ประเทศไทย ภาษีมาจากไหน? ใครจ่ายมาก ใครจ่ายน้อย มีใครที่ไม่จ่ายเลย!

ประเทศไทย ประชากรทั้งสิ้น 66 ล้านคน แบ่งเป็น

กลุ่มวัยทำงาน 40 ล้านคน ในจำนวนนี้ ประกอบด้วย

4.2 ล้านคน เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

6.8 ล้านคนได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

30 ล้านคน เป็นแรงงานนอกระบบ  “มีรายได้” แต่หลุดออกจากระบบการจัดเก็บของรัฐ ไม่ได้จ่ายภาษีบุคคลธรรมดาเลย ซึ่งเป็นคนวัยทำงานส่วนใหญ่ของประเทศไทย มีอาชีพทำงานอิสระ ค้าขายแผงลอย รับจ้างทั่วไป หรือเป็นฟรีแลนซ์

ประเทศไทย มีประชากรเพียง 4.2 ล้านคนที่จ่ายภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ขณะที่อีก 36.8 ล้านคน มีรายได้ แต่ไม่ต้องจ่ายภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา

แม้ประชาชนส่วนใหญ่ไม่ได้จ่ายภาษีทางตรง แต่ประชาชน 66 ล้านคน ก็ต้องจ่ายภาษีทางอ้อม จาก ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีสรรพสามิต ภาษีศุลกากร

1.ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) เป็นแหล่งรายได้ที่ใหญ่ที่สุด คิดเป็นสัดส่วนราว 37% ของภาษีทั้งหมด ทุกคนที่ซื้อสินค้าและบริการต้องร่วมจ่ายภาษีเงินได้

2.ภาษีนิติบุคคล เป็นสัดส่วนประมาณ 29% จัดเก็บจากกำไรของบริษัทและห้างร้านต่างๆ

3.ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา คิดเป็นสัดส่วนประมาณ 15% จัดเก็บจากผู้เข้าสู่ระบบยื่นแบบแสดงรายการ (ภ.ง.ด.) ประมาณ 10-11 ล้านคน

4.ภาษีธุรกิจเฉพาะ อากรแสตมป์ และอื่นๆ 

(กรมสรรพากร เป็นผู้จัดเก็บภาษีในข้อ 1-4 ข้างต้นได้มากที่สุด ประมาณ 81-82% ของรายได้ภาษีทั้งหมด)

5.สินค้าฟุ่มเฟือย สินค้าที่มีผลต่อสุขภาพ และสินค้าที่ก่อให้เกิดมลพิษ เช่น ภาษีน้ำมันเชื้อเพลิง ภาษีสุรา ภาษียาสูบ และภาษีรถยนต์ กรมสรรพสามิต เป็นผู้จัดเก็บภาษีได้ประมาณ 15% ของรายได้ภาษีทั้งหมด

6.อากรขาเข้าและอากรขาออกของสินค้านำเข้าและส่งออกระหว่างประเทศ กรมศุลกากร เป็นผู้จัดเก็บได้น้อยที่สุด 2-3% ของภาษีทั้งหมด

ข้อมูลสถิติล่าสุดของระบบภาษีไทย กลุ่มคนที่เสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในอัตราสูงสุดที่ 35% (ผู้ที่มีเงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนแล้วเกิน 5 ล้านบาทขึ้นไปต่อปี) มีจำนวนประมาณ 26,000 ถึง 30,000 คนเท่านั้น ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนที่น้อยกว่า 0.1% ของประชากรไทยทั้งประเทศ หรือไม่ถึง 1% ของกลุ่มผู้ยื่นภาษีทั้งหมด

เพื่อให้เห็นภาพรวมของระบบโครงสร้างการกระจายภาษีในประเทศไทยชัดเจนขึ้น สถิติของกลุ่มผู้ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสามารถสรุปได้ ดังนี้

- จากกำลังแรงงานกว่า 40 ล้านคน (กลุ่มคนวัยทำงาน) มีผู้ยื่นแบบแสดงรายการภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (ภ.ง.ด.) เพียง 10-11 ล้านคน เท่านั้น ที่เป็นผู้เข้าสู่ระบบยื่นแบบแสดงรายการ (ภ.ง.ด.) (มีเงินได้สุทธิเกินเกณฑ์ยกเว้น 150,000 บาทต่อปี)

