เยอรมนีเผชิญศึกสองด้าน แม่น้ำไรน์แห้ง-ค่าไฟยังแพง กดดันเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม

[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้

ระดับน้ำใน แม่น้ำไรน์ (Rhine) ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งสินค้าที่สำคัญที่สุดของเยอรมนี ลดลงจนแตะระดับต่ำเป็นประวัติการณ์ในช่วงต้นเดือนสิงหาคม 2026 หลังเผชิญทั้งคลื่นความร้อนและฝนตกน้อย ส่งผลให้ภาคอุตสาหกรรมและระบบโลจิสติกส์ของประเทศได้รับผลกระทบอย่างหนัก ขณะที่รัฐบาลต้องเรียกประชุมฉุกเฉินเพื่อหามาตรการรับมือ

ทำไมแม่น้ำไรน์จึงสำคัญ?

แม่น้ำไรน์เปรียบเสมือน "ทางด่วนขนส่งสินค้า" ของเยอรมนี

ประมาณ 80% ของการขนส่งทางน้ำภายในประเทศ ใช้แม่น้ำสายนี้

มีสินค้าผ่านเส้นทางนี้ราว 285 ล้านตันต่อปี

เชื่อมท่าเรือรอตเตอร์ดัมในเนเธอร์แลนด์กับเขตอุตสาหกรรมสำคัญของเยอรมนี เช่น โรงงานเหล็ก โรงงานเคมี และโรงกลั่นน้ำมัน

สินค้าที่ขนส่งมีตั้งแต่น้ำมัน เชื้อเพลิง ถ่านหิน แร่เหล็ก ธัญพืช สารเคมี ไปจนถึงตู้คอนเทนเนอร์

---

น้ำตื้นจนเรือบรรทุกสินค้าได้น้อย

แม้เรือยังสามารถเดินได้ แต่ปัญหาคือ ไม่สามารถบรรทุกสินค้าได้เต็มลำ

หลายพื้นที่เรือบรรทุกได้เพียงประมาณ หนึ่งในสามของปกติ และเรือบรรทุกน้ำมันบางลำต้องลดน้ำหนักบรรทุกเหลือเพียง 300–400 ตัน ทำให้ต้องวิ่งหลายเที่ยว ส่งผลให้ต้นทุนการขนส่งเพิ่มขึ้นมาก 

ค่าขนส่งสินค้าทางน้ำจึงพุ่งสูง โดยบางเส้นทางแตะ 200 ยูโรต่อตัน สูงกว่าสถิติเดิมเมื่อปี 2022

---

บริษัทใหญ่เริ่มได้รับผลกระทบ

บริษัทอุตสาหกรรมหลายแห่งต้องปรับตัว เช่น

BASF ใช้เรือที่ออกแบบมาสำหรับน้ำตื้นเพื่อรักษาการขนส่งวัตถุดิบ

Covestro ระบุว่าบางโรงงานเริ่มได้รับผลกระทบต่อการผลิต

Lanxess บอกว่าสถานการณ์ "ยากมาก" เพราะท่าเทียบบางแห่งใช้งานไม่ได้

Evonik เริ่มได้รับผลกระทบจากปริมาณการขนส่งที่ลดลง

Thyssenkrupp Steel ต้องเปลี่ยนมาใช้เรือกินน้ำตื้นแทนเรือขนาดใหญ่

Shell หันไปใช้รถไฟ รถบรรทุก และท่อส่งน้ำมันมากขึ้น 

อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนไปใช้รถไฟหรือรถบรรทุกก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะทั้งกำลังการขนส่งทางรางและคนขับรถมีจำกัด

---

กระทบเศรษฐกิจทั้งประเทศ

นักเศรษฐศาสตร์เตือนว่า หากระดับน้ำยังต่ำต่อเนื่อง ผลกระทบจะไม่ได้จำกัดอยู่แค่ภาคขนส่ง แต่จะลุกลามไปถึง

ต้นทุนการผลิตของโรงงาน

ราคาน้ำมันเชื้อเพลิง

ราคาสินค้าอุปโภคบริโภค

การเติบโตของเศรษฐกิจเยอรมนี

ในปี 2018 ระดับน้ำที่ต่ำของแม่น้ำไรน์เคยทำให้เศรษฐกิจเยอรมนีสูญเสียการเติบโตราว 0.3 จุดเปอร์เซ็นต์ และผู้เชี่ยวชาญมองว่าปี 2026 อาจได้รับผลกระทบรุนแรงยิ่งกว่า เพราะระดับน้ำต่ำกว่าที่เคยเกิดขึ้นในอดีต

