หลายคนพูดว่า ที่เศรษฐกิจไทยไม่ดี เพราะเงินคนไทยไหลไปจีนเยอะ เลยสงสัยกับพูดนี้ว่า ใช่หรอ ทำไมถึงเห็นคนรอบข้างเราก็ยังซื้อสินค้าผลิตในไทยกันเยอะ สินค้าจีนก็มีซื้อกันบ้าง แต่ไม่เยอะ อาหารการกินที่ขายส่วนมากก็คนไทยทำขายกันเอง ตามสเต็ปว่า ไทยทำ ไทยบริโภค ไทยซื้อกินเอง ของไทยหลายอย่างก็มีคุณภาพดี ไว้ใจได้ ไม่ได้แย่ขนาดนั้น เว้นแต่ของเทคโนโลยี เช่น คอมพิวเตอร์ มือถือ อย่างนี้ซื้อจีนเป็นส่วนมาก แต่อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์หลายอย่าง ไทยก็ทำเอง คนไทยซื้อใช้กันเอง คนไทยที่เป็นเศรษฐีพันล้านหมื่นล้านก็มีอยู่หลายคน
*จากข้อมูล คนไทยยังคงนิยมซื้อสินค้าที่ผลิตในประเทศ (Made in Thailand) สูง โดยเฉพาะอาหาร เครื่องดื่ม และของใช้ส่วนบุคคล เนื่องจากคุณภาพดี ราคาเหมาะสม และสะดวกในการซื้อผ่านทั้งช่องทางค้าปลีกและออนไลน์ โดยเฉพาะกลุ่มอายุมากกว่า 30 ปีขึ้นไปที่เน้นซื้อสินค้าแฟชั่น เครื่องประดับ และสุขภาพ [
ข้อมูลพฤติกรรมการซื้อสินค้าไทย (อัปเดต 2025-2026):
• ความนิยมสูงสุด: ผลสำรวจพบคนไทยนิยมซื้อสินค้าที่ผลิตในประเทศมากกว่านำเข้า สูงถึง 83.9%
• ประเภทสินค้าฮิต: อาหารและเครื่องดื่มมาเป็นอันดับหนึ่ง ตามด้วยสินค้าแฟชั่น เครื่องประดับ ของใช้ในบ้าน สินค้าสุขภาพและความงาม
• เทรนด์คนรุ่นใหม่: เทรนด์ "ไทยทำ-ไทยใช้-ไทยซื้อ" มาแรง คนรุ่นใหม่เปิดใจสนับสนุนแบรนด์ไทยมากขึ้น รวมถึงศิลปินและไอดอลไทย (T-Pop)
• กลุ่มเป้าหมาย: กลุ่มอายุ 30 ปีขึ้นไปนิยมซื้อสินค้ากลุ่มสุขภาพและเครื่องประดับ ขณะที่กลุ่มรายได้สูงชอบซื้อผ่านห้างสรรพสินค้าและออนไลน์
• ช่องทาง: คนไทยนิยมซื้อสินค้าไทยทั้งในห้างสรรพสินค้าและร้านค้าออนไลน์
• แนวโน้ม: แม้จะมีความนิยมสูง แต่แนวโน้มการซื้อในระยะต่อไปอาจชะลอตัวลงบ้างตามสภาพเศรษฐกิจ
ที่บอกว่าเงินคนไทยไหลไปจีนเยอะ ทำให้เศรษฐกิจไทยไม่ดี ก็อาจจะมีส่วนบ้าง แต่ไม่ใช่ทั้งหมด เศรษฐกิจไทยไม่ดีก็น่าจะมาจากหลายสาเหตุ และไม่ใช่ว่าเงินไทยจะมัวแต่ไหลไปหาจีน ที่ผ่านๆมา เงินจีนก็ไหลมาหาไทยด้วย แต่โดยมากจะไปกองอยู่กับนายทุน หากเป็นธุรกิจปานกลางถึงใหญ่ เงินจีนก็จะไปตกอยู่กับนายทุนไทยซะเยอะ
ถ้าเงินจะถึงคนไทยระดับรากหญ้า ส่วนมากก็มาจากการท่องเที่ยว ไม่ใช่ว่าจะมีแต่เงินไทยไหลหาจีน เงินจีนก็ไหลหาไทยด้วย
*ข้อมูลเงินจีนที่ไหลมาไทย เงินคนจีนไหลเข้าประเทศไทยในปริมาณที่ "มหาศาลมาก" แต่คำถามสำคัญคือเงินเหล่านั้น "ไหลมาถึงมือคนไทยทั่วไป" มากน้อยแค่ไหน
