ในฐานะที่ผมคลุกคลีอยู่กับระบบข้อมูลมาค่อนชีวิต เมื่อเห็นข่าวการตรวจสอบความไม่ชอบมาพากลในระบบการสอบ สิ่งที่ผมสนใจไม่ใช่แค่ "คะแนน" แต่คือ ความน่าเชื่อถือของกระบวนการ (Process Integrity)
หากกระบวนการขาดความน่าเชื่อถือ ต่อให้ผลลัพธ์ดูถูกต้อง ก็ยากที่จะสร้างความเชื่อมั่นแก่สังคม
1. เมื่อความผิดพลาดถูกแก้ด้วย "มือ" ไม่ใช่อัลกอริทึม
หากเป็นความผิดพลาดทางเทคนิค แนวปฏิบัติที่พบโดยทั่วไปคือ แก้ไขโปรแกรม แล้วประมวลผลข้อมูลใหม่ทั้งระบบ เพื่อให้ทุกคนได้รับการปฏิบัติภายใต้มาตรฐานเดียวกัน
แต่หากมีการแก้ไขข้อมูลแบบ Manual หลายพันรายการ ย่อมเป็นเรื่องที่สังคมมีสิทธิ์ตั้งคำถามว่า การแก้ไขแต่ละรายการมีหลักเกณฑ์อะไร ใครเป็นผู้อนุมัติ และสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้หรือไม่
หากท้ายที่สุดพบว่า ข้อมูลที่ประกาศไม่สอดคล้องกับข้อมูลจากกระดาษคำตอบต้นฉบับ ย่อมเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องอธิบายต่อสาธารณะอย่างตรงไปตรงมา
2. ตราประทับ ย่อมต้องมาพร้อมความรับผิดชอบ
ตราประทับในประกาศผลสอบ ไม่ได้เป็นเพียงหมึกบนกระดาษ แต่เป็นคำรับรองต่อประชาชนว่า ข้อมูลดังกล่าวผ่านกระบวนการตรวจสอบอย่างถูกต้อง
หากภายหลังพบข้อคลาดเคลื่อน คำถามก็ย่อมย้อนกลับไปยังผู้รับรองว่า ได้ตรวจสอบอย่างรอบคอบเพียงใด ก่อนลงนามรับรองข้อมูลดังกล่าว
3. กับดักของคำยืนยัน
หากผู้เกี่ยวข้องยืนยันว่า
«"ข้อมูลที่ประกาศตรงกับกระดาษคำตอบทุกประการ"»
ก็หวังว่าจะสามารถยืนยันคำกล่าวนี้ได้ตลอดทุกขั้นตอนของการตรวจสอบ รวมถึงในชั้นศาล หากมีการพิสูจน์ข้อเท็จจริงในอนาคต
เพราะในยุคดิจิทัล ร่องรอยการแก้ไขข้อมูล (Digital Audit Trail) ไม่ได้จางหายไปตามกาลเวลา หากมีการตรวจสอบเชิงนิติวิทยาศาสตร์ดิจิทัล ข้อเท็จจริงย่อมปรากฏขึ้นเอง
และหากข้อเท็จจริงไม่เป็นไปตามคำยืนยัน คำยืนยันนั้นเอง อาจกลายเป็นพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักอย่างยิ่ง
บทสรุป
ผมยังไม่รีบสรุป เพราะยังเชื่อว่าความจริงควรเดินมาพร้อมพยานหลักฐาน ไม่ใช่อารมณ์
แต่หากวันหนึ่งมีการเปิดตรวจสอบข้อมูลดิจิทัลอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นฐานข้อมูล บันทึกการแก้ไข หรือหลักฐานทางคอมพิวเตอร์ ความจริงก็จะเป็นผู้ตอบคำถามทุกข้อด้วยตัวของมันเอง
ส่วนตัวแล้ว หากมีผู้มายืนยันกับผมว่า "ข้อมูลที่ประกาศตรงกับกระดาษคำตอบต้นฉบับทุกประการ" ก็ต้องขออภัยจริง ๆ... อย่ามาพูดเสียให้ยาก เพราะต่อให้จ้างผม ผมก็ยังไม่เชื่อ จนกว่าจะมีหลักฐานที่ตรวจสอบได้มาพิสูจน์ครับ
