ไก่ป่าทุ่งหญ้า Attwater

.


ไก่ป่าทุ่งหญ้าสายพันธุ์หายาก
ยักย้ายส่ายก้นกันทั้งวัน
เพื่อดึงดูดไก่ป่าตัวเมียมาผสมพันธุ์
อย่างไรก็ตาม การเต้นรำนี้
กลับเป็นเกมของไกป่าตัวผู้ที่แก่กว่า
การเต้นรำสุดพิเศษกำลังเกิดขึ้น
ในพื้นที่ชุ่มน้ำบริเวณทุ่งหญ้า
ชายฝั่งทางตอนใต้ของรัฐเท็กซัส
และกำลังใกล้จะสิ้นสุดลงแล้ว

ไก่ป่าที่จะได้รับเชิญเข้าร่วมงานนี้
จะต้องเป็นไก่ป่าทุ่งหญ้า Attwater
Tympanuchus cupido attwateri
เป็นนกในวงไก่ฟ้าและไก่ป่า
มีเฉพาะถิ่นในรัฐเท็กซัส สหรัฐอเมริกา
.
.

ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม
ตัวผู้ของไก่ป่าสายพันธุ์ที่มีสีสันสวยงามนี้
จะเต้นรำกระทืบเท้าอย่างรวดเร็ว
และส่งเสียงคำรามต่ำ ๆ เพื่อดึงดูดคู่
เริ่มตั้งแต่ปลายเดือนมกราคม
และต้นเดือนกุมภาพันธ์

ไก่ป่าทุ่งหญ้าตัวผู้
จะเริ่มรวมตัวกันในพงหญ้าเตี้ย ๆ
เพื่อเริ่มต้นการแสดงการเกี้ยวพาราสี
ที่ซับซ้อนนี้ พื้นที่ส่งเสียงคำราม
จะเป็นเวทีของตัวผู้ในช่วงไม่กี่เดือนข้างหน้า
เพื่อแสดงความสามารถให้ตัวเมียได้เห็น
พื้นที่ส่งเสียงคำรามมักจะพบได้
ในทุ่งหญ้าที่หญ้ามีความยาวขนาดสั้น
ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ
หรือในพื้นที่อนุรักษ์ของคน เช่น ถนนดิน
.
.

ความสนุกสนานที่แท้จริงจะเริ่มต้นเกิดขึ้น
ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ถึงพฤษภาคม ทุกเช้า
ไก่ป่าทุ่งหญ้าตัวผู้จะจับจองพื้นที่
ส่งเสียงคำรามและเต้นรำเป็นเวลาหลายชั่วโมง
พวกมันก้มหัวลงเพื่อพองถุงสีส้มขนาดใหญ่
จำนวนสองถุงที่อยู่ด้านข้างใบหน้า
ทำให้เกิดเสียงดังก้องต่ำ ๆ

ไก่พวกนี้กระทืบเท้าอย่างรวดเร็ว
ราวกับนักเต้นระบำชาว Iris
โดยยกหางขึ้นและปีกห้อยลง
พวกมันจะกระโดดและพุ่งเข้าใส่กันขณะเต้นรำ
ทำทุกอย่างที่จำเป็นเพื่อดึงดูดคู่ครอง
.
.

พิธีกรรมนี้เป็นเกมของตัวผู้ที่แก่กว่ามากกว่า
ตัวเมียส่วนใหญ่จะเลือกเพียงสองถึงสามตัว
จากตัวผู้ที่แก่กว่าและมีประสบการณ์มากกว่า
ทิ้งตัวผู้ที่อายุน้อยกว่าส่วนใหญ่ไว้เบื้องหลัง

เมื่อตัวเมียเลือกคู่ครองและผสมพันธุ์แล้ว
เธอจะออกจากบริเวณที่ส่งเสียงร้อง
ไก่ป่าสร้างรังในแอ่งตื้น ๆ บนทุ่งหญ้าโล่ง
โดยทั่วไปอยู่ห่างจากบริเวณ
ที่ส่งเสียงร้องประมาณหนึ่งไมล์

ตัวเมียวางไข่ 8 ถึง 13 ฟอง
ซึ่งจะฟักเป็นตัวในอีกประมาณ 26 วันต่อมา
ถ้าเธอโชคดี มีเพียง 30% ของรังทั้งหมดเท่านั้น
ที่รอดพ้นจากผู้ล่ามากมาย
รวมถึงสกั๊งค์ โอพอสซัม แรคคูน หมาป่า งู
และแม้แต่สุนัขและแมวบ้าน
.
.

