หลักพุทธศาสนาตามที่พระพุทธเจ้าสอนไว้ในเรื่อง ขันธ์ 5 ปฏิจสมุปาท ฯลฯ ดูดีมีเหตุผลอย่างมากในทางทฤษฎี แต่ในทางปฏิบัติจริงคือส่วนใหญ่ไม่ได้ผล ไม่ว่าจะเป็นพระเกจิที่ศึกษาธรรม บวชเรียนมาเป็นเวลาหลายสิบปี แต่ก็พ่ายแพ้ต่อกิเลส ตัณหา ตามธรรมชาติของมนุษย์เป็นส่วนใหญ๋

เหตุผลก็คือสมองส่วนใช้เหตุผลของมนุษย์หรือ prefrontal cortex นั้นมีขนาดเหมือนแค่ชั้นฟิล์มบาง ๆ ที่เคลือบตรงส่วนหน้าของสมองไว้ ในยามปรกติเวลาที่เราอ่านหนังสือ ศึกษาธรรม ใช้ตรรกะ เหตุผล สมองส่วนนี้จะทำงานได้ดีจนเหมือนว่าเราควบคุมตัวเองได้จริง ๆ แต่ในยามที่สมองส่วนอารมณ์หรือส่วนสัญชาตญาณดิบของมนุษย์ ซึ่งเป็นส่วนใหญ๋ของสมองโดยเฉพาะ amygdala ซึ่งสามารถควบสั่งการสมองได้ทั้งหมดตอบสนองต่อสิ่งเร้ารอบ ๆ ตัว สมองจะถูกควบคุมโดยสัญชาตญาณพื้นฐานของมนุษย์คือ การ กิน ดื่ม พักผ่อน สืบพันธุ์ จึงเกิดปรากฎการณ์ที่พระที่บวชเรียนมา 20, 30, 40 พรรษา สึกออกมามีภรรยาบ้าง ใช้ชีวิตแบบสุดเหวี่ยงตามที่ตัวเองต้องการ หรือผิดศีลอาบัติจนต้องถูกบังคับให้สึกออกมาก

จริง ๆ แล้วมนุษย์เราควบคุมสัญชาตญาณดิบของตัวเองได้น้อยมาก เราจึกมักจะเห็นคนเรียนจบ วิศว หมอ หรือคนระดับด๊อกเตอร์ คนเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย ก่อเหตุทะเลาะวิวาทอย่างรุนแรงกลางถนนบนมูลเหตุเรื่องเล็กน้อยเียงเพราะแค่ขับรถเฉี่ยวชนกันหรือปาดหน้าบีบแตร จอดรถขวางหน้าบ้านกัน จนบางครั้งถึงกับก่อเหตุใช้อาวุธปืนยิงคนตายเหมือนที่เป็นข่าวมาตลอด

บางทีเราก็ต้องตั้งคำถามกับเหมือนกันว่าสิ่งที่เราเชื่อว่ามันมีประโยชน์จริง ๆ มันได้ผลหรือไม่