ประวัติความเป็นมา

โอกาสทางการศึกษา 15 ปีของคนไทย

8 พฤษภาคม 2540

การอภิวัฒน์การศึกษาไทย พ.ศ. 2538 เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของประวัติศาสตร์การศึกษาของประเทศไทย ภายใต้แนวคิด “การศึกษาเพื่อทุกคน” และ “ประชาชนเป็นศูนย์กลาง” ซึ่งมุ่งขยายโอกาสทางการศึกษาให้เด็กไทยทุกคนสามารถเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างเสมอภาค

การดำเนินงานดังกล่าวมีสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (สปช.) เป็นกลไกหลักในการขับเคลื่อน และมี ฯพณฯ สุขวิช รังสิตพล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นผู้ออกแบบแนวทางการปฏิรูปการศึกษาไทยในยุคโลกาภิวัตน์

ผลสำเร็จเชิงรูปธรรมปรากฏอย่างชัดเจนเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม 2540 ซึ่งประเทศไทยสามารถจัดบริการทางการศึกษา 15 ปี อย่างมีคุณภาพ ใกล้บ้าน และเข้าถึงได้จริง สำหรับเด็กและเยาวชนอายุ 3–17 ปี

จำนวนนักเรียนในระบบการศึกษาเพิ่มขึ้นจาก 12.33 ล้านคน เป็น 16.68 ล้านคน และเด็กจากครอบครัวยากจนกว่า 4.35 ล้านคน ได้รับโอกาสทางการศึกษาอย่างเป็นรูปธรรมเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ไทย

นโยบายดังกล่าวมิได้มุ่งเพียง “ให้เด็กเข้าโรงเรียน” แต่ยังจัดระบบสนับสนุนเพื่อป้องกันการหลุดจากระบบการศึกษา โดยรัฐจัดให้มี

• อาหารกลางวัน
• รถรับ–ส่ง หรือค่าพาหนะ
• ที่พักประจำพร้อมอาหาร 3 มื้อ
• เครื่องแบบนักเรียนครบทุกประเภท
• อุปกรณ์การเรียนครบครัน

พร้อมกันนั้น ได้มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางการศึกษาทั่วประเทศ แรงงานอาสาจากคนไทย 659,079 คน ร่วมกันดำเนินงานจนเกิดผลสำเร็จ ได้แก่

• ปรับปรุงห้องน้ำ 11,257 โรงเรียน
• ปรับปรุงโรงเรียน 29,845 แห่ง
• ปรับปรุงอาคารเรียน 38,112 หลัง
• ปรับปรุงอาคารเอนกประสงค์ 12,227 โรงเรียน

การขยายโอกาสทางการศึกษาดังกล่าวมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อพัฒนาการด้านทุนมนุษย์ของประเทศไทย และกลายเป็นรากฐานสำคัญของการรับรองสิทธิทางการศึกษาในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540

ต่อมา วันที่ 11 ตุลาคม 2540 รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 มาตรา 43 ได้รับรองสิทธิการศึกษาขั้นต่ำ 12 ปี ของประชาชนชาวไทย พร้อมทั้งกำหนดหลักประกันด้านสิทธิเด็กและหน้าที่ของรัฐตามมาตรา 53 มาตรา 80 และมาตรา 81 ซึ่งนำไปสู่การจัดทำพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติในเวลาต่อมา

ด้วยเหตุนี้ วันที่ 8 พฤษภาคม 2540 จึงถือเป็นหมุดหมายสำคัญของประวัติศาสตร์การศึกษาไทย และเป็นวันที่ประชาชนจำนวนมากเสนอให้ได้รับการประกาศเป็น “วันการศึกษาแห่งชาติ”

#ได้รับบริการการศึกษา15ปีเมื่อ8พฤษภาคม2540