การเต้นรำเพื่อหาคู่ผสมพันธุ์นี้
มีความหมายมากกว่า
แค่พิธีกรรมประจำปีสำหรับไก่ป่าเหล่านี้
ไก่ป่าทุ่งหญ้าแอตวอเตอร์
หนึ่งใน นกที่หายากที่สุด
เป็นสัตว์ปีกประจำถิ่นมีเฉพาะในรัฐเท็กซัส
และอยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง
ตามคำกล่าวของ Kirk Feuerbacher
ผู้อำนวยการโครงการพื้นที่เกษตรกรรมของ
Nature Conservancy ระบุว่า
98% ของที่อยู่อาศัยของไก้ป่า
ในพื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งได้ถูกพัฒนา
หรือเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมมากแล้ว
.
.

ปัจจุบันเหลืออยู่ประมาณ 200 ตัวในป่า
ลดลงจากกว่า 400 ตัวในปี 1993
พวกมันอาศัยอยู่ในอาณานิคม/เขตพื้นที่
ที่แยกจากกันสองแห่งในเท็กซัส
ได้แก่ เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าแห่งชาติ
Attwater Prairie Chicken National Wildlife Refuge
ใน  Colorado County รัฐ Taxas
และที่ดินฟาร์มส่วนตัวแห่งหนึ่ง
พื้นที่ฟาร์มปศุสัตว์ที่สำคัญแห่งนี้เ
เป็นส่วนหนึ่งของโครงการ
The Refugio-Goliad Prairie Project 
ขององค์กรอนุรักษ์ธรรมชาติ
(Nature Conservancy)
ซึ่งเป็นพื้นที่คุ้มครองขนาด 660,000 เอเคอร์
ตามแนวชายฝั่งอ่าวเม็กซิโก
ระหว่างเมือง Houston กับ Corpus Christi

(พื้นที่ขนาดนี้ประมาณ 1.67 ล้านไร่
เทียบเท่าขนาดพื้นที่จังหวัด/อำเภอในไทย
จังหวัดสระบุรี ราว 1,560,000 ไร่
จังหวัดสุพรรณบุรี ราว 1,600,000 ไร่
อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก
ซึ่งเป็นอำเภอที่ใหญ่ที่สุดในไทย
มีพื้นที่ราว 2.7 ล้านไร่
หรือราว 60% ของอำเภออุ้มผาง)
.
.

ตามข้อมูลของ  Kirk Feuerbacher
ประชากรในพื้นที่นี้เพิ่มขึ้นประมาณ 20%ทุกปี
ในปี 2025 องค์กรอนุรักษ์ธรรมชาติ
ได้นับจำนวนตัวผู้ได้ 102 ตัวในพื้นที่
ในปีนี้ 2026 มีจำนวนไก่ตัวผู้เพิ่มขึ้น
ทีมงานได้นับจำนวนไก่ตัวผู้ได้ 138 ตัว
.

เรียบเรียง/ที่มา

Popscience
Project Upland
.
.

หมายเหตุ

ในประเทศไทยบ้านเรา
ไก่ป่า Red Junglefowl
ตามธรรมชาติที่พบได้ทั่วไป
และเป็นต้นตระกูลของไก่บ้านทั่วโลก
มีเพียง ชนิดเดียว คือ Gallus gallus
สามารถแบ่งไก่ป่าชนิดนี้ออกได้เป็น
2 ชนิดย่อย (Subspecies)
ตามลักษณะทางกายภาพและถิ่นที่อยู่อาศัย

1. ไก่ป่าตุ้มหูขาว (Gallus gallus gallus)
พบได้เกือบทุกภาคของไทย
(ยกเว้นภาคเหนือตอนบนและตะวันตกบางส่วน)
จุดเด่น มีแผ่นหนังสีขาวชัดเจนบริเวณข้างแก้ม
หรือที่เรียกว่า ตุ้มหูสีขาว
ขน ตัวผู้มีขนสร้อยคอ
และขนสร้อยสะโพกค่อนข้างยาว
สีส้มอมแดงสดใส

