อิธากา : เมื่อเราไม่อาจเอาชนะชะตากรรม

"ไ​ม่มีใครสั่งให้ทะเลสงบได้"


บางที นั่นอาจเป็นประโยคที่สรุป *The Odyssey* ได้ดีที่สุด

หลายคนจดจำเรื่องนี้ในฐานะมหากาพย์แห่งวีรบุรุษ การผจญภัย สัตว์ประหลาด และเทพเจ้าผู้กำหนดชะตาของมนุษย์

แต่เมื่อเรื่องราวทั้งหมดจบลง สิ่งที่ยังหลงเหลืออยู่ในใจผมกลับไม่ใช่ความยิ่งใหญ่ของการเดินทาง

หากเป็นความเงียบของชายคนหนึ่ง ที่ค่อย ๆ เรียนรู้ว่ามีบางสิ่งซึ่งมนุษย์ไม่มีวันเอาชนะได้

โอดิสเซียสออกเดินทางด้วยความเชื่อว่า หากฉลาดพอ แข็งแกร่งพอ และอดทนพอ เขาจะกลับบ้านได้

เขาใช้สติปัญญาหลบหนีไซคลอปส์

ฝ่าคลื่นลมที่เทพเจ้าส่งมา

สูญเสียเพื่อนร่วมทางครั้งแล้วครั้งเล่า

และลุกขึ้นใหม่ทุกครั้งที่เรือแตก

เขาทำทุกอย่างที่มนุษย์คนหนึ่งพึงทำได้

แต่ถึงอย่างนั้น ทะเลก็ยังไม่เคยหยุดเป็นทะเล

คลื่นยังคงซัด

ลมยังคงเปลี่ยนทิศ

และเทพเจ้าก็ยังคงเป็นเทพเจ้า

ระหว่างทาง โอดิสเซียสคงค้นพบความจริงข้อหนึ่ง

ไม่ใช่ว่ามนุษย์อ่อนแอ

แต่โลกไม่เคยถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเชื่อฟังความปรารถนาของมนุษย์

เราใช้เวลาทั้งชีวิตพยายามควบคุมสิ่งต่าง ๆ

อยากให้คนที่รักอยู่กับเราตลอดไป

อยากให้ความพยายามได้รับผลตอบแทนเสมอ

อยากให้ความยุติธรรมเกิดขึ้นในทุกครั้งที่เราทำดี

แต่ชีวิตไม่เคยให้สัญญาเช่นนั้น

บางคนจากไป ทั้งที่เรารักมากที่สุด

บางความฝันพังลง ทั้งที่เราทุ่มเทมาทั้งชีวิต

บางความสูญเสียเกิดขึ้น โดยไม่มีใครสมควรได้รับมัน

เราโกรธโลก

โกรธโชคชะตา

และบางครั้งก็โกรธตัวเอง

ราวกับว่าหากพยายามมากกว่านี้ ทุกอย่างคงไม่จบลงแบบเดิม

แต่ทะเลไม่เคยหยุดมีคลื่น เพียงเพราะกะลาสีเป็นคนดี

และลมก็ไม่เคยเปลี่ยนทิศ เพราะมนุษย์ร้องขอ

โอดิสเซียสไม่ได้เลิกพายเรือ เพราะรู้ว่าทะเลกว้างเกินกำลัง

เขาเพียงเลิกโกรธทะเล ที่ทำหน้าที่เป็นทะเล

บางที การเติบโตของมนุษย์อาจไม่ใช่การมีพลังมากพอจะเปลี่ยนโลก

แต่คือการยอมรับว่า โลกจะเป็นของมันเช่นนั้นเอง

แล้วถามตัวเองอย่างสงบว่า

**ท่ามกลางคลื่นลูกนี้ เราจะจับหางเสืออย่างไร**

นั่นไม่ใช่การยอมแพ้

หากเป็นความกล้าหาญอีกรูปแบบหนึ่ง

ความกล้าที่จะมองเห็นความจริง โดยไม่หันหน้าหนี

ความกล้าที่จะยอมรับว่า เราไม่ใช่ผู้กำหนดทุกสิ่ง

และความกล้าที่จะยังเลือกเป็นคนแบบเดิม แม้โลกจะไม่เป็นอย่างที่หวัง

ท้ายที่สุด โอดิสเซียสเดินทางกลับถึงอิธากา

แต่บางที สิ่งที่เดินทางกลับบ้าน ไม่ใช่ชายคนเดิมที่เคยออกเรือ

ทะเลได้พรากความหยิ่ง ความโกรธ และความเชื่อว่าตนควบคุมทุกอย่างได้ไปจากเขา

สิ่งที่เหลืออยู่ คือมนุษย์คนหนึ่ง

ผู้รู้จักคุณค่าของบ้าน เพราะเคยหลงทาง

ผู้รู้จักความหมายของการกลับถึงฝั่ง เพราะเคยเกือบจมหาย

และผู้รู้ว่า บางครั้งการเดินทางที่ยาวไกลที่สุด ไม่ใช่ระยะทางข้ามมหาสมุทร

แต่คือระยะทางจากความดื้อดึง...ไปสู่การยอมรับ

บางที เราทุกคนต่างมี "อิธากา" ของตัวเอง

ไม่ใช่สถานที่บนแผนที่

แต่คือช่วงเวลาที่เราเลิกถามว่า

*"ทำไมเรื่องนี้ต้องเกิดกับฉัน?"*

แล้วเปลี่ยนเป็นคำถามที่อ่อนโยนกว่า

*"ในเมื่อมันเกิดขึ้นแล้ว ฉันจะใช้ชีวิตต่อจากนี้อย่างไร?"*

เพราะสุดท้ายแล้ว

เราอาจเลือกทิศทางของลมไม่ได้

เราอาจสั่งให้คลื่นสงบไม่ได้

แต่ตราบใดที่เรายังจับหางเสือไว้ด้วยสติ และยังมีหัวใจที่พร้อมจะออกเดินทาง

การกลับบ้านก็ยังเป็นไปได้เสมอ

แม้บ้านที่ว่านั้น จะอยู่ภายในตัวเราเองก็ตาม