“กฎหมายหายนะแห่งชาติ พ.ศ. 2542” ควรถูกทบทวนใหม่ในประวัติศาสตร์การศึกษาไทย
รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 มาตรา 81 คือรากฐานที่แท้จริงของการปฏิรูปการศึกษาไทยยุคใหม่ เพราะเป็นบทบัญญัติสูงสุดที่กำหนดให้รัฐต้องจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึง มีคุณภาพ และสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา
ส่วน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 เป็นเพียง “กฎหมายลูก” ที่ตราขึ้นเพื่อรองรับรัฐธรรมนูญดังกล่าว
แต่ปัญหาสำคัญคือ กฎหมายปี 2542 กลับเขียนและนำเสนอราวกับว่า พ.ร.บ.ฉบับนี้คือ “จุดเริ่มต้น” ของการปฏิรูปการศึกษาไทยยุคโลกาภิวัตน์
ทั้งที่ในความเป็นจริง การปฏิรูปเชิงปฏิบัติได้เกิดขึ้นก่อนแล้วอย่างเป็นรูปธรรมในช่วงปี 2538–2540
มีการขยายโอกาสทางการศึกษาเด็กอายุ 3–17 ปี จาก 12.33 ล้านคน เป็น 16.68 ล้านคน เด็กยากจนกว่า 4.35 ล้านคนเข้าสู่ระบบการศึกษา มีการเพิ่มงบประมาณการศึกษา การปฏิรูปอาชีวศึกษา การระดมพลังชุมชน และการกระจายอำนาจสู่โรงเรียนทั่วประเทศ
กล่าวอีกอย่างหนึ่งคือ “การปฏิรูปเกิดขึ้นจริงก่อนกฎหมาย”
แต่หลัง พ.ร.บ.2542 และการประกาศใช้ พ.ร.บ.การศึกษาภาคบังคับ พ.ศ.2545 ประเทศไทยกลับมีเยาวชนอายุ 15–17 ปี ที่ไม่ได้เรียนต่อมัธยมปลายหรืออาชีวศึกษาถึง 1,113,469 คน ในปี 2548 ตามข้อมูลของสภาการศึกษาแห่งชาติ
คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “มีกฎหมายหรือไม่”
แต่คือ
กฎหมายดังกล่าวรักษาเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ 2540 มาตรา 81 ได้จริงหรือไม่?
หรือในทางกลับกัน กฎหมายลูกฉบับนี้กำลังลดทอตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ปี 2540 หรือ รัฐธรรมนูญประชาชน 2540 และสร้างความชอบธรรมทางประวัติศาสตร์ให้กับตัวเอง ด้วยการเขียนให้ดูเหมือนเป็น “จุดเริ่มต้น” ของการปฏิรูป ทั้งที่การเปลี่ยนแปลงเชิงปฏิบัติได้เกิดขึ้นก่อนแล้ว
หากเป็นเช่นนั้น นี่อาจไม่ใช่เพียงความผิดพลาดทางนโยบายการศึกษา แต่คือปัญหาระดับ “ประวัติศาสตร์รัฐ” ที่ส่งผลต่อความเข้าใจของสังคมไทยทั้งประเทศ
กฎหมายหายนะแห่งชาติ พ.ศ. 2542” ควรถูกทบทวนใหม่ในประวัติศาสตร์การศึกษาไทย
รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 มาตรา 81 คือรากฐานที่แท้จริงของการปฏิรูปการศึกษาไทยยุคใหม่ เพราะเป็นบทบัญญัติสูงสุดที่กำหนดให้รัฐต้องจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานอย่างทั่วถึง มีคุณภาพ และสร้างความเสมอภาคทางการศึกษา
ส่วน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 เป็นเพียง “กฎหมายลูก” ที่ตราขึ้นเพื่อรองรับรัฐธรรมนูญดังกล่าว
แต่ปัญหาสำคัญคือ กฎหมายปี 2542 กลับเขียนและนำเสนอราวกับว่า พ.ร.บ.ฉบับนี้คือ “จุดเริ่มต้น” ของการปฏิรูปการศึกษาไทยยุคโลกาภิวัตน์
ทั้งที่ในความเป็นจริง การปฏิรูปเชิงปฏิบัติได้เกิดขึ้นก่อนแล้วอย่างเป็นรูปธรรมในช่วงปี 2538–2540
มีการขยายโอกาสทางการศึกษาเด็กอายุ 3–17 ปี จาก 12.33 ล้านคน เป็น 16.68 ล้านคน เด็กยากจนกว่า 4.35 ล้านคนเข้าสู่ระบบการศึกษา มีการเพิ่มงบประมาณการศึกษา การปฏิรูปอาชีวศึกษา การระดมพลังชุมชน และการกระจายอำนาจสู่โรงเรียนทั่วประเทศ
กล่าวอีกอย่างหนึ่งคือ “การปฏิรูปเกิดขึ้นจริงก่อนกฎหมาย”
แต่หลัง พ.ร.บ.2542 และการประกาศใช้ พ.ร.บ.การศึกษาภาคบังคับ พ.ศ.2545 ประเทศไทยกลับมีเยาวชนอายุ 15–17 ปี ที่ไม่ได้เรียนต่อมัธยมปลายหรืออาชีวศึกษาถึง 1,113,469 คน ในปี 2548 ตามข้อมูลของสภาการศึกษาแห่งชาติ
คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “มีกฎหมายหรือไม่”
แต่คือ
กฎหมายดังกล่าวรักษาเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ 2540 มาตรา 81 ได้จริงหรือไม่?
หรือในทางกลับกัน กฎหมายลูกฉบับนี้กำลังลดทอตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ปี 2540 หรือ รัฐธรรมนูญประชาชน 2540 และสร้างความชอบธรรมทางประวัติศาสตร์ให้กับตัวเอง ด้วยการเขียนให้ดูเหมือนเป็น “จุดเริ่มต้น” ของการปฏิรูป ทั้งที่การเปลี่ยนแปลงเชิงปฏิบัติได้เกิดขึ้นก่อนแล้ว
หากเป็นเช่นนั้น นี่อาจไม่ใช่เพียงความผิดพลาดทางนโยบายการศึกษา แต่คือปัญหาระดับ “ประวัติศาสตร์รัฐ” ที่ส่งผลต่อความเข้าใจของสังคมไทยทั้งประเทศ