ภาพรวมทางเศรษฐกิจในปัจจุบันแสดงให้เห็นว่า เม็ดเงินจากจีนไม่ได้ไหลมาในรูปแบบเดิมๆ อีกต่อไป แต่แบ่งออกเป็น 2 ด้านที่ชัดเจน ดังนี้ครับ
1. เงินที่ไหลเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจไทย (คนไทยได้ประโยชน์)
กลุ่มนี้เป็นเม็ดเงินลงทุนอย่างเป็นทางการที่ผ่านการรับรองและสร้างงานสร้างอาชีพให้คนไทย:
• การลงทุนอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ (FDI): จีนครองแชมป์เม็ดเงินลงทุนต่างชาติสูงสุดในไทยอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่ม รถยนต์ไฟฟ้า (EV), แผงโซลาร์เซลล์, อิเล็กทรอนิกส์ และ Data Center กลุ่มนี้มีการจ้างงานคนไทยและเช่า/ซื้อที่ดินในนิคมอุตสาหกรรม
• การท่องเที่ยวและอสังหาริมทรัพย์: เม็ดเงินจากนักท่องเที่ยวจีนและผู้ที่เข้ามาซื้อคอนโดมิเนียมในไทย ยังคงช่วยกระจายรายได้ให้ธุรกิจโรงแรม ร้านค้า และภาคอสังหาริมทรัพย์ไทย
• การจ้างงานพุ่งสูง: ข้อมูลจาก กระทรวงพาณิชย์ ชี้ว่าการเข้ามาลงทุนในไตรมาสแรกของบริษัทจีน ช่วยเพิ่มอัตราการจ้างงานคนไทยสูงขึ้นถึง 95% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
2. เงินที่หมุนอยู่แค่ในกลุ่มคนจีน (คนไทยเข้าไม่ถึง)
นี่คือสิ่งที่คนไทยกำลังกังวลมากที่สุด เรียกว่าโมเดล "กินรวบ" หรือการหมุนเวียนเงินแบบระบบปิด
• โมเดล ทุนจีน-แรงงานจีน-ขายให้คนจีน: ธุรกิจอีคอมเมิร์ซ คลังสินค้า หรือร้านอาหารจีนในย่านท่องเที่ยวบางแห่ง มีลักษณะนำเข้าสินค้าเองจากจีน ใช้แรงงานหรือนอมินีจีน และใช้ระบบชำระเงินที่โอนเงินกลับประเทศจีนโดยตรง ทำให้เงินแทบไม่ตกถึงท้องพ่อค้าแม่ค้าชาวไทย
• สินค้าจีนราคาถูกแย่งตลาด: แพลตฟอร์มออนไลน์และร้านค้าปลีกจีนส่งสินค้าราคาถูกเข้ามาขายในไทยจำนวนมาก ทำให้ผู้ประกอบการรายย่อย (SME) ของไทยแข่งขันได้ยากและสูญเสียรายได้
ข้อสรุปให้เห็นภาพตามตารางนี้
มีทั้ง 2 ด้าน เงินไทยไหลหาจีน เงินจีนไหลหาไทย อยู่ที่ว่าเราจะแก้พัฒนายังไง แต่ยังไงเราว่า ปัญหาที่เงินไทยไหลไปหาจีนก็ยังไม่มาก เพราะคนไทยก็ยังซื้อสินค้าไทยอยู่เยอะ สินค้าออนไลน์ของไทย คนไทยก็ซื้อกันเยอะ จีนไม่น่าสร้างปัญหาได้มากให้เศรษฐกิจไทยอย่างที่หลายคนเข้าใจกัน
เรามองว่าที่ไทยมีปัญหาเศรษฐกิจ ส่วนใหญ่ก็เพราะ คนไทยจำนวนมากขาดความรู้ในการทำธุรกิจ พลาดมาก็เจ็บหนัก เด็กสมัยนี้ที่เรียนจบมาแล้วไม่ยอมทำงาน เอาแต่พึ่งพาพ่อแม่ สมัยนี้ก็มีเยอะขึ้นกว่าแต่ก่อน
*ข้อมูลสาเหตุหลักที่เศรษฐกิจไทยไม่ดี
สาเหตุหลักที่เศรษฐกิจไทยไม่ดี (ข้อมูลปี 2024-2026):