---

รัฐบาลเร่งหาทางแก้ไข

รัฐบาลเยอรมนีได้จัดประชุมร่วมกับภาคอุตสาหกรรม ผู้ประกอบการเดินเรือ ท่าเรือ และบริษัทโลจิสติกส์ เพื่อหามาตรการรับมือทั้งระยะสั้นและระยะยาว

ข้อเสนอที่ถูกพูดถึง ได้แก่

เร่งขุดลอกและปรับปรุงช่วงแม่น้ำที่ตื้น

พัฒนาเรือที่สามารถเดินในน้ำตื้นได้ดีขึ้น

เพิ่มการใช้ระบบรางและถนนเป็นทางเลือก

วางแผนรับมือภัยแล้งที่คาดว่าจะเกิดบ่อยขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ

อย่างไรก็ตาม กระทรวงเศรษฐกิจเยอรมนียืนยันว่า ยังไม่มีความเสี่ยงด้านพลังงานในขณะนี้ เนื่องจากโรงไฟฟ้ามีการสำรองถ่านหินไว้มากกว่าช่วงที่ผ่านมา

---

[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้รัฐมนตรีเศรษฐกิจและพลังงานของเยอรมนี Katherina Reiche เปิดเผยว่า ประชาชนไม่ควรคาดหวังค่าไฟฟ้าที่ลดลงอย่างชัดเจนในช่วงไม่กี่ปีข้างหน้า โดยประเมินว่าการลดลงอย่างมีนัยสำคัญน่าจะเกิดขึ้นได้ ในช่วงทศวรรษ 2030 มากกว่าระยะสั้น

ทำไมค่าไฟยังลดลงได้ยาก?
Reiche อธิบายว่า ปัจจัยหลักมีหลายด้าน ได้แก่
เยอรมนียังคงแบกรับภาระจาก สัญญาสนับสนุนพลังงานหมุนเวียน (EEG) ที่ทำไว้ในอดีต ซึ่งรัฐบาลยังต้องจ่ายต่อเนื่องอีกหลายปี
ค่าใช้จ่ายในการขยายและปรับปรุง โครงข่ายไฟฟ้า (Grid) เพิ่มขึ้นมาก เพราะต้องรองรับการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนที่กระจายอยู่ทั่วประเทศ
ราคาก๊าซธรรมชาติยังมีอิทธิพลต่อราคาค่าไฟ เนื่องจากโรงไฟฟ้าก๊าซยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบผลิตไฟฟ้า หากราคาก๊าซสูง ค่าไฟก็มีแนวโน้มสูงตามไปด้วย

---

รัฐบาลเตรียมปรับนโยบายพลังงาน
รัฐบาลเยอรมนีกำลังผลักดันการปฏิรูประบบสนับสนุนพลังงาน เพื่อควบคุมต้นทุนในระยะยาว เช่น

ปรับกฎหมาย EEG ให้การสนับสนุนโครงการใหม่อิงกลไกตลาดมากขึ้น
ตั้งแต่ปี 2027 เป็นต้นไป โซลาร์รูฟท็อปขนาดเล็กที่ติดตั้งใหม่ จะไม่ได้รับเงินอุดหนุนแบบถาวรเหมือนเดิม
ลดการจ่ายชดเชยกรณีผลิตไฟฟ้าได้แต่ไม่สามารถส่งเข้าระบบได้ เพราะโครงข่ายรองรับไม่ทัน
วางแผนสร้างโครงข่ายไฟฟ้าให้สอดคล้องกับพื้นที่ที่มีความพร้อม เพื่อลดการลงทุนที่ไม่จำเป็น

รัฐมนตรีระบุว่า เป้าหมายไม่ใช่การชะลอการเปลี่ยนผ่านด้านพลังงาน แต่เป็นการทำให้การเปลี่ยนผ่านมีต้นทุนที่เหมาะสมและยั่งยืนมากขึ้น

---

ยังมีมาตรการช่วยลดภาระบางส่วน
แม้ค่าไฟโดยรวมจะยังไม่ลดลงมากในเร็ววัน แต่รัฐบาลมีมาตรการลดภาระบางด้าน เช่น การอุดหนุนค่าบริการโครงข่ายไฟฟ้า (Network charges) ซึ่งจะช่วยให้ค่าไฟของครัวเรือนและภาคธุรกิจลดลงบางส่วนในช่วงปี 2026 อย่างไรก็ตาม รัฐบาลย้ำว่าการลดลงอย่างชัดเจนของค่าไฟทั้งระบบยังต้องใช้เวลาอีกหลายปี
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้สัญญาอุดหนุนพลังงานหมุนเวียน (EEG) ที่ทำไว้ในอดีตเป็นหนึ่งในต้นทุนก้อนใหญ่ที่สุดที่รัฐมนตรี Katherina Reiche กล่าวถึง

