ทำไมมหาอำนาจถึงกลับมาเดินเครื่อง "โรงไฟฟ้านิวเคลียร์"

เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์หมายเลข 2 ของโรงไฟฟ้าไท่ผิงหลิ่ง (Taipingling) ในมณฑลกวางตุ้ง เริ่มผลิตไฟฟ้าอย่างเป็นทางการแล้ว

โครงการระยะแรกนี้ (ใช้เทคโนโลยี Hualong One) คาดว่าจะผลิตไฟฟ้าได้มากกว่า 18,000 ล้านกิโลวัตต์ชั่วโมงต่อปี ซึ่งเพียงพอต่อการใช้ชีวิตและทำงานของประชาชนเกือบ 2 ล้านคนตลอดทั้งปี

ในช่วงปี 2016-2018 จีนเคยระงับการอนุมัติสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ใหม่ทั้งหมดเพื่อทบทวนความปลอดภัยอย่างหนัก (ผลจากวิกฤตฟุกุชิมะ) จนกระทั่งปี 2019 จึงเริ่มกลับมาอนุมัติอีกครั้ง ซึ่งโรงไฟฟ้าไท่ผิงหลิ่งก็คือโปรเจกต์แรกๆ ที่ได้ไฟเขียวในตอนนั้น

ปัจจุบันจีนก้าวข้ามช่วงทดลอง และสามารถใช้เทคโนโลยีเตาปฏิกรณ์รุ่นที่ 3 ที่พัฒนาขึ้นเอง (เช่น Hualong One และ Guohe One) ทำให้สามารถก๊อปปี้โมเดลและสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ๆ ได้อย่างต่อเนื่องและมั่นคง

ตั้งแต่ปี 2022 จีนอนุมัติสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ใหม่มากกว่า 10 แห่งต่อปีติดต่อกัน สะท้อนให้เห็นว่าโรงไฟฟ้าไท่ผิงหลิ่งเป็นเพียงจุดเริ่มต้น และหลังจากนี้จะมีโรงไฟฟ้าทยอยสร้างเสร็จและเปิดใช้งานอีกเป็นจำนวนมาก

แม้ปัจจุบันพลังงานนิวเคลียร์จะคิดเป็นสัดส่วนเพียง 4.5% ของไฟฟ้าทั้งประเทศจีนและยังไม่สามารถแทนที่ถ่านหินได้ในระยะสั้น แต่มีความสำคัญระดับยุทธศาสตร์ต่ออุตสาหกรรมยุคใหม่ด้วยเหตุผลดังนี้

พลังงานสะอาดอย่างพลังงานลมและแสงอาทิตย์มีข้อเสียคือ "ความผันผวน" (แดดไม่ออก ลมไม่พัดก็ไม่มีไฟ) โรงไฟฟ้านิวเคลียร์จึงเข้ามาทำหน้าที่เป็นแหล่งพลังงานหลักที่สามารถจ่ายไฟได้นิ่ง เสถียร และต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง เพื่อพยุงระบบไฟฟ้าภาพรวมไม่ให้ล่ม

การเติบโตของอุตสาหกรรมสมัยใหม่ เช่น การผลิตขั้นสูง, ศูนย์ข้อมูล (Data Centers) สำหรับ AI, และเทรนด์รถยนต์ไฟฟ้า (EV) ล้วนต้องการกระแสไฟฟ้ามหาศาลและต้องการความเสถียรสูงสุด ซึ่งพลังงานนิวเคลียร์สามารถตอบโจทย์ปริมาณมหาศาลนี้ได้

ช่วยให้พื้นที่ศูนย์กลางเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมตามชายฝั่ง สามารถลดการพึ่งพาพลังงานถ่านหิน และช่วยให้ภาคอุตสาหกรรมบรรลุเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซคาร์บอน (Zero Carbon) เพื่อแข่งขันในตลาดโลกได้

