากให้รอดูเองครับ

6. มีเลือดออกผิดปกติที่เห็นชัดตอนเข้าห้องน้ำกลางคืน

บางคนไม่ได้เห็นอาการจนกระทั่งตอนกลางคืนครับ

เข้าห้องน้ำแล้วเห็น

ถ่ายเป็นเลือด

ถ่ายดำ

ปัสสาวะมีเลือด

ผู้หญิงหลังหมดประจำเดือนแล้วกลับมีเลือดออกอีก

ตรงนี้ไม่ควรสรุปเองว่า

ริดสีดวง

กระเพาะ

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ

หรือฮอร์โมน

เพราะเลือดออกผิดปกติมีสาเหตุได้หลายอย่าง และบางสาเหตุต้องตรวจเร็วครับ อาการเลือดออกผิดปกติ เช่น เลือดออกทางทวารหนัก เลือดในปัสสาวะ หรืออาเจียนเป็นเลือด ถูกจัดเป็นหนึ่งในสัญญาณทั่วไปที่ควรได้รับการประเมิน

โดยเฉพาะถ้าเกิดซ้ำ

ปริมาณเพิ่ม

มีซีด

อ่อนเพลีย

น้ำหนักลด

หรือมีประวัติครอบครัวมะเร็ง

แบบนี้อย่ารอให้เลือดเยอะก่อนครับ

จุดสำคัญคือ อย่าเอา “เวลาเกิดอาการ” ไปวินิจฉัยมะเร็ง

ผมอยากขีดเส้นตรงนี้ไว้เลยครับ

มะเร็งไม่ได้มีนาฬิกาว่า

“กลางวันไม่เตือน กลางคืนค่อยออกอาการ”

ไม่ใช่แบบนั้นครับ

เหตุผลที่อาการบางอย่างชัดตอนกลางคืน อาจเป็นเพราะตอนกลางคืนเรานิ่งขึ้น ไม่มีงานมาดึงความสนใจ หรือท่านอนเองทำให้อาการบางชนิดชัดขึ้น

สิ่งที่ผมสนใจจริง ๆ คือ

เป็นอาการใหม่ไหม?

เกิดซ้ำไหม?

นานขึ้นไหม?

แรงขึ้นไหม?

มีอาการอื่นพ่วงมาด้วยไหม?

เพราะอาการของมะเร็งจำนวนมากไม่จำเพาะ และมักมีสาเหตุอื่นที่พบได้บ่อยกว่ามะเร็งครับ แต่ถ้าอาการไม่หายหรือกำลังแย่ลง ก็ควรตรวจแทนการเดาเอง

• จดว่าเริ่มเป็นตั้งแต่เมื่อไหร่ เพราะคำว่า “เป็นมานานแล้ว” เวลาไปตรวจบางทีเรานึกไม่ออกว่าหนึ่งเดือนหรือหกเดือน

• ถ้ามีเหงื่อออกกลางคืน ให้สังเกตว่าแค่ร้อน หรือถึงขั้น เสื้อและที่นอนเปียก

• ชั่งน้ำหนักเป็นระยะ ถ้าน้ำหนักลดทั้งที่ไม่ได้พยายาม อย่าปล่อยผ่าน

• ถ้ามีก้อนบริเวณคอ รักแร้ เต้านม ขาหนีบ หรือที่อื่นแล้ว ไม่ยุบหรือโตขึ้น ควรตรวจ

• ไอเรื้อรัง เสียงเปลี่ยน หอบ หรือไอเป็นเลือด ควรหาสาเหตุ

• เลือดในอุจจาระ ปัสสาวะ หรือเลือดออกหลังหมดประจำเดือน ไม่ควรรอดูเอง

• ถ้าปวดตำแหน่งเดิมทุกคืนและหนักขึ้นเรื่อย ๆ ก็ควรประเมินครับ

และสิ่งหนึ่งที่ผมอยากเตือนมากคือ

อย่ารอให้มีหลายอาการพร้อมกันก่อน

มะเร็งบางคนมีอาการเดียว

บางคนแทบไม่มีอาการเลย

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมการคัดกรองตามอายุและความเสี่ยงยังสำคัญครับ

อย่ารอให้ร่างกายต้องตะโกน

ถ้ามีโอกาสตรวจตั้งแต่ตอนที่มันยังพูดเบา ๆ

กลางคืนไม่ได้เป็นช่วงเวลาพิเศษที่มะเร็งจะออกมาแสดงตัวครับ

แต่เป็นเวลาที่เรามักสังเกตร่างกายตัวเองได้ชัดขึ้น

เหงื่อออกจนเปียกทั้งที่ไม่ได้ร้อน

น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ

ไอเรื้อรังจนตื่น

ปวดผิดปกติจนรบกวนการนอน

การขับถ่ายหรือปัสสาวะเปลี่ยนไป

หรือมีเลือดออกผิดปกติ

อาการเดียวไม่ได้ฟันธงว่าเป็นมะเร็งครับ และหลายครั้งก็เกิดจากโรคอื่นที่รักษาได้ง่ายกว่ามาก

แต่สิ่งที่ผมไม่อยากให้ทำคือ

เห็นอาการใหม่ทุกคืน แล้วปลอบตัวเองว่า “เดี๋ยวก็หาย” ไปเรื่อย ๆ

ถ้ามันเกิดซ้ำ

ไม่ดีขึ้น

รุนแรงขึ้น

หรือมีน้ำหนักลด ไข้ ก้อนผิดปกติ เลือดออก หรืออ่อนเพลียร่วมด้วย

ไปหาสาเหตุครับ

เพราะในเรื่องมะเร็ง การรู้เร็วไม่ได้มีไว้ทำให้เรากลัวเร็วขึ้น

แต่มันมีไว้ให้เรา มีทางเลือกในการดูแลมากขึ้นครับ