“ข้าวทุกจาน อาหารทุกอย่าง อย่ากินทิ้งขว้าง เป็นของมีค่า…” นี่คงเป็นบทที่ใครหลายๆ คนเคยท่องกันตั้งแต่เด็ก ๆ ซึ่งใจความดูเหมือนจะดี เพราะเป็นการปลูกฝังให้เยาวชนไม่กินเหลือ และรู้จักคุณค่าของอาหาร
‘Food Waste’ เป็นประเด็นที่ถูกพูดถึงมากขึ้นในปัจจุบัน โดยหมายถึงอาหารที่ผู้บริโภคทานเหลือ หรือวัตถุดิบที่ไม่ได้ถูกนำไปใช้ ตั้งแต่ในขั้นตอนการเพาะปลูก เก็บเกี่ยว ขนส่ง จัดเก็บ ไปจนถึงการประกอบอาหาร ซึ่งล้วนนำไปสู่ขยะในที่สุด
.
ในปี 2021 มีรายงานว่า ราวๆ 1 ใน 3 ของอาหารทั่วโลกถูกทิ้งให้สูญเปล่า ซึ่งเป็นจำนวนที่มากพอในการเลี้ยงปากท้องคนถึง 3 พันล้านคน แถมยังส่งผลเสียต่อสิ่งแวดล้อม เศรษฐกิจ และโภชนาการโดยรวม
.
ดังนั้น การตระหนักถึงปัญหาของ Food Waste จึงเป็นเรื่องที่สำคัญ แต่คำถามคือ ทุกวันนี้ เรากำลังฝืนมันมากเกินไปหรือเปล่า?
.
เด็กที่ถูกบังคับให้กินหมดจานในวันนั้น สู่ผู้ใหญ่มีปมในวันนี้
.
หลายคนอาจเคยเห็นคลิปใน TikTok ที่คุณครูไล่ให้เด็กๆ ชั้นอนุบาลกลับไปทานอาหารให้หมด ก่อนนำจานมาเก็บ ซึ่งภายในวิดีโอนั้น จะสังเกตได้ว่า นักเรียนหลายคนพยายามหลบซ่อนอาหารที่ทานเหลือ ทำให้ชาวเน็ตบางส่วนคาดเดาว่า เป็นเพราะกลัวครูบังคับหรือเปล่า?
.
หลังจากคลิปนั้นเป็นไวรัล ก็เกิดเป็นดราม่าบน TikTok และ X เนื่องจากหลายคนหวนนึกถึงประสบการณ์แย่ๆ ในวัยเยาว์ เช่น
.
- เป็นคนไม่กินผัก พ่อแม่ก็ไม่บังคับ แต่โดนครูเอาไม้เรียวมาฟาดโต๊ะ พร้อมขู่ว่า “ไม่กินจะฟาดทุกคนเลย” จนร้องไห้สะอึกสะอื้น
.
- ตอนอนุบาล 3 ครูไม่ให้ออกจากโรงอาหาร เพราะกินถั่วเขียวไม่หมด จนทุกวันนี้อายุ 23 ปีแล้ว ยังไม่ทานเมนูนั้นอีกเลย
.
- โรงเรียนประถมทำข้าวหมูแดงไม่อร่อย แต่โดนบังคับตลอด หลังจากนั้นกลัวข้าวหมูแดงมาก แค่เห็นก็คลื่นไส้
.
- เคยอาเจียนเพราะตอนเด็กเป็นคนกินน้อย ไม่กินเผ็ด แต่บางทีอาหารโรงเรียนเป็นแกง บอกไม่เอา เขาก็ตักให้หัดกิน
.
นี่เป็นเพียงส่วนหนึ่งของความคิดเห็นเท่านั้น และไม่ใช่ครั้งแรกที่ปรากฏคลิปคุณครูบังคับให้เด็กๆ ทานอาหารอซึ่งแม้จะเจตนาดี แต่มันกำลังเป็นการสร้างปมในใจที่ฝังติดตัวมาจนโตหรือเปล่า?
.
ไม่ใช่แค่ทำให้เด็กเกลียดอาหาร แต่ยังเสี่ยงทำลายสุขภาพ
.
ไม่ว่าจะเป็นการบังคับให้เด็กทานอาหารด้วยการข่มขู่ กดดัน เอารางวัลมาล่อ หรือยัดเข้าปาก ทางผู้เชี่ยวชาญด้านการเลี้ยงเด็กก็บอกว่า ล้วนมีโอกาสในการสร้างความเสี่ยงในหลายด้าน เช่น
.