หลังจากรัฐบาลญี่ปุ่นมีนโยบายผลักดันการใช้พลังงานนิวเคลียร์ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ล่าสุดบริษัทยักษ์ใหญ่อย่าง 'มิตซูบิชิ เฮฟวี่ อินดัสทรีส์' (Mitsubishi Heavy Industries) ได้ประกาศเดินหน้าพัฒนาเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ยุคใหม่ที่เรียกว่า SMR (Small Modular Reactor) เพื่อนำมาใช้งานจริงในประเทศ ถือเป็นการบุกเบิกตลาดนี้อย่างเต็มตัวครั้งแรกของภาคเอกชนญี่ปุ่น

SMR คือเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก ซึ่งมีจุดเด่นสำคัญคือ "ความปลอดภัยสูง" และ "ต้นทุนการติดตั้งต่ำ" เมื่อเทียบกับโรงไฟฟ้าแบบดั้งเดิม ปัจจุบันหลายประเทศเช่น สหรัฐอเมริกาและแคนาดา ก็กำลังเดินหน้าโครงการนี้อยู่เช่นกัน

นอกจากการพัฒนาเตาปฏิกรณ์แบบเดิมให้ปลอดภัยขึ้นแล้ว มิตซูบิชิยังได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลในการพัฒนา SMR โดยเน้นหนักไปที่ระบบรับมือภัยพิบัติอย่าง แผ่นดินไหวและสึนามิ ซึ่งเป็นความท้าทายหลักของประเทศ

รัฐบาลญี่ปุ่นตั้งเป้าที่จะเริ่มเดินเครื่องโรงไฟฟ้า SMR ให้ได้ในช่วงปี 2040 (พ.ศ. 2583) แม้โจทย์ใหญ่คือการสร้างความเข้าใจและยอมรับจากภาคประชาชน แต่การที่บริษัทเอกชนยักษ์ใหญ่กระโดดเข้ามาเล่นตลาดนี้เต็มตัว คาดว่าจะช่วยเร่งให้การใช้งานจริงเกิดขึ้นได้เร็วขึ้น

การมาถึงของเทคโนโลยี SMR ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ (Game Changer) ของภาคอุตสาหกรรมพลังงานและการผลิต ด้วยเหตุผลดังนี้

ด้วยขนาดที่เล็กกว่าโรงไฟฟ้าแบบเดิมมาก ทำให้ใช้พื้นที่น้อย สามารถประกอบชิ้นส่วนจากโรงงานแล้วนำไปติดตั้งหน้างานได้เลย ทำให้ภาคอุตสาหกรรมสามารถนำ SMR ไปตั้งใกล้กับเขตอุตสาหกรรมที่กินไฟสูงๆ ได้โดยตรง ช่วยลดต้นทุนและข้อจำกัดเรื่องสายส่งไฟฟ้า

SMR ถูกออกแบบระบบระบายความร้อนแบบพึ่งพาธรรมชาติ (Passive Safety) ซึ่งหมายความว่าหากเกิดเหตุฉุกเฉิน เครื่องจะสามารถระบายความร้อนและหยุดทำงานได้เองโดยไม่ต้องพึ่งพากระแสไฟฟ้าหรือคนควบคุม ทำให้ความเสี่ยงที่จะเกิดเหตุการณ์ซ้ำรอยฟุกุชิมะลดลงอย่างมหาศาล

อุตสาหกรรมแห่งอนาคต (เช่น ศูนย์ข้อมูล Data Center, โรงงานผลิตเซมิคอนดักเตอร์) ต้องการไฟฟ้าปริมาณมหาศาลที่มีความเสถียรตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งพลังงานหมุนเวียน (แดด, ลม) ยังให้ไม่ได้ SMR จึงเข้ามาตอบโจทย์การเป็น "พลังงานสะอาดที่ไม่ปล่อยคาร์บอน" ควบคู่ไปกับ "ความเสถียรขั้นสุด" ช่วยให้อุตสาหกรรมบรรลุเป้าหมาย Net Zero ได้อย่างแท้จริง