วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร หรือวัดใหญ่ ตั้งอยู่ถนนพุทธบูชา ตำบลในเมือง ริมแม่น้ำน่านฝั่งตะวันออก เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร สร้างขึ้นพร้อมกับการสร้างเมืองเมื่อ พ.ศ. 1900 มีพระประธานองค์ใหญ่ประดิษฐานในวิหารคือ “พระพุทธชินราช” ซึ่งชาวเมืองพิษณุโลกนิยมเรียกกันว่า “หลวงพ่อใหญ่”

    เป็นวัดคู่บ้านคู่เมืองของจังหวัดพิษณุโลก ที่มักเรียกติดปากกันว่า วัดใหญ่ หรือ วัดพระพุทธชินราช ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำน่าน ด้านทิศตะวันออก สถานที่ประดิษฐาน “พระพุทธชินราช” พระพุทธรูปทองคำอันศักดิ์สิทธิ์ เป็นที่เคารพนับถือของเหล่าพุทธศาสนิกชน และภายในวัดยังมีสิ่งที่น่าสนใจอีกมาก วันนี้เราเลยจะพาไปทำความรู้จักกันให้มากขึ้น

      วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ตำบลในเมือง อำเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก บนถนนพุทธบูชา ริมฝั่งแม่น้ำน่าน ด้านทิศตะวันออก ตรงข้ามศาลากลางจังหวัดพิษณุโลก และไม่ไกลจากวัดนางพญา

     วัดที่มีประวัติยาวนานมาตั้งแต่สมัยกรุงสุโขทัย ไม่มีหลักฐานว่าสร้างขึ้นเมื่อใด สันนิษฐานว่าสร้างขึ้นก่อนสมัยสุโขทัย และเป็นพระอารามหลวงมาแต่เดิม เพราะได้พบหลักฐานศิลาจารึกสุโขทัยมีความว่า พ่อขุนศรีนาวนำถมทรงสร้างพระทันตธาตุสุคนธเจดีย์ ส่วนในพงศาวดารเหนือกล่าวไว้ว่า ในราวปี พ.ศ. 1900 พระเจ้าศรีธรรมไตรปิฎก (พระมหาธรรมราชาลิไท) ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ครองกรุงสุโขทัย ทรงมีศรัทธาเลื่อมใสในบวรพุทธศาสนาเป็นอย่างยิ่ง ทั้งยังได้ทรงศึกษาพระไตรปิฎกและคัมภีร์ศาสนาอื่น ๆ จนช่ำชองแตกฉาน หาผู้ใดเสมอเหมือนได้ยาก พระองค์ได้ทรงสร้างวัดพระศรีรัตนมหาธาตุในฝั่งตะวันออกของแม่น้ำน่าน มีพระปรางค์อยู่กลาง มีพระวิหาร 4 ทิศ มีพระระเบียง 2 ชั้น และรับสั่งให้ปั้นหุ่นหล่อพระพุทธรูปขึ้น 3 องค์ เพื่อประดิษฐานเป็นพระประธานในพระวิหารทั้ง 3 หลัง

ต่อมาเมื่อปี พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกขึ้นเป็นพระอารามหลวง ชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร เมื่อ พ.ศ. 2548 ปัจจุบันจึงมีชื่อเต็มว่า วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร โดยจะมีงานนมัสการพระพุทธชินราชในวันขึ้น 6 ค่ำ ถึงวันขึ้น 12 ค่ำ เดือน 3 ของทุกปี

     พระพุทธชินราช หรือที่เรียกกันว่า หลวงพ่อใหญ่ ประดิษฐานอยู่ ณ วิหารด้านตะวันตก ได้รับการถวายพระเกียรติคุณยกย่องให้เป็นพระพุทธรูปที่สง่างามที่สุดในประเทศไทย สร้างขึ้นพร้อมกับพระพุทธรูปอีก 2 องค์ คือ พระพุทธชินสีห์ และ พระศรีศาสดา โดยวัสดุหล่อด้วยทองสำริด ปางมารวิชัย ลงรักปิดทอง มีหน้าตักกว้าง 5 ศอก  1 คืบ 5 นิ้ว สูง 7 ศอก มีพุทธลักษณะที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ พระวรกายสมส่วน นิ้วพระหัตถ์ทั้งสี่ยาวเรียบเสมอกัน มีพระอุณาโลมที่พระนลาฏ พระขนงใหญ่ พระเนตรทอดต่ำ ประดิษฐานอยู่บนฐานชุกชีที่มีบัวคว่ำบัวหงาย มีซุ้มเรือนแก้วแกะสลักไม้ลงรักปิดทองที่มีความประณีตอ่อนช้อยงดงาม ด้านข้างซ้าย-ขวาจะมีท้าวเวสสุวรรณและท้าวอาฬวกยักษ์คอยพิทักษ์รักษา ทั้งนี้ ภายในพระวิหารห้ามยืนถ่ายรูป