- ทำให้เด็กมีภาพจำลบๆ เกี่ยวกับเมนูหรือวัตถุดิบนั้น
- น้ำหนักเกิน
- เด็กไม่รับรู้ว่าสัญญาณของความอิ่มคืออะไร
- อาเจียน
- เสี่ยงอาหารติดคอ
- เด็กรู้สึกเครียดทุกครั้งเมื่อถึงเวลาทานข้าว
- มีความมั่นใจในตนเองต่ำ เนื่องจากไม่สามารถควบคุมอะไรได้
.
ในระยะยาว ผู้เชี่ยวชาญมองว่า อาจทำให้เด็กคนนั้นโตไปมีภาวะ ‘Eating Disorder’ (โรคการกินผิดปกติ) ด้วย เนื่องจากเด็กไม่สามารถแยกแยะว่าความรู้สึกไหนคือความหิวหรือความอิ่ม จนนำไปสู่การทานอาหารในปริมาณที่มากเกินกว่าร่างกายต้องการ โดยจัดเป็นความผิดปกติทางจิตรูปแบบหนึ่ง
.
เราทราบดีว่า ผู้ใหญ่คงอยากให้เด็กๆ ทานอาหารให้หมดจาน เพื่อประโยชน์ในเชิงโภชนาการและไม่เหลือทิ้งเป็นขยะ แต่บางทีก็ต้องเคารพในสิ่งที่พวกเขาไม่ชอบด้วย รวมถึงคำนึงว่าปริมาณที่ให้เด็กทานนั้นมันมากเกินไปหรือเปล่า
.
กลัวสร้างขยะอาหารจริงๆ หรือกลัวอะไรกันแน่?
.
ขณะเดียวกัน แม้การพยายามลดขยะอาหารจะฟังดูถูกต้องในเชิงศีลธรรม เพื่อรักษ์โลกและปลูกฝังความเห็นใจเพื่อนมนุษย์ในประเทศที่ขาดแคลน แต่คุณกำลังฝืนทาน เพราะเหตุผลพวกนี้จริงๆ หรือกลัวอย่างอื่น?
.
ผู้เชี่ยวชาญด้านการคุมอาหารเผยว่า บางครั้ง สาเหตุที่คนเรากลัวอาหารเหลือ ไม่ใช่เพราะเป็นคนดี แต่เป็นเพราะ
.
1. กลัวถูกสังคมตัดสิน
2. โดนบังคับตอนเด็ก จนโตมาเชื่อว่าต้องทานอาหารให้หมด
3. เสียดายเงิน
4. กลัวไม่ได้รับประสบการณ์การทานอาหารจานนั้นแบบเต็มรูปแบบ
.
แต่ไม่ว่าคุณจะเป็นผู้ปกครองและคุณครูที่อยากสนับสนุนให้เด็กทานข้าวหมดจาน หรือเป็นคนทั่วไปที่รู้สึกผิดทุกครั้งที่ทานอาหารเหลือ อยากให้ทุกคนลองตั้งคำถามว่า มันไม่มีทางที่ดีกว่าการฝืนใจแล้วหรือ?
.
บางที ก่อนสั่งอาหารหรือซื้อวัตถุดิบอะไรมา อาจต้องพิจารณาตั้งแต่แรกว่า มันเยอะเกินไปไหม? จะกินหมดไหม? มันจำเป็นต้องซื้อจริงๆ ไหม? กลับกัน หากอาหารเหลือจริงๆ อาจลองคิดดูว่า เราสามารถนำเศษอาหารไปทำเป็นปุ๋ยหรือสร้างคุณประโยชน์อื่นๆ ได้หรือไม่?
.
หากมัวฝืนกิน หรือบังคับให้เด็กๆ ทาน สุดท้าย ถังขยะที่ต้องรองรับอาหารเหล่านั้นก็จะเป็นร่างกายเราเอง เพราะมันคือส่วนเกินที่ไม่ต้องการ และมีแต่ส่งผลเสียต่อสุขภาพ
.
ที่มา : Wongnai
วาทกรรม “ข้าวทุกจาน อาหารทุกอย่าง อย่ากินทิ้งขว้าง เป็นของมีค่า สอนให้เด็กรู้จักคุณค่าอาหาร หรือกำลังฝังปมในใจ