ป่องแบบนี้ไม่ใช่อ้วน แต่น้ำทั้งนั้นข้างใน
เรียกว่าท้องมาน ปลายทางของสุราเรื้อรัง/ไขมันพอกตับ?

.

ท้องโต (Abdominal distension)
มีหลายสาเหตุนะคะ

ซึ่งในคนที่มีไขมันพอกตับ มักจะมีโตจากอ้วนได้อยู่แล้ว
พอตับเริ่มพังพัฒนาไปเป็นตับแข็งก็เจอท้องมานปนไปด้วยเลย

ในดื่มสุราเรื้อรังก็เช่นกัน เพราะพลังงานที่สูงของสุราเร่งการสร้างไขมัน ทำให้อ้วนได้เหมือนกัน

ซึ่งท้องมานนั้น ท้องจะโป่งจึงมาก
บางคนสะดือจุ่นออกมาเลย โดยที่เมื่อก่อนไม่เป็น
โดยแพทย์จะสามารถตรวจแยกได้เลยว่าใช่ไม่ใช่
(ใช้มือตรวจ Shifting dullness & Fluid thrill)

.

ซึ่งจริงๆ ท้องมาน (Ascites) เกิดได้จากหลายสาเหตุ
แต่วันนี้จะกล่าวถึงสาเหตุที่พบบ่อยมากคือ
ตับแข็ง (Cirrhosis)

.

1️⃣ ตับแข็งเกิดจาก ปัจจัยอะไรก็ตามทำลายตับทุกวี่ทุกวัน
- สุรา: ตับเผาผลาญแล้วได้สารพิษชื่อ acetaldehyde และสารอนุมูลอิสระ
- ไขมันพอกตับ: กรดไขมันที่ล้นต่ำรั่วออกมาสร้างอนุมูลอิสระ
- ไวรัสตับอักเสบ B และ C: ปั่นป่วนให้เม็ดเลือดขาวเข้ามาทำร้ายตับเรื้อรัง

สุดท้ายตับโดยทำลายเรื้อรัง ทำลายไป ฮีลไป
ได้พังผืดไป วนไปหลายปี

จนทำให้เกิดภาวะตับแข็ง (Cirrhosis)
จะเร็วจะช้าขึ้นกับความต่อเนื่อง ปริมาณ และพันธุกรรมด้วย

.

2️⃣ บรรดาทางเดินหลอดเลือดฝอยในตับ (Hepatic sinusoids) มีการตีบเป็นช่วงๆ จากพังผืดที่รัดจากด้านนอก และจากการหดตัวของเซลล์อิโต้ (Ito cell)
ส่งผลให้เลือดไหลผ่านลำบากมากๆ

จนทำให้สารน้ำทะลักออกนอกหลอดเลือด
ไปอยู่ในช่องคล้ายทางเดินน้ำเหลืองของตับ
ที่เรียกว่า Space of Disse’

.

3️⃣ สารน้ำที่ทะลักออกมา
จะมีแต่ตัวน้ำเหลือง
เม็ดเลือดไม่ได้ตามออกมาด้วย

ซึ่งน้ำเหลืองนี้จะวิ่งไปตามช่องรอบๆ หลอดเลือด
Space of Disse’

จนกระทั่งถึงขั้วตับ
แล้วออกสู่โพรงในช่องท้อง (Peritoneal cavity)
กลายเป็นน้ำสะสมอยู่ในช่องท้องในที่สุด

.

4️⃣ นอกจากนี้ระบบทางเดินอาหาร
ที่ต้องระบายเลือดทั้งหมดผ่านตับ

แต่ผ่านได้ลำบากมาก
จึงมีความดันในหลอดเลือดฝอยสูงขึ้น

จึงเกิดเหตุคล้ายๆ กับที่ตับขึ้นคือ
สารน้ำรั่วออกไปนอกหลอดเลือดฝอย

สารน้ำไปขังตามผนังของทางเดินอาหาร
จนกระทั่งรั่วออกมานอกทางเดินอาหารเลย
ทำให้ร่วงลงสู่ช่องท้องในที่สุด

.

