ตระกูลภาษา Indo-European เป็นตระกูลภาษาที่ใหญ่ที่สุดในโลก ครอบคลุมตั้งแต่ยุโรปไปจนถึงอินเดีย และประมาณ 46% ของประชากรทั้งหมด ใช้ภาษานี้เป็นภาษาแม่ เรามาลองดูกันว่าภาษาและวัฒนธรรม Indo-European มันจะเป็นอย่างไร

จุดเริ่มต้น

เมื่อประมาณ 4,500-2,500 ปีก่อนคริสตกาล มีคนกลุ่มหนึ่ง เราเรียกพวกเขาว่า "Proto-Indo-Europeans" พวกเขาไม่ได้ทิ้งบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรไว้เลย แต่เหล่านักภาษาศาสตร์สามารถ "ย้อนรอย" หาตัวตนของพวกเขาได้ผ่านการเปรียบเทียบคำศัพท์ที่คล้ายคลึงกันในภาษาต่างๆ
เช่น แม่ (mother),สาม (three) หรือ วัว (cow) ผ่านทางภาษาละติน,กรีกโบราณและสันสกฤต

ทฤษฎีถิ่นกำเนิด

มี 2 ทฤษฎีว่าพวกเขามาจากไหน แต่เราจะเลือกทฤษฎีที่ได้รับความยอมรับมากที่สุด คือ
สมมติฐานคุรกัน เชื่อว่ามาจากบริเวณ ทุ่งหญ้าสเตปป์ ทางตอนเหนือของทะเลดำและทะเลแคสเปียน (ปัจจุบันคือรัสเซียและยูเครน) กลุ่มนี้เป็นนักรบบนหลังม้าที่เริ่มอพยพออกมาเมื่อประมาณ 4,000 ปีก่อนคริสตกาล

การกระจายตัว

เมื่อประชากรเพิ่มขึ้นและการเดินทางก็สะดวก ผู้คน Proto-Indo-European ก็เริ่มแยกออกไปคนละทิศ คนละทาง จนเกิดเป็นสาขาหลักๆ (ถ้าไม่รวมอันที่สูญพันธุ์) เช่น

Germanic: ภาษาอังกฤษ,ภาษาเยอรมัน,ภาษาดัตช์,ภาษานอร์เวย์,ภาษาสวีเดน ฯลฯ

italic: ภาษาสเปน,ภาษาฝรั่งเศส,ภาษาโปรตุเกส,ภาษาอิตาเลียน,ภาษาโรมาเนีย ฯลฯ

celtic: ภาษาไอริช,ภาษาเวลล์ ฯลฯ

balto-slavic: ภาษารัสเซีย,ภาษาโปแลนด์,ภาษายูเครน,ภาษาลัตเวีย ฯลฯ

albanian: ภาษาแอลเบเนีย

greek: ภาษากรีก

Armenian: ภาษาอาร์เมเนีย

Indo-Iranian: ภาษาฮินดี,ภาษาเปอร์เซีย,ภาษาอูรดู,ภาษาเบงกาลี ฯลฯ

การค้นพบที่เปลี่ยนโลกทัศน์


ความเชื่อมโยงนี้ถูกสังเกตอย่างจริงจังโดย Sir William Jones นักกฎหมายชาวอังกฤษในอินเดียเมื่อปี 1786 เขาตกตะลึงเมื่อพบว่าภาษาสันสกฤตมีโครงสร้างไวยากรณ์และรากศัพท์ที่ "บังเอิญ" ไปเหมือนกับภาษากรีกและละตินเกินกว่าจะเป็นเรื่องเล่นๆ

ต่อมา นักภาษาศาสตร์พัฒนาเทคนิค
comparative method เพื่อ “สร้าง” PIE ขึ้นมาใหม่

นอกจากภาษาแล้ว ในวัฒนธรรม Indo-European ก็มีสิ่งที่พบบ่อยเช่นเดียวกัน

โครงสร้างสังคมแบบสามส่วน

นักวิชาการ (โดยเฉพาะ Georges Dumézil) พบว่าสังคมอินโด-ยูโรเปียนโบราณมักแบ่งคนออกเป็น 3 ชนชั้นหลักเสมอ:

1. นักบวช/ผู้ปกครอง: ผู้ดูแลกฎหมายและพิธีกรรม (เช่น พราหมณ์ในอินเดีย หรือ Druids ในยุโรป)

2. นักรบ: ผู้ปกป้องและใช้กำลัง (เช่น กษัตริย์/ขุนนาง หรืออัศวิน)

3. ผู้ผลิต: เกษตรกร ช่างฝีมือ และพ่อค้า (ผู้ขับเคลื่อนเศรษฐกิจ)

เทพเจ้าแห่งท้องฟ้า

เกือบทุกวัฒนธรรมในกลุ่มนี้จะมีเทพสูงสุดที่เป็น "บิดาแห่งท้องฟ้า" ซึ่งมาจากคำว่า  *Dyēus Phter

กรีก: zeus
โรมัน: Jupiter
อินเดีย: Dyaus Pita
นอร์ส: Tyr

วัฒนธรรม "ม้า" และ "รถศึก"


ชาวอินโด-ยูโรเปียนยุคแรก เป็นกลุ่มแรก ๆ ที่ฝึกม้าและประดิษฐ์ล้อแบบมีซี่ ซึ่งทำให้พวกเขาสามารถขยายอิทธิพลไปได้ไกลและรวดเร็วมาก ม้าจึงเป็นสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ที่มักปรากฏในพิธีกรรมสำคัญเสมอ ซึ่งมีหน้าที่หลายอย่าง ไม่ว่าจะเป็น ใช้ในสงคราม (รถศึก),ใช้ในพิธีกรรม (บางที่มีการบูชายัญม้า),เป็นสัญลักษณ์ของชนชั้นนักรบ

ตำนานการสู้กับ "งูยักษ์" หรือ "มังกร"


ธีมยอดฮิตที่พบบ่อยมากคือ วีรบุรุษหรือเทพเจ้าสายฟ้าสู้กับอสูรกายที่เป็นงู/มังกร เพื่อปลดปล่อยแหล่งน้ำหรือปกป้องโลก:

กรีก: zeus สู้ typhon
อินเดีย: indra สู้ vritra
นอร์ส: thor สู้ Jörmungandr

ค่านิยมเรื่อง "มิตรไมตรี"

มีแนวคิดเรื่อง Guest-Friendship ที่เข้มแข็งมาก (ภาษาโบราณเรียกว่า Ghos-ti) ซึ่งเป็นพันธสัญญาว่าเราต้องดูแลแขกที่มาเยือนอย่างดีที่สุด และแขกก็ต้องให้เกียรติเจ้าบ้าน หากใครละเมิดถือว่าเป็นบาปมหันต์

เราจะสามารถเห็นได้ว่า วัฒนธรรมและ ภาษา Indo-European จะมีความหลากหลายมาก ทั้งการสู้งู/มังกร,บิดาแห่งท้องฟ้า,ม้า ฯลฯ เป็นยังไงกับข้อมูลของผมบ้าง หากมีข้อผิดพลาดขออภัยด้วยครับ