- มีเพียง 4.1 - 4.2 ล้านคน เท่านั้นที่จ่ายภาษีบุคคลธรรมดา

- ที่เหลืออีกประมาณ 6 ล้านคน ได้รับสิทธิยกเว้นไม่ต้องจ่ายภาษีเนื่องจากรายได้สุทธิไม่ถึงเกณฑ์

การแบ่งสัดส่วนตามขั้นบันไดภาษีหลักหากเปรียบเทียบสัดส่วนกลุ่มคนที่จ่ายภาษีตามฐานข้อมูล กรมสรรพากร จะพบการกระจุกตัวดังนี้

- ฐานภาษี 5-10% (รายได้สุทธิ 150,001 - 500,000 บาท) เป็นกลุ่มคนจำนวนมากที่สุดในระบบ (มนุษย์เงินเดือนและผู้มีรายได้ปานกลางขั้นต้น) รวมกันราว 2.7 - 3 ล้านคน

- ฐานภาษี 15-25% (รายได้สุทธิ 500,001 - 2,000,000 บาท) กลุ่มคนชั้นกลางระดับบนและผู้บริหารระดับต้น มีจำนวนรวมกันหลักแสนคน

- ฐานภาษี 30% (รายได้สุทธิ 2,000,001 - 5,000,000 บาท) กลุ่มผู้บริหารระดับสูงหรือเจ้าของกิจการขนาดกลาง มีประมาณ 45,000 คน

- ฐานภาษี 35% (รายได้สุทธิเกิน 5,000,000 บาท) กลุ่ม Top สูงสุดของประเทศ มีจำนวน 26,000+ คน ตามที่กล่าวไปข้างต้นตัวเลขกลุ่มคนฐาน 35% นี้ สะท้อนว่าเม็ดเงินภาษีบุคคลธรรมดาก้อนใหญ่ของประเทศ ถูกขับเคลื่อนโดยกลุ่มประชากรระดับบนจำนวนไม่กี่หมื่นคนนี้ ควบคู่ไปกับกลุ่มมนุษย์เงินเดือนในระบบที่หลีกเลี่ยงภาษีได้ยาก

- กลุ่ม Top สูงสุดของประเทศ มีจำนวนประมาณ 26,000+ คน ที่เสียภาษีในอัตรา 35% สะท้อนว่าเม็ดเงินภาษีบุคคลธรรมดาก้อนใหญ่ของประเทศ ถูกขับเคลื่อนโดยกลุ่มประชากรระดับบนจำนวนไม่กี่หมื่นคนนี้

- ควบคู่ไปกับกลุ่มมนุษย์เงินเดือนในระบบที่หลีกเลี่ยงภาษีไม่ได้อีกประมาณ 4 ล้านคน ที่อยู่ในเกณฑ์ “เสียภาษีจริง” มีรายได้เงินเดือนเฉลี่ยเกิน 26,000 บาทต่อเดือน ซึ่งเป็นผู้แบกภาระในการจ่ายภาษีมากที่สุด

- ขณะที่ มนุษย์เงินเดือนที่เหลือ 6 ล้านคน ได้รับสิทธิยกเว้นไม่ต้องจ่ายภาษีเนื่องจากรายได้สุทธิไม่ถึงเกณฑ์

- แรงงานนอกระบบขนาดใหญ่กว่า 30 ล้านคน ซึ่งเป็น คนไทยจำนวนมากทำงานอิสระ ค้าขายแผงลอย รับจ้างทั่วไป หรือเป็นฟรีแลนซ์ ซึ่ง “มีรายได้” แต่ “ไม่ได้ถูกหักภาษี ณ ที่จ่าย” และหลุดออกจากระบบการจัดเก็บของรัฐ ไม่ได้จ่ายภาษีบุคคลธรรมดาเลย

- อย่างไรก็ตาม ประชาชนส่วนใหญ่อาจไม่ได้จ่ายภาษีทางตรง แต่ทุกคนก็ต้องจ่ายภาษีทางอ้อม จาก ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีสรรพสามิต ภาษีศุลกากร กันถ้วนหน้า 66 ล้านคน

ที่มา: ภาษีมาจากไหน? ใครจ่ายมาก ใครจ่ายน้อย มีใครไหมไม่จ่ายเลย!