5️⃣ ปกติแล้วของเหลวในช่องท้อง
จะถูกดูดซึมผ่านผนังช่องท้อง

แล้วเข้าสู่ระบบน้ำเหลือง
เทคืนให้ระบบเลือดในที่สุด

แต่คราวนี้ การผลิตน้ำเหลืองจากตัวตับ
ที่เลือดไหลผ่านลำบาก

และจากตัวทางเดินอาหาร
ที่มีความดันเลือดฝอยสูง

มันผลิตออกมาเยอะเกินกว่าจะระบายกลับ

ทำให้กลายเป็นภาวะมีน้ำในช่องท้อง
ที่เรียกว่าท้องมานในที่สุดค่ะ

.

📌 พูดง่ายๆ คือ ตับและทางเดินอาหารสร้างน้ำเหลืองออกมามากเกินกว่าระบบน้ำเหลืองจะระบายกลับไหว น้ำจึงค่อยๆ สะสมในช่องท้อง จนเห็นเป็นภาวะท้องมานค่ะ

.

⚠️ ดังนั้นอย่าไปมองภาพว่าเจอคนตับแข็งท้องมาน = ดื่มสุรา คนที่ไม่ได้ดื่มก็ไม่รอดนะคะ ถ้ากินไม่ยั้ง ไม่ออกกำลังกาย สุดท้ายไขมันพอกตับ ซึ่งถ้าไม่ทำอะไร ไม่แก้ไข ไขมันที่พอกสามารถบ่อนทำลายตับ จนตับแข็งได้ไม่ต่างกับสุราเลย

.
.

🚨 แล้วผลเสียของท้องมานล่ะ?
ท้องมานไม่ใช่แค่รูปร่างที่ออกมาดูไม่ดีนะคะ
▪️ ท้องตึงมาก หายใจลำบาก เพราะน้ำดันกระบังลม (Diaphragm)
▪️ กินได้น้อย อิ่มเร็ว น้ำหนักลด แต่ท้องกลับใหญ่ขึ้น
▪️ เสี่ยงติดเชื้อในน้ำท้อง (Spontaneous bacterial peritonitis) ซึ่งอันตรายถึงชีวิต
▪️ ไตทำงานแย่ลง เพราะระบบเลือดมันถึงเข้าทางเดินอาหารและตับ แล้วไปกองอยู่ในท้องมานหมดเลย ทำให้เลือดไปเลี้ยงไตน้อยจนวายได้ (Hepatorenal syndrome)
▪️ เกิดไส้เลื่อน เพราะแรงดันในช่องท้องสูงเรื้อรัง
▪️ และเป็นสัญญาณว่าตับเข้าสู่ระยะเสื่อมรุนแรงแล้ว

.

💚 ดูแลตับยังไง
ไม่ให้เดินมาถึงจุดนี้

✅ งดแอลกอฮอล์ให้เด็ดขาด เพราะเป็นตัวทำลายตับโดยตรง
✅ คุมน้ำหนัก ลดไขมันพอกตับ ไม่ปล่อยให้เกิดภาวะไขมันสะสมในตับ
✅ เลี่ยงยาหรือสมุนไพรที่ทำร้ายตับโดยไม่จำเป็น จะกินสมุนไพรตัวไหน เช็คดีๆ นะคะ ส่วนยาหมอแต่ละตัว ถามหมอเลยค่ะว่า มีผลต่อตับขนาดไหน เพราะจะมีบางตัวเท่านั้นที่มีพิษต่อตับและมักเป็นตามโดส
✅ นอนให้พอ เพราะตับมีช่วงฟื้นฟูตัวเองตอนพัก
✅ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ช่วยลดการอักเสบและเพิ่มการเผาผลาญ
✅ ตรวจสุขภาพตับเป็นระยะ โดยเฉพาะคนที่เคยดื่มหนักหรือมีความเสี่ยง

https://www.facebook.com/share/p/1Ej7EJxdFf/