กาญจน์ พิมลเกียรติ
13.45 น. 28/6/69
#ผลสอบทิพย์ #ตรวจสอบความจริง #ธรรมาภิบาล #รอยเท้าดิจิทัล
ฤาจะเป็น "ผลสอบทิพย์"? เมื่อคะแนนในประกาศกับกระดาษคำตอบ อาจไม่ได้เดินทางมาด้วยกัน
หากกระบวนการขาดความน่าเชื่อถือ ต่อให้ผลลัพธ์ดูถูกต้อง ก็ยากที่จะสร้างความเชื่อมั่นแก่สังคม
1. เมื่อความผิดพลาดถูกแก้ด้วย "มือ" ไม่ใช่อัลกอริทึม
หากเป็นความผิดพลาดทางเทคนิค แนวปฏิบัติที่พบโดยทั่วไปคือ แก้ไขโปรแกรม แล้วประมวลผลข้อมูลใหม่ทั้งระบบ เพื่อให้ทุกคนได้รับการปฏิบัติภายใต้มาตรฐานเดียวกัน
แต่หากมีการแก้ไขข้อมูลแบบ Manual หลายพันรายการ ย่อมเป็นเรื่องที่สังคมมีสิทธิ์ตั้งคำถามว่า การแก้ไขแต่ละรายการมีหลักเกณฑ์อะไร ใครเป็นผู้อนุมัติ และสามารถตรวจสอบย้อนหลังได้หรือไม่
หากท้ายที่สุดพบว่า ข้อมูลที่ประกาศไม่สอดคล้องกับข้อมูลจากกระดาษคำตอบต้นฉบับ ย่อมเป็นประเด็นสำคัญที่ต้องอธิบายต่อสาธารณะอย่างตรงไปตรงมา
2. ตราประทับ ย่อมต้องมาพร้อมความรับผิดชอบ
ตราประทับในประกาศผลสอบ ไม่ได้เป็นเพียงหมึกบนกระดาษ แต่เป็นคำรับรองต่อประชาชนว่า ข้อมูลดังกล่าวผ่านกระบวนการตรวจสอบอย่างถูกต้อง
หากภายหลังพบข้อคลาดเคลื่อน คำถามก็ย่อมย้อนกลับไปยังผู้รับรองว่า ได้ตรวจสอบอย่างรอบคอบเพียงใด ก่อนลงนามรับรองข้อมูลดังกล่าว
3. กับดักของคำยืนยัน
หากผู้เกี่ยวข้องยืนยันว่า
«"ข้อมูลที่ประกาศตรงกับกระดาษคำตอบทุกประการ"»
ก็หวังว่าจะสามารถยืนยันคำกล่าวนี้ได้ตลอดทุกขั้นตอนของการตรวจสอบ รวมถึงในชั้นศาล หากมีการพิสูจน์ข้อเท็จจริงในอนาคต
เพราะในยุคดิจิทัล ร่องรอยการแก้ไขข้อมูล (Digital Audit Trail) ไม่ได้จางหายไปตามกาลเวลา หากมีการตรวจสอบเชิงนิติวิทยาศาสตร์ดิจิทัล ข้อเท็จจริงย่อมปรากฏขึ้นเอง
และหากข้อเท็จจริงไม่เป็นไปตามคำยืนยัน คำยืนยันนั้นเอง อาจกลายเป็นพยานหลักฐานที่มีน้ำหนักอย่างยิ่ง
บทสรุป
ผมยังไม่รีบสรุป เพราะยังเชื่อว่าความจริงควรเดินมาพร้อมพยานหลักฐาน ไม่ใช่อารมณ์
แต่หากวันหนึ่งมีการเปิดตรวจสอบข้อมูลดิจิทัลอย่างครบถ้วน ไม่ว่าจะเป็นฐานข้อมูล บันทึกการแก้ไข หรือหลักฐานทางคอมพิวเตอร์ ความจริงก็จะเป็นผู้ตอบคำถามทุกข้อด้วยตัวของมันเอง
ส่วนตัวแล้ว หากมีผู้มายืนยันกับผมว่า "ข้อมูลที่ประกาศตรงกับกระดาษคำตอบต้นฉบับทุกประการ" ก็ต้องขออภัยจริง ๆ... อย่ามาพูดเสียให้ยาก เพราะต่อให้จ้างผม ผมก็ยังไม่เชื่อ จนกว่าจะมีหลักฐานที่ตรวจสอบได้มาพิสูจน์ครับ
กาญจน์ พิมลเกียรติ
13.45 น. 28/6/69
#ผลสอบทิพย์ #ตรวจสอบความจริง #ธรรมาภิบาล #รอยเท้าดิจิทัล