"รู้ธรรมชาติที่มันเป็นอยู่...
อย่างเด็ก...
ก็แปรจากเด็ก ดับจากเด็กมาเป็นหนุ่ม
จากหนุ่ม...ก็ดับไปเป็นแก่
จากแก่...ก็ดับไปเป็นชรา จากชรา ก็ตาย
ต้นไม้ ภูเขา เถาวัลย์ ก็เหมือนกัน
เบื้องต้น ก็เหมือนกัน มันแปรไป แล้วก็แก่ไป
สิ่งทั้งหลายเหล่านี้ ธรรมชาติเหล่านี้...
เรียกว่า...สิ่งใดสิ่งหนึ่ง
ความเห็น หรือความเข้าใจอันเกิดมาจากผู้รู้
ในคราวที่นั่งฟังธรรมอยู่นั้น...เข้าไปถึงใจ
ของพระอัญญาโกณฑัญญะ จนเป็นเหตุให้ถอนตัวอุปธิ หรืออุปาทานออกจากสังขาร ทั้งหลาย ทั้งปวงนั้นได้
เป็นต้นว่า สักกายทิฏฐิ
คืออาการที่ไม่ถือเนื้อ ถือตัวทั้งหลายนี้
เห็นตามสกนธ์ร่างกายของเราแล้ว...
ก็ไม่เห็นว่าเป็นตัว เป็นตนของเรา เห็นชัดลง
ไปจนเป็นเหตุ ให้ถอนจากอุปาทานนั้น...
ไม่ถือตัวซึ่งเป็นสักกายทิฐิ และไม่มีวิจิกิจฉา
เมื่อถอนอุปาทาน...
ออกมาจากความยึดมั่นถือมั่นแล้ว...ก็มิได้สงสัยเลยในธรรมทั้งหลาย หรือในความรู้
ทั้งหลาย เข้าไปเห็นธรรมทั้งหลายเหล่านี้แล้ว
ก็เปลี่ยนออกไปเลยทีเดียว
รู้ว่า นี่! วิจิกิจฉา นี่! สีลัพพตปรามาส
การปฏิบัติของท่านนั้น...แน่แน่วตรงเข้าไป
ไม่ได้เคลือบแคลงสงสัย ไม่ได้ลูบ หรือไม่ได้คลํา ถึงแม้ว่าสกนธ์ร่างกายมันจะเจ็บ มันจะไข้ เป็นไปอย่างใด ท่านก็ไม่ลูบ ไม่คลํามัน
ไม่ได้ สงสัยเสียแล้ว...
การที่ไม่ได้สงสัยนี้...
ก็คือ...ถอนอุปาทานออกมาแล้ว
ถ้ามีอุปาทาน อยู่...ก็ต้องไปลูบไปคลํา
ในสกนธ์ร่างกายนี้ อาการลูบคลําในสกนธ์ร่างกายนี้...เป็นสีลัพพตปรามาส
เมื่อถอนสักกายทิฏฐิ ออกจากกายนี้...
สีลัพพตปรามาส ก็หมดไป
วิจิกิจฉา ก็เลิก สีลัพพตปรามาส ก็เลิก
ถ้ายังมีสีลัพพตปรามาสอยู่ วิจิกิจฉา ก็อยู่ อุปาทาน ก็ยังอยู่
อันนี้แสดงว่า...
ธรรมะ ที่สมเด็จพระบรมศาสดาของเราท่านแสดงคราวนั้น...พระอัญญาโกณฑัญญะฟังแล้ว ได้ดวงตาเห็นธรรม
ดวงตาอันนั้น ก็คือ ผู้รู้...แจ้งนั่นเอง!
เรียกว่าดวงตาเห็นธรรม คือเห็นธรรม
หรือธรรมดาอันนี้เอง!
เมื่อเห็นชัดลงไปอย่างนี้ ก็ถอนอุปาทานได้
ฉะนั้น การถอนอุปาทานได้นี้!
จึงรู้สึกว่า มันเกิดผู้รู้ขึ้นมาจริงๆ เมื่อก่อน
ก็รู้อยู่เหมือนกันแต่มันถอนอุปาทาน ไม่ได้
นั่นเรียกว่า...
ผู้รู้ธรรมอยู่...แต่ไม่เห็นธรรม
เห็นธรรมอยู่...แต่ไม่เป็นธรรม
เพราะไม่รู้ตามสภาวะ ของมัน
ฉะนั้น พระบรมศาสดา ท่านจึงตรัสว่า...
“อัญญาสิ วะตะโภ โกณฑัญโญ"
โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ รู้แล้วหนอ
รู้อะไรล่ะ ท่านรู้อะไร?
ก็คือ ได้รู้ธรรมชาติ ที่มันเป็นอยู่...นี่เอง!."
-------------------------------------------------------------------
พระโพธิญาณเถร (หลวงพ่อชา สุภทฺโท)
วัดหนองป่าพง. "ดวงตาเห็นธรรม"
พระโกณทันยะฟังแบบนี้แล้วถอนอุปทานพ้นทุกข์ได้เลยไม่ยาก
อย่างเด็ก...
