"ครอบครัว" คือสถาบันที่ใกล้ตัวและเป็นรากฐานที่สำคัญที่สุดของมนุษย์ ในคัมภีร์อี้จิงได้สะท้อนภาพของครอบครัวผ่านสัญลักษณ์ของธาตุสองสิ่ง คือ "ลมอยู่เหนือไฟ"
• กว้าบนคือ ลม (ความยืดหยุ่น): หมายถึงการแสดงออกภายนอก สมาชิกในครอบครัวต้องมีความยืดหยุ่น พร้อมปรับตัวและโอนอ่อนเข้าหากัน
• กว้าในคือ ไฟ (ความชัดเจน): หมายถึงรากฐานภายในจิตใจ ครอบครัวที่มั่นคงต้องมีความชัดเจน ซื่อสัตย์ และจริงใจต่อกันเป็นแสงสว่างนำทาง
ในคัมภีร์โจวอี้ได้กล่าวถึงกว้านี้ไว้ประโยคหนึ่งอย่างน่าสนใจว่า:
"เป็นประโยชน์ของผู้หญิง เมื่อดำรงความถูกต้อง"
หากเราลองมาถอดรหัสคำสอนนี้ จะพบความหมายที่ลึกซึ้งซ่อนอยู่:
๑. "เป็นประโยชน์ของผู้หญิง"
คำว่า "ผู้หญิง" ในอี้จิงไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพศสภาพ แต่หมายถึง "คุณลักษณะและวิธีคิดแบบหยิน" อันได้แก่ ความอ่อนโยน นอบน้อม ผ่อนปรน และเป็นผู้รับฟังที่ดี (เปรียบเสมือนจิตวิญญาณของแม่ศรีเรือนที่คอยดูแลบ้าน) ดังนั้น กว้านี้จึงบอกว่าผู้ที่นำความอ่อนโยนมาใช้ จะเป็นผู้ได้รับประโยชน์และสร้างความร่มเย็น
๒. "เมื่อดำรงความถูกต้อง"
ความอ่อนโยน นอบน้อม หรือยอมผ่อนปรนนั้น จะเกิดประโยชน์สูงสุดก็ต่อเมื่อ ตั้งอยู่บนความถูกต้อง มีคุณธรรม และความซื่อตรง เท่านั้น หากอ่อนแอหรือยอมตามในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ก็ไม่อาจรักษาความสงบสุขของครอบครัวไว้ได้
บทสรุป
อี้จิงกว้านี้สอนให้รู้ว่า ครอบครัวที่แท้จริงไม่ใช่เพียงเพราะมีสายเลือดเดียวกัน แต่คือการที่ "ภายในมีความซื่อสัตย์ชัดเจน และภายนอกมีความยืดหยุ่นอ่อนโยน" แสดงออกต่อกันด้วยความเกื้อกูลและนอบน้อม นั่นต่างหากคือสัญลักษณ์และรากฐานที่แท้จริงของคำว่าครอบครัว
ในชีวิตจริง หลายครอบครัวพังลงเพราะทำกลับกัน คือ 'ภายนอกแข็งกระด้าง (ไม่ยอมลดราวาศอกให้กัน) แต่ภายในกลับคลุมเครือไม่ชัดเจน (ไม่ซื่อสัตย์)' กว้าที่ 37 นี้จึงเป็นเตือนสติที่ดีว่าเราควรหันกลับมาจัดวางบทบาทในบ้านให้ถูกต้อง
คำสอนจากคัมภีร์อี้จิง:กว้าที่ 37 ครอบครัว
• กว้าบนคือ ลม (ความยืดหยุ่น): หมายถึงการแสดงออกภายนอก สมาชิกในครอบครัวต้องมีความยืดหยุ่น พร้อมปรับตัวและโอนอ่อนเข้าหากัน
• กว้าในคือ ไฟ (ความชัดเจน): หมายถึงรากฐานภายในจิตใจ ครอบครัวที่มั่นคงต้องมีความชัดเจน ซื่อสัตย์ และจริงใจต่อกันเป็นแสงสว่างนำทาง
ในคัมภีร์โจวอี้ได้กล่าวถึงกว้านี้ไว้ประโยคหนึ่งอย่างน่าสนใจว่า:
"เป็นประโยชน์ของผู้หญิง เมื่อดำรงความถูกต้อง"
หากเราลองมาถอดรหัสคำสอนนี้ จะพบความหมายที่ลึกซึ้งซ่อนอยู่:
๑. "เป็นประโยชน์ของผู้หญิง"
คำว่า "ผู้หญิง" ในอี้จิงไม่ได้จำกัดอยู่แค่เพศสภาพ แต่หมายถึง "คุณลักษณะและวิธีคิดแบบหยิน" อันได้แก่ ความอ่อนโยน นอบน้อม ผ่อนปรน และเป็นผู้รับฟังที่ดี (เปรียบเสมือนจิตวิญญาณของแม่ศรีเรือนที่คอยดูแลบ้าน) ดังนั้น กว้านี้จึงบอกว่าผู้ที่นำความอ่อนโยนมาใช้ จะเป็นผู้ได้รับประโยชน์และสร้างความร่มเย็น
๒. "เมื่อดำรงความถูกต้อง"
ความอ่อนโยน นอบน้อม หรือยอมผ่อนปรนนั้น จะเกิดประโยชน์สูงสุดก็ต่อเมื่อ ตั้งอยู่บนความถูกต้อง มีคุณธรรม และความซื่อตรง เท่านั้น หากอ่อนแอหรือยอมตามในสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ก็ไม่อาจรักษาความสงบสุขของครอบครัวไว้ได้
บทสรุป
อี้จิงกว้านี้สอนให้รู้ว่า ครอบครัวที่แท้จริงไม่ใช่เพียงเพราะมีสายเลือดเดียวกัน แต่คือการที่ "ภายในมีความซื่อสัตย์ชัดเจน และภายนอกมีความยืดหยุ่นอ่อนโยน" แสดงออกต่อกันด้วยความเกื้อกูลและนอบน้อม นั่นต่างหากคือสัญลักษณ์และรากฐานที่แท้จริงของคำว่าครอบครัว
ในชีวิตจริง หลายครอบครัวพังลงเพราะทำกลับกัน คือ 'ภายนอกแข็งกระด้าง (ไม่ยอมลดราวาศอกให้กัน) แต่ภายในกลับคลุมเครือไม่ชัดเจน (ไม่ซื่อสัตย์)' กว้าที่ 37 นี้จึงเป็นเตือนสติที่ดีว่าเราควรหันกลับมาจัดวางบทบาทในบ้านให้ถูกต้อง