“ขนมถังแตก” เป็นขนมไทยโบราณที่นิยมจำหน่ายตามตลาดนัด งานวัด และรถเข็น ลักษณะคล้ายแพนเค้กแผ่นใหญ่ แต่มีแป้งหนานุ่มกว่า เมื่อสุกจะพับครึ่งแล้วสอดไส้ต่าง ๆ พร้อมโรยมะพร้าวขูด งา และน้ำตาล จึงมีรสหวานมันและกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์
.
ปัจจุบันมีการพัฒนาเป็น "ถังแตกจิ๋ว" ที่มีขนาดเล็กลง และประยุกต์ไส้ให้หลากหลายมากขึ้น เช่น ครีม ฝอยทอง เม็ดขนุน สังขยา ถั่วแดง ข้าวโพด รวมถึงไส้สมัยใหม่อีกหลายชนิด
.
ประวัติและความเป็นมา
ขนมถังแตกไม่มีหลักฐานที่ชัดเจนว่าใครเป็นผู้คิดค้น หรือถือกำเนิดขึ้นเมื่อใด แต่จากหลักฐานที่พบ ขนมชนิดนี้เป็นขนมพื้นบ้านที่นิยมจำหน่ายตามตลาด งานวัด และรถเข็นมาเป็นเวลานาน ตั้งแต่ช่วงต้น-กลางพุทธศตวรรษที่ 25 (ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ 20) จนกลายเป็นขนมริมทางที่รู้จักกันทั่วประเทศไทย ต่อมาจึงมีการดัดแปลงเป็น "ถังแตกจิ๋ว" เพื่อให้รับประทานได้สะดวกและเพิ่มความหลากหลายของไส้
.
ประวัติและความเป็นมาของขนมถังแตกมีข้อสันนิษฐานอยู่หลายแนวคิด ดังนี้
1. ได้รับอิทธิพลจากขนมแป้งของชาวจีน
แนวคิดนี้เป็นข้อสันนิษฐานที่ได้รับการกล่าวถึงมากที่สุด นักวิชาการด้านอาหารบางท่านมองว่า ขนมถังแตกมีลักษณะคล้ายขนมแป้งหมักของชาวจีน ซึ่งใช้แป้งหมักแล้วนำไปย่างหรือทอดบนกระทะ ก่อนใส่ไส้หวานหรือไส้เค็ม เช่น "ไป๋ถังเกา" (白糖糕 / Bái táng gāo) ซึ่งเป็นขนมแป้งหมักของจีน อย่างไรก็ตามยังไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์หรือเอกสารที่ยืนยันว่าขนมชนิดดังกล่าวเป็นต้นกำเนิดของขนมถังแตก หรือระบุว่าขนมถังแตกได้รับอิทธิพลจากขนมจีนชนิดใดโดยตรง
.
2. กำเนิดจากพ่อค้าชาวจีนในสยาม
มีเรื่องเล่าสืบต่อกันมาว่า ขนมถังแตกถือกำเนิดจากพ่อค้าชาวจีนที่หาบขนมไปจำหน่ายบริเวณสนามมวยหรือสนามม้า ผู้ที่เสียการพนันจนเงินหมดมักซื้อขนมชนิดนี้รับประทานแก้หิว เนื่องจากมีขนาดใหญ่ ราคาไม่แพง และรับประทานอิ่ม จึงเป็นที่มาของชื่อ "ขนมถังแตก"
.
3. เป็นขนมไทยที่พัฒนาขึ้นเอง
อีกแนวคิดหนึ่งมองว่าขนมถังแตกอาจเป็นขนมที่คนไทยคิดค้นและพัฒนาขึ้นเอง เนื่องจากใช้วัตถุดิบพื้นบ้านที่หาได้ทั่วไป ได้แก่ แป้งข้าวเจ้า กะทิ มะพร้าว และน้ำตาล ซึ่งเป็นวัตถุดิบที่พบในอาหารและขนมไทยมาตั้งแต่โบราณ
.
ที่มาของชื่อ "ขนมถังแตก"
มีคำอธิบายที่เล่าต่อกันมาหลายแบบ โดยคำอธิบายที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดคือ ในอดีตขนมชนิดนี้มีราคาถูก คนที่ "ถังแตก" หรือไม่มีเงินมากก็ยังสามารถซื้อรับประทานได้ จึงเรียกว่า "ขนมถังแตก"
.
นอกจากนี้ยังมีคำอธิบายอื่นๆ เช่น ขณะทอดแป้งจะเกิดรูพรุนหรือรอยแตกบนผิวแป้ง หรือเกี่ยวข้องกับพ่อค้าที่จำหน่ายบริเวณสนามม้า อย่างไรก็ตามคำอธิบายทั้งหมดนี้ยังเป็นเพียงความเชื่อและคำบอกเล่าที่สืบต่อกันมา
.
ลักษณะเด่นของขนมถังแตก
ลักษณะเด่นของขนมถังแตกคือ แป้งด้านนอกบางและกรอบเล็กน้อย ส่วนด้านในยังคงนุ่มและมีรูพรุนจากการหมัก มีกลิ่นหอมของกะทิ วิธีทำคือหยอดแป้งลงบนกระทะร้อน ปิดฝาให้แป้งฟู จากนั้นโรยมะพร้าวขูด งา น้ำตาล และไส้ตามต้องการ ก่อนพับครึ่งแล้วเสิร์ฟร้อน ๆ
.
“ขนมถังแตก” รับอิทธิพลขนมแป้งย่างของชาวจีนหรือ?