ผีทอดน้ำมัน’ ความหมายที่แท้จริงของปาท่องโก๋ ขนมที่มาจากแรงแค้น และเราเรียกชื่อผิดมาโดยตลอด
น้อยคนนักจะไม่รู้จัก ‘ปาท่องโก๋’ ขนมแป้งสองชิ้นประกบกันแล้วทอดจนเป็นสีเหลืองนวลกรอบน่ากินที่คนไทยมักจะกินคู่กับกาแฟ นมข้นหวาน ไมโล โอวัลติน หรือแม้แต่กินคู่กับโจ๊กในมื้อเช้า แต่รู้ไหมว่าปาท่องโก๋ที่เดินทางเข้ามาในเมืองไทยพร้อมการอพยพของคนจีนแต้จิ๋วในช่วงรัชกาลที่ 6 นี้แท้จริงแล้วมันไม่ได้เรียกว่า ‘ปาท่องโก๋’ อย่างที่เราเรียกกันเพราะชื่อจริงๆ ของขนมทอดชนิดนี้ตามภาษาจีนแต้จิ๋วคือ ‘อิ่วจาก้วย’ ที่มีความหมายน่ากลัวมากกว่าน่ากินว่า ‘ผีทอดน้ำมัน’
.
แล้วทำไมมันต้องมีที่มาจากผีๆ สางๆ ให้น่ากลัวขนาดนี้ มากไปกว่านั้น ทำไมเราจึงเรียก ‘อิ่วจาก้วย’ ว่า ‘ปาท่องโก๋’ แล้วคำว่า ‘ปาท่องโก๋’ แท้จริงคืออะไร ตรงนี้มีคำตอบ
.
ในหนังสือ ‘คำจีนสยาม ภาพสะท้อนปฏิสัมพันธ์ไทย-จีน’ ของ วรศักดิ์ มหัทธโนบล ได้กล่าวถึงที่มาของขนมอิ่วจาก้วย (ในภาษาจีนกลางเรียกว่า ‘โหยวจ้ากว่อ’) โดยสันนิษฐานว่าเกิดขึ้นในแผ่นดินจีนราชวงศ์ซ่งใต้ (ราว ค.ศ. 1127-1279) เวลานั้นมีขุนนางผู้หนึ่งมีชื่อว่า ฉินฮุ่ย (ค.ศ. 1090-1155) ว่ากันว่าเป็นขุนนางกังฉินขายชาติ ขึ้นชื่อในความชั่วร้ายคอยให้ร้ายป้ายสีขุนนางตงฉินทั้งหลาย อีกทั้งยังฉ้อราษฎร์บังหลวง
.
ฉินฮุ่ยทำการใส่ร้ายป้ายสีงักฮุย (หรือ ‘เย่วเฟย’ ในภาษาจีนกลาง) ขุนศึกผู้ซื่อสัตย์ต่อราชบัลลังก์และมีความรักชาติ เพื่อที่ตนเองจะได้แสวงหาผลประโยชน์จากพวกจินที่ยกทัพมารุกรานจีน นั่นทำให้งักฮุยและครอบครัวถูกคุมขังและถูกประหารชีวิตในที่สุด ต่อมาในสมัยราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368-1644) มีการสร้างศาลเจ้าเย่วเฟยขึ้นที่เมืองหางโจว เพื่อให้ชาวจีนได้สักการะในฐานะขุนศึกผู้รักชาติและซื่อสัตย์สุจริต โดยเบื้องหน้ารูปเคารพของเย่วเฟยนั้นมีรูปของฉินฮุ่ยกับภรรยาที่หล่อด้วยเหล็กนั่งในท่าคุกเข่าเหมือนผู้กระทำผิด เมื่อชาวจีนมาเคารพเย่วเฟยเสร็จก็จะหันมาถ่มน้ำลายใส่ฉินฮุ่ยกับภรรยาด้วยความแค้นเคือง
.
ว่ากันว่า หลังจากนั้นจึงมีการทำขนมอิ่วจาก้วย (หรือ ‘โหยวจ้าฮุ่ย’ ในภาษาจีนกลาง) ขึ้น โดยคำว่า ‘ฮุ่ย’ ก็มาจาก ‘ฉินฮุ่ย’ นั่นเอง ขนมนี้ทำด้วยแป้งตัดเป็นแนวยาวสองแผ่นแล้วนำมาประกบติดกันเพื่อแทนสองสามีภรรยาในท่าที่ผูกติดกัน จากนั้นนำไปทอดจนออกมาเป็นขนมนำมากินให้หายแค้น ‘อิ่วจาก้วย’ จึงแปลว่า ‘น้ำมันทอดพวกฮุ่ย’ หรือ ‘ผีทอดน้ำมัน’ นั่นเอง
.
ส่วนที่คนไทยเรียกอิ่วจาก้วยว่าปาท่องโก๋นั้นสันนิษฐานว่าในสมัย ร.6 คนแต้จิ๋วนิยมหาบอิ่วจาก้วยขายคู่กับขนมอีกชนิดหนึ่งที่ทำจากแป้งข้าวเจ้าผสมกับนํ้าตาลทรายปั้นเป็นรูปสี่เหลี่ยม แล้วนำไปนึ่งจนมีเนื้อคล้ายขนมถ้วยฟูและเรียกขนมชนิดนี้ว่า ‘ไป๋ถังเกา’ หรือ ‘ไป๋ถังกั๋ว’ คนไทยชอบกิน อิ่วจาก้วยมากกว่าแต่ดันเรียกสลับกับไป๋ถั่งกั๋ว นานวันเข้า ‘อิ่วจาก้วย’ จึงกลายเป็น ‘ไป๋ถังกั๋ว’ ไปโดยปริยาย และตามประสาการออกเสียงแบบไทยๆ สุดท้ายก็เพี้ยนมาเป็น ‘ปาท่องโก๋’ เรียกง่ายสบายปากมาจนทุกวันนี้
.
ที่มา : Sauce เรื่องราวกินได้
ผีทอดน้ำมัน’ ความหมายที่แท้จริงของปาท่องโก๋