ว่าด้วยอาจาด น้ำจิ้ม,น้ำราดช่วยเสริมให้อาหารอร่อยขึ้น แก้เลี่ยนได้
อาจาด เป็นน้ำจิ้มชนิดหนึ่ง ทำจากน้ำส้มสายชูหรือน้ำกระเทียมดอง เพิ่มน้ำตาลและเกลือเล็กน้อย (บางตำรับใช้น้ำเชื่อม) มาตั้งไฟเคี่ยวจนมีลักษณะเหนียวหรือข้น มีแตงกวาหอมแดงพริกชี้ฟ้า หั่นเป็นชิ้นๆ อยู่ด้วย รับประทานเคียงอาหารจำพวกสะเต๊ะและแกงกะหรี่เพื่อแก้เลี่ยน
คำว่า อาจาด นี้เป็นคำยืมจากภาษามลายู acar (อาจาร์) แปลว่า ของดอง ซึ่งเป็นคำเดียวกับกลุ่มภาษาในประเทศอินเดีย เช่นภาษาฮินดีว่า अचार (รูป: อจาร; เสียง: อะชาร) ภาษาสันสกฤตว่า आचारः (รูป: อาจาระ; เสียง: อาชารห์) และภาษาเปอร์เซียว่า آچار (อาจารฺ) ล้วนมีความหมายเดียวกัน
อาจาดในอาหารอินโดนีเซีย จะใส่แตงกวา แครอต หอมแดง พริกขี้หนู บ้างใส่สับปะรดเพื่อเพิ่มความหวานเมื่อดองกับน้ำส้มสายชู บ้างก็ใส่ขิงหรือตะไคร้เพื่อเพิ่มความเผ็ดร้อนและอาจาดแบบอินโดนีเซียได้แพร่หลายไปในอาหารฮอลันดา เรียกว่า "อาจาร์" (atjar) หรือ แตงกวาดอง
ในมาเลเซียและสิงคโปร์ acar มักนิยมใส่ถั่วฝักยาว แตงกวา แครอท สัปปะรด และกะหล่ำปลีดองในน้ำส้มสายชู และโรยด้วยถั่วลิสงบดหยาบ
ข้าวหมกเนื้อเสิร์ฟคู่กับอาจาดแบบไทย
อาจาดในสำรับอาหารไทย จะใส่แตงกวา พริกสีแดง หอมแดง น้ำส้มสายชู น้ำตาล เกลือ และผักชี บางแห่งใช้น้ำกระเทียมดอง นิยมรับประทานเคียงกับสะเต๊ะ ข้าวหมก ขนมปังหน้าหมู ทอดมัน มะตะบะ ขนมเบื้องญวน หรือแกงกะหรี่
นอกจากนี้ยังมีอาจาดรูปแบบอื่น ๆ ที่มีลักษณะโดดเด่นไปจากอาจาดปกติ ได้แก่
อาจาดอังวะ เป็นอาจาดแบบโบราณชนิดหนึ่ง ใช้ดอกกะหล่ำ ถั่วลันเตา ยอดผักบุ้ง นำไปลวกในน้ำส้มสายชูผสมน้ำตาล ราดด้วยหัวกะทิ นิยมกินกับแกงเผ็ดคาดว่าอาจได้รับอิทธิพลจากมอญ
อาจาดเทศ ทำจากเห็ดหูหนู หน่อไม้ แตงกวา พริกหยวก ผัดกับน้ำมันก่อนนำไปตากแดดให้แห้ง แล้วนำมาดองกับน้ำส้มสายชู เป็นเครื่องเคียงสำหรับรับประทานข้าวหมกหรือแกงรสจัด
อาจาดตะลิงปลิง ทำจากตะลิงปลิงตากแห้ง พบได้ที่จังหวัดสตูล รับประทานเคียงกับข้าวสวย ขนมปัง โรตี และโรตีกาปาย
อาจาดหู เป็นอาจาดที่ทำจากกระเทียม ขิง ขมิ้นชัน พริกชี้ฟ้า นำไปผัดน้ำมัน จากนั้นเติมน้ำเปล่า แล้วแต่งรสด้วยน้ำส้มสายชู เกลือ น้ำตาล เคี่ยวจนน้ำเหนียวข้น ใช้ราดปลากระบอกคลุกขมิ้นทอด เป็นอาจาดที่พบได้เฉพาะชุมชนชาวมลายูไทรบุรีในตำบลกะไหล อำเภอตะกั่วทุ่ง จังหวัดพังงา
อาจาลานะ เป็นอาจาดชาววังในราชสำนักปัตตานี ทำจากน้ำส้มสายชูหรือน้ำกระเทียมดองตั้งไฟเคี่ยว แต่งรสด้วยเกลือและน้ำตาล พักให้เย็น จากนั้นใส่สับปะรดหั่นแว่น ตำพริกขี้หนูลง ปรุงรสด้วยน้ำตาลและเกลือ ก่อนคลุกอีกครั้งให้สับปะรดฉ่ำน้ำ
อาจาลาเซาะ เป็นอาจาดชาววังในราชสำนักสายบุรี ทำจากน้ำส้มสายชู ปรุงรสด้วยน้ำตาลและเกลือ ใส่แตงกวา พริกแดง หอมแดง ใช้รับประทานเคียงกับอาหารชนิดอื่น ๆ
ว่าด้วยอาจาด น้ำจิ้ม,น้ำราดช่วยเสริมให้อาหารอร่อยขึ้น , แก้เลี่ยนได้
ในมาเลเซียและสิงคโปร์ acar มักนิยมใส่ถั่วฝักยาว แตงกวา แครอท สัปปะรด และกะหล่ำปลีดองในน้ำส้มสายชู และโรยด้วยถั่วลิสงบดหยาบ