รายงานของธนาคารโลก (World Bank) ระบุว่า หนึ่งในปัญหาเชิงโครงสร้างของภาครัฐไทย คือการมีหน่วยงานของรัฐจำนวนมากที่มีอำนาจหน้าที่ทับซ้อนกัน (Overlapping Mandates) ส่งผลให้เกิดการทำงานซ้ำซ้อน เพิ่มต้นทุนการบริหาร ใช้ทรัพยากรของภาครัฐได้ไม่เต็มประสิทธิภาพ และลดประสิทธิภาพในการกำหนดนโยบายและการให้บริการประชาชน
ธนาคารโลกอธิบายว่า เมื่อหลายหน่วยงานรับผิดชอบภารกิจในเรื่องเดียวกัน จะทำให้เกิดการประสานงานหลายชั้น ความรับผิดชอบไม่ชัดเจน การลงทุนระบบสารสนเทศหลายชุด การจัดเก็บข้อมูลซ้ำ รวมถึงการใช้บุคลากรและทรัพยากรของรัฐอย่างไม่มีประสิทธิภาพ แม้รายงานจะไม่ได้ประเมินความสูญเสียออกมาเป็นตัวเลขงบประมาณ แต่ระบุว่าปัญหาดังกล่าวเพิ่มต้นทุนการบริหารของภาครัฐ และยังเพิ่มต้นทุนในการดำเนินธุรกิจของภาคเอกชน ส่งผลต่อความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว
เมื่อพิจารณาข้อเสนอของธนาคารโลก ประเด็นที่ถูกหยิบยกขึ้นมาน่าสนใจคือ การปฏิรูประบบราชการไม่ควรมุ่งเน้นเฉพาะการลดจำนวนข้าราชการหรือการลดภาระด้านเงินเดือนและสวัสดิการเท่านั้น แต่ควรให้ความสำคัญกับการปรับโครงสร้างหน่วยงาน การลดภารกิจที่ซ้ำซ้อน และการกำหนดบทบาทของแต่ละหน่วยงานให้ชัดเจน ซึ่งเป็นรากของปัญหาที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพของภาครัฐ
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ข้าราชการจำนวนมาก โดยเฉพาะบุคลากรในสายงานบริการสาธารณะ เช่น แพทย์ พยาบาล ครู และเจ้าหน้าที่ภาครัฐในพื้นที่ เป็นกำลังหลักที่ปฏิบัติงานใกล้ชิดกับประชาชน ขณะที่ค่าตอบแทนในหลายสายงานยังต่ำกว่าภาคเอกชน หากการปฏิรูปมุ่งลดกำลังคนโดยไม่แก้ปัญหาเชิงโครงสร้าง อาจทำให้แรงจูงใจในการทำงานลดลง และส่งผลต่อความสามารถของภาครัฐในการรักษาบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถไว้ในระบบ
ปัจจุบัน หลายหน่วยงานของรัฐ โดยเฉพาะโรงพยาบาลของรัฐ กำลังเผชิญปัญหาการขาดแคลนแพทย์ พยาบาล และบุคลากรทางการแพทย์อย่างต่อเนื่อง สะท้อนว่าความท้าทายของระบบราชการไทยอาจไม่ได้อยู่ที่จำนวนบุคลากรเพียงอย่างเดียว แต่อยู่ที่การจัดวางโครงสร้างองค์กร การแบ่งภารกิจ และการใช้ทรัพยากรของภาครัฐให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
ข้อเสนอของธนาคารโลกจึงชี้ให้เห็นว่า การปฏิรูประบบราชการที่ยั่งยืนควรเริ่มจากการทบทวนบทบาทและอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานรัฐ ลดภารกิจที่ทับซ้อน เพิ่มการบูรณาการระหว่างหน่วยงาน และใช้ทรัพยากรของประเทศอย่างคุ้มค่า ควบคู่ไปกับการพัฒนาคุณภาพและแรงจูงใจของบุคลากรภาครัฐ เพื่อให้การบริการประชาชนมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ธนาคารโลกชี้ชัด! หน่วยงานรัฐไทยทำงานทับซ้อน เพิ่มภาระงบบริหาร ฉุดงบประมาณแผ่นดิน