• ปัญหาเชิงโครงสร้าง (Structural Problems): เศรษฐกิจไทยเติบโตต่ำมาอย่างยาวนานกว่า 10 ปี โครงสร้างการผลิตเดิมไม่ตอบโจทย์ความต้องการตลาดโลก การปรับตัวทางเทคโนโลยี (AI/Automation) ทำได้ช้ากว่าคู่แข่ง
• หนี้ครัวเรือนอยู่ในระดับสูง: หนี้ครัวเรือนที่สูงกดดันการใช้จ่ายของประชาชน ทำให้คนกลัวการตกงาน ไม่กล้าใช้จ่าย และลดกำลังซื้อลง
• ค่าครองชีพและต้นทุนที่สูงขึ้น: ราคาสินค้า, ค่าพลังงาน, และค่าใช้จ่ายพื้นฐานเพิ่มสูงขึ้น ทำให้เงินเหลือสุทธิน้อยลงและรู้สึกว่า "เศรษฐกิจแย่" แม้จะมีรายได้เพิ่มขึ้นบ้าง
• การส่งออกฟื้นตัวช้า: ความสามารถในการแข่งขันของภาคการส่งออกลดลง ทำให้อัตราการขยายตัวลดลง
• ความไม่แน่นอนทางการเมืองและนโยบาย: เสถียรภาพทางการเมืองและตุลาการส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุน การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ลดลง
• การท่องเที่ยวฟื้นไม่ทั่วถึง: ภาคบริการและการท่องเที่ยวฟื้นตัวได้บ้าง แต่ธุรกิจขนาดกลางและเล็ก (SMEs) ยังคงประสบปัญหาแข่งขันด้านราคาและขาดสภาพคล่อง
• การกระจุกตัวของรายได้: รายได้ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ ทำให้คนส่วนใหญ่ยังรู้สึกว่ารายได้ไม่โตตามค่าครองชีพ
ที่กล่าวมา ไม่ได้พูดถึงจีนเลย มองความผิดพลาดของคนไทยด้วยกันเองเป็นส่วนมาก
*จากข้อมูล ปัญหาหนักของเศรษฐกิจไทยขั้นร้ายแรง
ปัญหาสำคัญที่ถูกระบุว่าร้ายแรงที่สุด ได้แก่:
• หนี้ครัวเรือนพุ่งสูง (Household Debt): เป็นปัญหาอันดับต้นๆ ที่ขัดขวางการบริโภคภายในประเทศ คนไทยมีภาระหนี้สูง ทำให้อำนาจซื้อลดลง
• สังคมสูงวัย (Aging Society): ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ ทำให้ขาดแคลนแรงงาน ผลิตภาพ (Productivity) ลดลง และภาระทางการคลังในการดูแลผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น
• ความสามารถในการแข่งขันต่ำ (Low Competitiveness): โครงสร้างการส่งออกและอุตสาหกรรมเดิมๆ ไม่ตอบโจทย์โลกใหม่ ขาดการลงทุนในเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ๆ ส่งผลให้ส่งออกไทยโตยากขึ้น
• หนี้สาธารณะ (Public Debt): อยู่ในระดับสูงและเข้าใกล้เพดาน จำกัดความสามารถของรัฐบาลในการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน
คำว่า ความสามารถในการแข่งขันต่ำ ก็น่าจะมีส่วนให้เราดึงเงินจากชาติอื่นได้น้อยด้วย ปกติการค้ากับประเทศอื่นเป็นเรื่องปกติ ค้ากันไปค้ากันมา ก็มีการแลกเปลี่ยนเงินกันเป็นธรรมดา แต่จะเกินดุลหรือขาดดุลกับชาติไหน ก็อยู่ที่ความสามารถในการแข่งขันด้วย ถ้าเราพัฒนาให้มีความสามารถในการแข่งขัน เราก็จะดึงเงินจากจีนและชาติอื่นๆได้มากกว่าที่เป็นอยู่