2. ไก่ป่าตุ้มหูแดง (Gallus gallus spadiceus)
พบมากในแถบภาคเหนือ ภาคตะวันตก
และพบไปไกลถึงบางส่วนของพม่าและลาว
จุดเด่น บริเวณข้างแก้มจะมีสีแดงเหมือนสีหงอน
หรือมีสีขาวเพียงเล็กน้อยจนแทบมองไม่เห็น
เรียกว่า  ตุ้มหูแดง
ขน สีขนสร้อยอาจจะมีความเข้ม
และออกไปทางน้ำตาลแดง
มากกว่าชนิดตุ้มหูขาวเล็กน้อย

การปนเปื้อนทางพันธุกรรม
เพราะมีการผสมข้ามสายพันธุ์กับไก่บ้าน
หรือไก่ต่อ ให้ไก่ป่าตัวผู้ผสมพันธุ์
กับไก่บ้านตัวเมีย เพื่อได้ไก่ลูกครึ่ง
จากไก่บ้านชาวบ้านเลี้ยงไว้ใกล้ชายป่า
ทำให้ไก่ป่าเลือดแท้เริ่มหาได้ยากขึ้น

การปนเปื้อนทางพันธุกรรมเป็นเรื่องใหญ่
เพราะสายเลือดไก่บ้าน ถูกคัดเลือกมา
เพื่อเน้นเรื่องเนื้อ กับ ไข่ เป็นหลัก
และไม่เน้นการบินหนี บินขึ้นต้นไม้
ถ้าเข้าไปปนในไก่ป่ามากเกินไป จะทำให้

1.    สัญชาตญาณการเอาตัวรอดลดลง
บินได้ไม่สูง และไม่ไกลเท่าเดิม
หลบหลีกนักล่าได้ยากขึ้น

2.    การฟักไข่เปลี่ยนไป
ไก่บ้านถูกพัฒนามาให้ไข่ดกและไข่ได้ตลอดปี
ซึ่งผิดกับไก่ป่าที่ไข่เป็นฤดูกาล
ทำให้สมดุลประชากรในป่าเสียไป
.
.

ไก่ดำเมืองไทย

ส่วนไก่ดำในเมืองไทยที่ขายกัน
มักจะเป็นไก่ดำที่มีขนภายนอกเป็นไก่พื้นเมือง
ต่อมามีคนนำเข้าไก่ดำจากเมืองจีน
ที่ออกไข่ปีละ 100-120 ฟอง
แถมแม่ไก่ชอบเลี้ยงลูกเจี๊ยบ
ผลผลิตเชิงการค้าจึงน้อยมาก

ในช่วงแรก ๆ ไก่ดำจีนเคยฮิตกันมาก
เลยมีบางฟาร์มผสมพันธุ์ลูกผสม
ระหว่างพ่อไก่ดำกับแม่ไก่พันธุ์ไข่
เพราะออกลูกดกและโตไวกว่ามาก
ทำให้คุณภาพ/ซากไก่ในยุคแรก
มีรสชาติที่ไม่ถูกปากคนกิน
เพราะเป็นไก่กะทง/ไก่รุ่นยังไม่โตเต็มที่

แต่ตอนนี้ที่ขายกันและมีชื่อเสียงมากคือ
ไก่ดำภูพาน มีตำนานนมนาน
ชาวบ้านเลี้ยงกันตามมีตามเกิด
พวกทหารป่าสหายพรรคคอมมี่ไทยเป็นแกนนำ
ที่คอยสู้รบกับทหารฝ่ายรัฐบาลไทย
มีการเลี้ยงไก่ดำนี้กันส่วนหนึ่งในฐานที่มั่น
บนเทือกเขาภูพานมาหลายปีแล้ว
โดยได้ไก่พวกนี้มาจากชาวบ้าน
ที่นำเข้าผ่านชายแดนจีน ญวน ลาว เขมร

ต่อมาราชการไทยผสมพันธุ์จนได้สายเลือดนิ่ง
ต่างจากไก่ดำพื้นเมืองของชาวบ้าน/พวกคอมมี่
ที่สายเลือดไม่นิ่ง ตัวแปรเยอะมาก

คติเดิมเชื่อกันว่ากินไก่ดำแล้วบำรุงร่างกาย
และเป็นตำรับสมุนไพรยาจีนประเภทหนึ่ง
เพราะความที่เป็นของแปลกหายากและราคาแพง
กับมักจะนำมาใช้ในพิธีกรรมไหว้ราหู
ที่หมอผีมักจะระบุว่าต้องไหว้ด้วยของสีดำ
.
.