ก็แปรจากเด็ก ดับจากเด็กมาเป็นหนุ่ม
จากหนุ่ม...ก็ดับไปเป็นแก่
จากแก่...ก็ดับไปเป็นชรา จากชรา ก็ตาย
ต้นไม้ ภูเขา เถาวัลย์ ก็เหมือนกัน
เบื้องต้น ก็เหมือนกัน มันแปรไป แล้วก็แก่ไป
สิ่งทั้งหลายเหล่านี้ ธรรมชาติเหล่านี้...
เรียกว่า...สิ่งใดสิ่งหนึ่ง
ความเห็น หรือความเข้าใจอันเกิดมาจากผู้รู้
ในคราวที่นั่งฟังธรรมอยู่นั้น...เข้าไปถึงใจ
ของพระอัญญาโกณฑัญญะ จนเป็นเหตุให้ถอนตัวอุปธิ หรืออุปาทานออกจากสังขาร ทั้งหลาย ทั้งปวงนั้นได้
เป็นต้นว่า สักกายทิฏฐิ
คืออาการที่ไม่ถือเนื้อ ถือตัวทั้งหลายนี้
เห็นตามสกนธ์ร่างกายของเราแล้ว...
ก็ไม่เห็นว่าเป็นตัว เป็นตนของเรา เห็นชัดลง
ไปจนเป็นเหตุ ให้ถอนจากอุปาทานนั้น...
ไม่ถือตัวซึ่งเป็นสักกายทิฐิ และไม่มีวิจิกิจฉา
เมื่อถอนอุปาทาน...
ออกมาจากความยึดมั่นถือมั่นแล้ว...ก็มิได้สงสัยเลยในธรรมทั้งหลาย หรือในความรู้
ทั้งหลาย เข้าไปเห็นธรรมทั้งหลายเหล่านี้แล้ว
ก็เปลี่ยนออกไปเลยทีเดียว
รู้ว่า นี่! วิจิกิจฉา นี่! สีลัพพตปรามาส
การปฏิบัติของท่านนั้น...แน่แน่วตรงเข้าไป
ไม่ได้เคลือบแคลงสงสัย ไม่ได้ลูบ หรือไม่ได้คลํา ถึงแม้ว่าสกนธ์ร่างกายมันจะเจ็บ มันจะไข้ เป็นไปอย่างใด ท่านก็ไม่ลูบ ไม่คลํามัน
ไม่ได้ สงสัยเสียแล้ว...
การที่ไม่ได้สงสัยนี้...
ก็คือ...ถอนอุปาทานออกมาแล้ว
ถ้ามีอุปาทาน อยู่...ก็ต้องไปลูบไปคลํา
ในสกนธ์ร่างกายนี้ อาการลูบคลําในสกนธ์ร่างกายนี้...เป็นสีลัพพตปรามาส
เมื่อถอนสักกายทิฏฐิ ออกจากกายนี้...
สีลัพพตปรามาส ก็หมดไป
วิจิกิจฉา ก็เลิก สีลัพพตปรามาส ก็เลิก
ถ้ายังมีสีลัพพตปรามาสอยู่ วิจิกิจฉา ก็อยู่ อุปาทาน ก็ยังอยู่
อันนี้แสดงว่า...
ธรรมะ ที่สมเด็จพระบรมศาสดาของเราท่านแสดงคราวนั้น...พระอัญญาโกณฑัญญะฟังแล้ว ได้ดวงตาเห็นธรรม
ดวงตาอันนั้น ก็คือ ผู้รู้...แจ้งนั่นเอง!
เรียกว่าดวงตาเห็นธรรม คือเห็นธรรม
หรือธรรมดาอันนี้เอง!
เมื่อเห็นชัดลงไปอย่างนี้ ก็ถอนอุปาทานได้
ฉะนั้น การถอนอุปาทานได้นี้!
จึงรู้สึกว่า มันเกิดผู้รู้ขึ้นมาจริงๆ เมื่อก่อน
ก็รู้อยู่เหมือนกันแต่มันถอนอุปาทาน ไม่ได้
นั่นเรียกว่า...
ผู้รู้ธรรมอยู่...แต่ไม่เห็นธรรม
เห็นธรรมอยู่...แต่ไม่เป็นธรรม
เพราะไม่รู้ตามสภาวะ ของมัน
ฉะนั้น พระบรมศาสดา ท่านจึงตรัสว่า...
“อัญญาสิ วะตะโภ โกณฑัญโญ"
โกณฑัญญะได้รู้แล้วหนอ รู้แล้วหนอ
รู้อะไรล่ะ ท่านรู้อะไร?
ก็คือ ได้รู้ธรรมชาติ ที่มันเป็นอยู่...นี่เอง!."
-------------------------------------------------------------------
พระโพธิญาณเถร (หลวงพ่อชา สุภทฺโท)
วัดหนองป่าพง. "ดวงตาเห็นธรรม"