“ขนมโตเกียว” เป็นขนมทานเล่นที่ถือกำเนิดขึ้นในประเทศไทย ไม่ได้มีต้นกำเนิดจากประเทศญี่ปุ่น แต่ได้รับแรงบันดาลใจจากขนมของญี่ปุ่น โดยเฉพาะในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ซึ่งเป็นยุคที่วัฒนธรรมญี่ปุ่นเริ่มเข้ามามีอิทธิพลในประเทศไทย โดยเฉพาะด้านอาหารและขนมหวาน
.
ที่มาของขนมชนิดนี้มีหลากหลาย แต่เรื่องเล่าที่ได้รับการกล่าวถึงมากที่สุดระบุว่า “ขนมโตเกียว” ได้รับแรงบันดาลใจมาจากขนม “โดรายากิ” (どら焼き / Dorayaki) ของญี่ปุ่น โดยกล่าวกันว่าในราวปี พ.ศ. 2510 ห้างสรรพสินค้าญี่ปุ่นชื่อ “ไทยไดมารู” ได้เปิดกิจการเป็นครั้งแรกในประเทศไทย บริเวณย่านราชประสงค์
.
ในสมัยนั้น “ห้างไทยไดมารู” ได้รับความนิยมอย่างมาก เพราะเป็นห้างสรรพสินค้าแห่งแรกของประเทศไทยที่มีทั้งบันไดเลื่อนและเครื่องปรับอากาศ อีกทั้งยังนำเข้าสินค้า อาหาร และขนมจากประเทศญี่ปุ่นจำนวนมาก จึงเชื่อกันว่าสถานที่แห่งนี้เป็นจุดกำเนิดของขนมโตเกียว โดยมีเรื่องเล่าว่าผู้ขายรายหนึ่งได้นำขนมโดรายากิของญี่ปุ่นมาดัดแปลงให้มีรูปแบบใหม่ ก่อนตั้งชื่อขนมของตนว่า “ขนมโตเกียว”
.
ที่มาของชื่อ “ขนมโตเกียว” มาจากคำว่า “โตเกียว” ซึ่งเป็นเมืองหลวงของประเทศญี่ปุ่น เพื่อให้สอดคล้องกับกระแสความนิยมสินค้าและวัฒนธรรมญี่ปุ่นในสมัยนั้น อีกทั้งยังช่วยสร้างภาพลักษณ์ให้ขนมดูทันสมัย น่าสนใจ และมีความพรีเมียมมากยิ่งขึ้น
.
“ขนมโดรายากิ” (Dorayaki) เป็นขนมญี่ปุ่นที่มีลักษณะเป็นแป้งแพนเค้กสองแผ่นประกบกัน โดยมีไส้ถั่วแดงกวนอยู่ตรงกลาง ต่อมาคนไทยได้นำแนวคิดมาดัดแปลงให้เข้ากับรสนิยมของคนไทย ด้วยการปรับสูตรแป้งให้บางและกรอบยิ่งขึ้น พร้อมเปลี่ยนจากไส้ถั่วแดงแบบดั้งเดิมมาเป็นไส้หลากหลาย เช่น ไส้กรอก ไข่นกกระทา หมูสับ สังขยา พิซซ่า ชีส ชาเขียว ฝอยทอง นูเทลล่า และไส้อื่น ๆ อีกมากมาย ซึ่งล้วนเป็นวัตถุดิบที่หาได้ง่ายและถูกปากคนไทย
.
ขนมญี่ปุ่นอีกชนิดหนึ่งที่มีรูปลักษณ์คล้ายกับขนมโตเกียวคือ “อันมากิ” (Anmaki / あんまき หรือ 餡巻き) ซึ่งเป็นขนมที่ใช้แผ่นแป้งห่อหรือม้วนไส้ถั่วแดงเป็นหลัก โดยมีลักษณะการทำบนกระทะแบนคล้ายกับขนมโตเกียว แม้จะมีความคล้ายคลึงกันในด้านรูปลักษณ์ แต่ทั้งสูตรแป้ง และรสชาติของขนมทั้งสองแตกต่างกัน และไม่มีหลักฐานว่าขนมโตเกียวได้รับแรงบันดาลใจมาจากอันมากิโดยตรง
.
นอกจากนี้เมื่อชาวญี่ปุ่น โดยเฉพาะชาวเกียวโตบางคนได้เห็นขนมโตเกียวของไทย ต่างให้ความเห็นว่ามีรูปลักษณ์คล้ายกับขนม “ยัตสึฮะชิ” (八ツ橋 / Yatsuhashi) ซึ่งเป็นขนมขึ้นชื่อของเมืองเกียวโตและมีประวัติยาวนานมาตั้งแต่สมัยเอโดะ แต่ความเห็นดังกล่าวเป็นเพียงการเปรียบเทียบจากรูปลักษณ์ภายนอกเท่านั้น มิได้หมายความว่าขนมทั้งสองมีต้นกำเนิดหรือพัฒนามาจากกัน
.
“ขนมโตเกียว” ขนมไทยแรงบันดาลใจจากขนมญี่ปุ่น