สรุปว่า ปัญหาเศรษฐกิจ ก็มาจากคนไทยด้วยกันที่ขาดศักยภาพมากกว่าปัญหาอื่น
คนบอกว่า เศรษฐกิจไทยแย่เพราะเงินไหลไปหาจีนมาก แต่คนไทยที่ซื้อสินค้าไทยมีเยอะนะ เงินจีนก็ไหลเข้าหานายทุนไทย
*จากข้อมูล คนไทยยังคงนิยมซื้อสินค้าที่ผลิตในประเทศ (Made in Thailand) สูง โดยเฉพาะอาหาร เครื่องดื่ม และของใช้ส่วนบุคคล เนื่องจากคุณภาพดี ราคาเหมาะสม และสะดวกในการซื้อผ่านทั้งช่องทางค้าปลีกและออนไลน์ โดยเฉพาะกลุ่มอายุมากกว่า 30 ปีขึ้นไปที่เน้นซื้อสินค้าแฟชั่น เครื่องประดับ และสุขภาพ [
ข้อมูลพฤติกรรมการซื้อสินค้าไทย (อัปเดต 2025-2026):
• ความนิยมสูงสุด: ผลสำรวจพบคนไทยนิยมซื้อสินค้าที่ผลิตในประเทศมากกว่านำเข้า สูงถึง 83.9%
• ประเภทสินค้าฮิต: อาหารและเครื่องดื่มมาเป็นอันดับหนึ่ง ตามด้วยสินค้าแฟชั่น เครื่องประดับ ของใช้ในบ้าน สินค้าสุขภาพและความงาม
• เทรนด์คนรุ่นใหม่: เทรนด์ "ไทยทำ-ไทยใช้-ไทยซื้อ" มาแรง คนรุ่นใหม่เปิดใจสนับสนุนแบรนด์ไทยมากขึ้น รวมถึงศิลปินและไอดอลไทย (T-Pop)
• กลุ่มเป้าหมาย: กลุ่มอายุ 30 ปีขึ้นไปนิยมซื้อสินค้ากลุ่มสุขภาพและเครื่องประดับ ขณะที่กลุ่มรายได้สูงชอบซื้อผ่านห้างสรรพสินค้าและออนไลน์
• ช่องทาง: คนไทยนิยมซื้อสินค้าไทยทั้งในห้างสรรพสินค้าและร้านค้าออนไลน์
• แนวโน้ม: แม้จะมีความนิยมสูง แต่แนวโน้มการซื้อในระยะต่อไปอาจชะลอตัวลงบ้างตามสภาพเศรษฐกิจ
ที่บอกว่าเงินคนไทยไหลไปจีนเยอะ ทำให้เศรษฐกิจไทยไม่ดี ก็อาจจะมีส่วนบ้าง แต่ไม่ใช่ทั้งหมด เศรษฐกิจไทยไม่ดีก็น่าจะมาจากหลายสาเหตุ และไม่ใช่ว่าเงินไทยจะมัวแต่ไหลไปหาจีน ที่ผ่านๆมา เงินจีนก็ไหลมาหาไทยด้วย แต่โดยมากจะไปกองอยู่กับนายทุน หากเป็นธุรกิจปานกลางถึงใหญ่ เงินจีนก็จะไปตกอยู่กับนายทุนไทยซะเยอะ
ถ้าเงินจะถึงคนไทยระดับรากหญ้า ส่วนมากก็มาจากการท่องเที่ยว ไม่ใช่ว่าจะมีแต่เงินไทยไหลหาจีน เงินจีนก็ไหลหาไทยด้วย
*ข้อมูลเงินจีนที่ไหลมาไทย เงินคนจีนไหลเข้าประเทศไทยในปริมาณที่ "มหาศาลมาก" แต่คำถามสำคัญคือเงินเหล่านั้น "ไหลมาถึงมือคนไทยทั่วไป" มากน้อยแค่ไหน
ภาพรวมทางเศรษฐกิจในปัจจุบันแสดงให้เห็นว่า เม็ดเงินจากจีนไม่ได้ไหลมาในรูปแบบเดิมๆ อีกต่อไป แต่แบ่งออกเป็น 2 ด้านที่ชัดเจน ดังนี้ครับ
1. เงินที่ไหลเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจไทย (คนไทยได้ประโยชน์)
กลุ่มนี้เป็นเม็ดเงินลงทุนอย่างเป็นทางการที่ผ่านการรับรองและสร้างงานสร้างอาชีพให้คนไทย:
• การลงทุนอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ (FDI): จีนครองแชมป์เม็ดเงินลงทุนต่างชาติสูงสุดในไทยอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในกลุ่ม รถยนต์ไฟฟ้า (EV), แผงโซลาร์เซลล์, อิเล็กทรอนิกส์ และ Data Center กลุ่มนี้มีการจ้างงานคนไทยและเช่า/ซื้อที่ดินในนิคมอุตสาหกรรม
• การท่องเที่ยวและอสังหาริมทรัพย์: เม็ดเงินจากนักท่องเที่ยวจีนและผู้ที่เข้ามาซื้อคอนโดมิเนียมในไทย ยังคงช่วยกระจายรายได้ให้ธุรกิจโรงแรม ร้านค้า และภาคอสังหาริมทรัพย์ไทย
• การจ้างงานพุ่งสูง: ข้อมูลจาก กระทรวงพาณิชย์ ชี้ว่าการเข้ามาลงทุนในไตรมาสแรกของบริษัทจีน ช่วยเพิ่มอัตราการจ้างงานคนไทยสูงขึ้นถึง 95% เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
2. เงินที่หมุนอยู่แค่ในกลุ่มคนจีน (คนไทยเข้าไม่ถึง)
นี่คือสิ่งที่คนไทยกำลังกังวลมากที่สุด เรียกว่าโมเดล "กินรวบ" หรือการหมุนเวียนเงินแบบระบบปิด
• โมเดล ทุนจีน-แรงงานจีน-ขายให้คนจีน: ธุรกิจอีคอมเมิร์ซ คลังสินค้า หรือร้านอาหารจีนในย่านท่องเที่ยวบางแห่ง มีลักษณะนำเข้าสินค้าเองจากจีน ใช้แรงงานหรือนอมินีจีน และใช้ระบบชำระเงินที่โอนเงินกลับประเทศจีนโดยตรง ทำให้เงินแทบไม่ตกถึงท้องพ่อค้าแม่ค้าชาวไทย
• สินค้าจีนราคาถูกแย่งตลาด: แพลตฟอร์มออนไลน์และร้านค้าปลีกจีนส่งสินค้าราคาถูกเข้ามาขายในไทยจำนวนมาก ทำให้ผู้ประกอบการรายย่อย (SME) ของไทยแข่งขันได้ยากและสูญเสียรายได้
ข้อสรุปให้เห็นภาพตามตารางนี้
มีทั้ง 2 ด้าน เงินไทยไหลหาจีน เงินจีนไหลหาไทย อยู่ที่ว่าเราจะแก้พัฒนายังไง แต่ยังไงเราว่า ปัญหาที่เงินไทยไหลไปหาจีนก็ยังไม่มาก เพราะคนไทยก็ยังซื้อสินค้าไทยอยู่เยอะ สินค้าออนไลน์ของไทย คนไทยก็ซื้อกันเยอะ จีนไม่น่าสร้างปัญหาได้มากให้เศรษฐกิจไทยอย่างที่หลายคนเข้าใจกัน
เรามองว่าที่ไทยมีปัญหาเศรษฐกิจ ส่วนใหญ่ก็เพราะ คนไทยจำนวนมากขาดความรู้ในการทำธุรกิจ พลาดมาก็เจ็บหนัก เด็กสมัยนี้ที่เรียนจบมาแล้วไม่ยอมทำงาน เอาแต่พึ่งพาพ่อแม่ สมัยนี้ก็มีเยอะขึ้นกว่าแต่ก่อน
*ข้อมูลสาเหตุหลักที่เศรษฐกิจไทยไม่ดี
สาเหตุหลักที่เศรษฐกิจไทยไม่ดี (ข้อมูลปี 2024-2026):
• ปัญหาเชิงโครงสร้าง (Structural Problems): เศรษฐกิจไทยเติบโตต่ำมาอย่างยาวนานกว่า 10 ปี โครงสร้างการผลิตเดิมไม่ตอบโจทย์ความต้องการตลาดโลก การปรับตัวทางเทคโนโลยี (AI/Automation) ทำได้ช้ากว่าคู่แข่ง
