กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งของจีน หญิงชราผู้มีจิตศรัทธาได้สร้างกระท่อมเล็ก ๆ ไว้ท้ายสวนของตน แล้วมอบให้พระภิกษุรูปหนึ่งอยู่อาศัย เพื่อใช้ชีวิตในการบำเพ็ญภาวนา นับแต่นั้นเป็นต้นมา เธอคอยหุงหาอาหาร ดูแล และส่งน้ำส่งข้าวให้ทุกวันตลอดยี่สิบปี
แต่เมื่อเวลาผ่านไป หญิงชราก็เริ่มเกิดคำถามขึ้นในใจ “เขานั่งสมาธิมาตลอดยี่สิบปี เขาได้เรียนรู้อะไรบ้าง? เขาเข้าใจใจคนแค่ไหน?”
วันหนึ่ง เธอเรียกหญิงสาวในหมู่บ้านมาพบ หญิงสาวผู้นั้นงดงามและมีจริตน่ารัก เจ้าเล่ห์เล็กน้อยแต่ก็เฉลียวฉลาด
“ข้าขอให้เจ้าทำบางสิ่งเพื่อข้า” หญิงชรากล่าว “เข้าไปที่กระท่อมของพระรูปนั้น…โอบเขาไว้ แล้วถามเขาว่า ‘ตอนนี้ท่านจะทำอย่างไร?’”
หญิงสาวเลิกคิ้วเล็กน้อย แต่ก็พยักหน้า เธอยิ้มบาง ๆ ก่อนเดินจากไป
หญิงสาวเดินเข้าไปในกระท่อมหลังเล็ก พระภิกษุนั่งนิ่งอยู่ตรงมุมห้อง ไม่มีข้าวของใด ๆ มีเพียงเสื่อ หลอดธูป และความเงียบ
เธอไม่ลังเล เข้าไปนั่งใกล้ ๆ แล้วค่อย ๆ เอื้อมแขนออกไปโอบรอบไหล่ของพระ เอียงหน้าลงใกล้
“ท่านเจ้าคะ…แล้วตอนนี้ ท่านจะทำอย่างไรดี?” เธอถามเสียงนุ่ม
พระภิกษุไม่สะดุ้ง ไม่ถอย และไม่แตะต้องเธอเลย เขาเพียงลืมตาช้า ๆ แล้วกล่าวด้วยน้ำเสียงราบเรียบ “ต้นไม้เก่าแก่ต้นหนึ่งเติบโตอยู่บนหินเย็นในฤดูหนาว ไม่มีที่ใดเลยที่อบอุ่น”
หญิงสาวนิ่งไป ไม่แน่ใจว่านั่นคือคำปฏิเสธ ความว่างเปล่า หรือเพียงบทกลอน
เธอลุกขึ้น ยกมือไหว้อย่างเบา แล้วเดินกลับไปหาหญิงชราที่ยืนรออยู่ใต้ต้นไม้ริมรั้ว
หญิงสาวกลับมาหาหญิงชราผู้เฝ้ารอคำตอบด้วยแววตาหนักแน่น
เธอก้มตัวเล็กน้อยก่อนเล่าทุกถ้อยคำของพระภิกษุให้ฟัง “เขาบอกว่า… ‘ต้นไม้เก่าแก่ต้นหนึ่งเติบโตอยู่บนหินเย็นในฤดูหนาว ไม่มีที่ใดเลยที่อบอุ่น’”
หญิงชราฟังจบ ดวงตาของเธอหรี่ลงด้วยความผิดหวัง แล้วพูดอย่างเคร่งขรึม “คิดดูสิ ข้าหุงหาอาหารให้เขาทุกวันนานยี่สิบปี ดูแลเหมือนญาติแท้ ๆ”
“แต่เขากลับไม่แสดงแม้เพียงความเข้าใจในใจของผู้อื่น ไม่เห็นความลำบากหรือความต้องการในสายตาเจ้าเลยด้วยซ้ำ”
“เขาไม่จำเป็นต้องตอบสนองต่อความใคร่… แต่เขาควรมีเมตตา มีความกรุณา ให้สมกับเป็นผู้บำเพ็ญภาวนาบ้าง” หญิงชรากล่าว
หญิงชราไม่พูดอะไรอีก เธอหยิบคบไฟแล้วเดินตรงไปยังกระท่อมที่อยู่ท้ายสวน เปรียบเสมือนการไม่สนใจใยดีกับภิกษุรูปนี้อีกต่อไป
ขณะที่พระภิกษุนั่งนิ่งในท่าเดิม เธอจุดไฟเงียบ ๆ ที่ขอบหลังคาไม้แห้ง เสียงเปลวไฟค่อย ๆ ลามขึ้นอย่างไม่รีบร้อน
พระไม่พูดอะไร ไม่มีคำถาม ไม่มีคำท้วง ไม่มีการหนี เขาเพียงแค่นั่งอยู่นิ่ง ๆ ในท่าของตน
เมื่อกระท่อมกลายเป็นเถ้าถ่าน หญิงชราไม่ได้หันกลับ เธอเพียงเดินจากไปด้วยความสงบอย่างแปลกประหลาด
ไม่มีเสียงตำหนิ ไม่มีบทเรียนถูกสรุปไว้ในถ้อยคำ มีเพียงความรู้สึกหนึ่งที่ค่อย ๆ เกิดขึ้นในใจผู้อ่านว่า การฝึกตนอาจทำให้ใจเย็น… แต่มิใช่ข้ออ้างให้ขาดความเมตตาต่อผู้อื่น
*** (นิทานเรื่องนี้สอนให้รู้ว่า การฝึกจิตให้สงบและไม่หวั่นไหวต่อสิ่งยั่วยุภายนอกนั้นเป็นสิ่งดี แต่หากปราศจากความเมตตา เห็นอกเห็นใจ หรือความเข้าใจในความรู้สึกของผู้อื่นแล้ว การฝึกตนนั้นก็กลายเป็นเพียงเปลือกว่างเปล่า)
การฝึกจิตให้สงบ ..... เป็นดี
ไม่หวั่นไหวใดมี ..... ยั่วเย้า
แต่หากขาดไมตรี ..... มีเมต- ตานอ
ก็เปล่าประโยชน์เจ้า ..... น่าเศร้าอุปถัมภ์.
Kitaro - Cosmic Love
🤍🤍🤍 นิทานเซน: ไม่มีความรักความเมตตา 🤍🤍🤍