รัฐบาลยังต้องจ่ายเงินตาม สัญญาเดิมที่รับประกันการรับซื้อไฟฟ้าเป็นเวลาประมาณ 20 ปี ซึ่งทำไว้ตั้งแต่หลายปีก่อน โดยเฉพาะยุคที่อัตราอุดหนุนโซลาร์สูงมาก

รัฐมนตรีระบุว่า ปัจจุบันรัฐบาลยังต้องใช้งบประมาณประมาณ 17,000 ล้านยูโรต่อปี สำหรับภาระ EEG และสัญญาเก่าเหล่านี้จะทยอยหมดลงในช่วงทศวรรษ 2030

ข้อสังเกต: ปี 2027 ไม่ใช่ปีที่สัญญาเก่าหมด แต่เป็นปีที่ กฎใหม่เริ่มใช้ โดยโครงการโซลาร์ขนาดเล็กที่ติดตั้งใหม่จะไม่ได้รับการอุดหนุนแบบเดิม เพื่อลดการสร้างภาระใหม่ในอนาคต

ภาระเงินอุดหนุน EEG ที่รัฐบาลเยอรมนียังต้องจ่ายในปัจจุบัน และเรียงตามสัดส่วนโดยประมาณ
โซลาร์เซลล์ (Solar PV) ประมาณ 45–55%
ลมบนบก (Onshore Wind) ประมาณ 20–30%
มนอกชายฝั่ง (Offshore Wind) ประมาณ 10–15%
ชีวมวล (Biomass/Biogas) ประมาณ 8–12%

ทำไมโซลาร์จึงเป็นภาระมากที่สุด?
สาเหตุไม่ได้มาจากการผลิตไฟฟ้ามากที่สุดเพียงอย่างเดียว แต่เพราะ

ช่วงปี 2009–2012 รัฐบาลต้องการเร่งให้ประชาชนติดโซลาร์
จึงรับซื้อไฟในราคาสูงมาก บางสัญญาสูงกว่า 40–50 เซนต์/กิโลวัตต์ชั่วโมง
ขณะที่ปัจจุบันราคาขายไฟในตลาดมักอยู่เพียงประมาณ 5–10 เซนต์/กิโลวัตต์ชั่วโมง

รัฐบาลจึงต้องจ่าย ส่วนต่าง ตามสัญญาที่รับประกันไว้เป็นเวลาประมาณ 20 ปี ทำให้แม้แผงโซลาร์รุ่นใหม่จะราคาถูกลงมาก แต่สัญญาเก่ายังสร้างภาระงบประมาณอยู่

---

ต้นทุนพลังงานยังเป็นภาระ
รัฐบาลยอมรับว่าค่าไฟจะยังไม่ลดลงอย่างชัดเจนในระยะสั้น และต้องใช้เวลาอีกหลายปีกว่าผลของการปฏิรูปจะสะท้อนถึงผู้ใช้ไฟฟ้า

ภาคอุตสาหกรรมเผชิญต้นทุนด้านโลจิสติกส์เพิ่มขึ้น
ระดับน้ำในแม่น้ำไรน์ที่ต่ำทำให้เรือบรรทุกสินค้าได้ไม่เต็มลำ ส่งผลให้ค่าขนส่งสูงขึ้น และโรงงานหลายแห่งต้องปรับวิธีขนส่งหรือปรับการดำเนินงาน

รัฐบาลต้องเร่งแก้ปัญหาโครงสร้างหลายด้านพร้อมกัน
ด้านพลังงาน ต้องปฏิรูประบบอุดหนุนและโครงข่ายไฟฟ้า
ด้านคมนาคม ต้องรับมือผลกระทบจากภัยแล้งที่กระทบแม่น้ำไรน์ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งหลักของประเทศ

ทั้งสองข่าวสะท้อนข้อเท็จจริงเดียวกันว่า เยอรมนีกำลังเผชิญความท้าทายด้าน "ต้นทุนโครงสร้าง" ทั้งในระบบพลังงานและระบบขนส่ง ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อภาคอุตสาหกรรมและเศรษฐกิจของประเทศ แม้ว่าสาเหตุของทั้งสองปัญหาจะแตกต่างกันก็ตาม