• หนี้ครัวเรือนอยู่ในระดับสูง: หนี้ครัวเรือนที่สูงกดดันการใช้จ่ายของประชาชน ทำให้คนกลัวการตกงาน ไม่กล้าใช้จ่าย และลดกำลังซื้อลง
• ค่าครองชีพและต้นทุนที่สูงขึ้น: ราคาสินค้า, ค่าพลังงาน, และค่าใช้จ่ายพื้นฐานเพิ่มสูงขึ้น ทำให้เงินเหลือสุทธิน้อยลงและรู้สึกว่า "เศรษฐกิจแย่" แม้จะมีรายได้เพิ่มขึ้นบ้าง
• การส่งออกฟื้นตัวช้า: ความสามารถในการแข่งขันของภาคการส่งออกลดลง ทำให้อัตราการขยายตัวลดลง
• ความไม่แน่นอนทางการเมืองและนโยบาย: เสถียรภาพทางการเมืองและตุลาการส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุน การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ลดลง
• การท่องเที่ยวฟื้นไม่ทั่วถึง: ภาคบริการและการท่องเที่ยวฟื้นตัวได้บ้าง แต่ธุรกิจขนาดกลางและเล็ก (SMEs) ยังคงประสบปัญหาแข่งขันด้านราคาและขาดสภาพคล่อง
• การกระจุกตัวของรายได้: รายได้ส่วนใหญ่กระจุกตัวอยู่ในกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่ ทำให้คนส่วนใหญ่ยังรู้สึกว่ารายได้ไม่โตตามค่าครองชีพ
ที่กล่าวมา ไม่ได้พูดถึงจีนเลย มองความผิดพลาดของคนไทยด้วยกันเองเป็นส่วนมาก
*จากข้อมูล ปัญหาหนักของเศรษฐกิจไทยขั้นร้ายแรง
ปัญหาสำคัญที่ถูกระบุว่าร้ายแรงที่สุด ได้แก่:
• หนี้ครัวเรือนพุ่งสูง (Household Debt): เป็นปัญหาอันดับต้นๆ ที่ขัดขวางการบริโภคภายในประเทศ คนไทยมีภาระหนี้สูง ทำให้อำนาจซื้อลดลง
• สังคมสูงวัย (Aging Society): ประเทศไทยเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ ทำให้ขาดแคลนแรงงาน ผลิตภาพ (Productivity) ลดลง และภาระทางการคลังในการดูแลผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น
• ความสามารถในการแข่งขันต่ำ (Low Competitiveness): โครงสร้างการส่งออกและอุตสาหกรรมเดิมๆ ไม่ตอบโจทย์โลกใหม่ ขาดการลงทุนในเทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ๆ ส่งผลให้ส่งออกไทยโตยากขึ้น
• หนี้สาธารณะ (Public Debt): อยู่ในระดับสูงและเข้าใกล้เพดาน จำกัดความสามารถของรัฐบาลในการลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน
คำว่า ความสามารถในการแข่งขันต่ำ ก็น่าจะมีส่วนให้เราดึงเงินจากชาติอื่นได้น้อยด้วย ปกติการค้ากับประเทศอื่นเป็นเรื่องปกติ ค้ากันไปค้ากันมา ก็มีการแลกเปลี่ยนเงินกันเป็นธรรมดา แต่จะเกินดุลหรือขาดดุลกับชาติไหน ก็อยู่ที่ความสามารถในการแข่งขันด้วย ถ้าเราพัฒนาให้มีความสามารถในการแข่งขัน เราก็จะดึงเงินจากจีนและชาติอื่นๆได้มากกว่าที่เป็นอยู่
สรุปว่า ปัญหาเศรษฐกิจ ก็มาจากคนไทยด้วยกันที่ขาดศักยภาพมากกว่าปัญหาอื่น