'ก๊กซิมบี้' ของดีเมืองระนอง สะท้อนความสัมพันธ์ไทย-จีน-ราชสำนัก
ในปี 2567 รัฐบาลสมัยนายกฯ เศรษฐา ทวีสิน ได้ประกาศให้ ‘ก๊กซิมบี้’ หรือ ‘เกยย้งก๊กเซียงบี้’ เป็นของดีประจำหวัดระนอง เป็นอาหารเชิดชูท้องถิ่นในโครงการ ‘1 จังหวัด 1 เมนูเชิดชูอาหารถิ่น’ ตามนโยบายส่งเสริม Soft Power อาหารไทย นำมาซึ่งข้อถกเถียงเล็กๆ ว่าเมนูหากินยากอย่างก๊กซิมบี้สมควรได้รับการยกย่องให้เป็นของดีประจำจังหวัดหรือไม่ เพราะแม้แต่คนท้องถิ่นระนองเองหลายคนก็ไม่รู้จักหรือไม่เคยกินอาหารที่มีความคล้ายคลึงกับกระเพาะปลาหรือซุปเสฉวนชนิดนี้
.
ที่มาของอาหารชนิดนี้มีการสันนิษฐานกันว่าน่าจะเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ระหว่างคนไทย-คนจีนและราชสำนัก รวมไปถึงความเป็นมาของจังหวัดระนองเอง เนื่องจากตระกูล ณ ระนอง เป็นผู้สืบเชื้อสายชาวจีนฮกเกี้ยนอันมีความสัมพันธ์กับราชสำนักสยามมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 และเจริญรุ่งเรืองอย่างยิ่งในสมัยรัชกาลที่ 5 และ 6 ถึงขั้นที่ว่าเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครอง เจ้านายหลายพระองค์ลี้ภัยไปพึ่งพาบ้านของตระกูล ณ ระนอง ที่ปีนัง นอกจากนี้ พระยารัษฎานุประดิษฐ์มหิศรภักดี หรือที่เรารู้จักกันในชื่อ ‘คอซิมบี้ ณ ระนอง’ ก็ยังเป็นทายาทรุ่นที่สองของตระกูล ณ ระนอง และใกล้ชิดราชสำนักมากที่สุดคนหนึ่ง จึงอาจเป็นไปได้ว่า ต้นตระกูล ณ ระนอง หรือแม้แต่พระยารัษฎานุประดิษฐ์ฯ เป็นผู้นำตำรับอาหารชนิดนี้จากในวังมาเผยแพร่ที่จังหวัดระนอง
.
ความสัมพันธ์ที่เกี่ยวข้องกันระหว่างราชสำนักกับ ‘ก๊กซิมบี้’ ยังสะท้อนผ่านการถูกกล่าวถึงว่าเป็นอาหารชาววังที่เสิร์ฟในพิธีจัดเลี้ยงฉลองอภิเษกสมรสระหว่างเจ้าฟ้ามหิดลและหม่อมสังวาลย์ ณ บ้านศาลาแดง ของเจ้าพระยายมราช ร่วมกับสำรับอาหารจีนอีกหลายอย่าง เหตุผลก็เพราะหม่อมสังวาลย์ (พระยศในขณะนั้น) มีเชื้อสายสืบทอดจากชาวจีนนั่นเอง
.
ในอีกทฤษฎีหนึ่งอ้างอิงจากตำราอาหาร ‘สูตรโบราณ 100 ปีจานอร่อยจากปู่ย่า’ระบุว่า คำว่า ‘เกยย้งก๊กซิมบี้’ นั้น เกยย้งนั้นน่าจะหมายถึงไก่ ส่วนก๊กเซียงบี้บ้างก็ว่าเป็นเมล็ดข้าวเพราะคำว่าบี้ในภาษาจีนแปลว่าเมล็ดเล็กๆ ซึ่งอาจหมายถึงข้าว นอกจากนี้ยังมีการสันนิษฐานว่า ‘ก๊กเซียงบี้’ คล้องกับภาษาจีน ‘Koxianmi’ ซึ่งหมายถึงเห็ดสายพันธุ์ท้องถิ่นจากจีนแผ่นดินใหญ่ ลักษณะเป็นเม็ดเล็กๆ คล้ายไข่ปลา (ในไทยมีคำเรียกเห็ดชนิดนี้ว่า เห็ดลาบหรือไข่หิน) เมื่อพ่อค้าชาวจีนนำมาล่องเรือมาขายจึงต้องตากให้แห้งเพื่อความสะดวกและยืดอายุให้เก็บได้นานขึ้น แต่เนื่องจากหายากจึงมีการใช้เห็ดหูหนูแทน วิธีการทำก๊กซิมบี้ก็เริ่มจากตักน้ำซุปใส่หม้อ ใส่ไก่ แฮม เห็ดหูหนู พอเดือดปรุงรสด้วยซีอิ๊วขาว ซอสปรุงรส น้ำตาลทรายเล็กน้อย ใส่แป้งมันผสมน้ำให้พอเหนียว ใส่ไข่เทให้เป็นฝอย รอเดือด ตักใส่ชามรับประทานได้ทันที
.
เรื่องราวของที่มาอันแท้จริงของ ‘ก๊กซิมบี้’ จึงยังไม่อาจได้ข้อสรุปว่าเป็นอย่างไรกันแน่ แต่ที่แน่ๆ คือมันเป็นอาหารที่เชื่อมโยงความสัมพันธ์ไทยกับจีน ตลอดจนราชสำนักสยามกับประชาชนทั่วไปเอาไว้อย่างแนบแน่น แม้ก่อนหน้านี้จะยังไม่เป็นที่รู้จักนัก แต่หลังจากการส่งเสริมประชาสัมพันธ์ให้คนรู้จัก ปัจจุบันก็มีการสนับสนุนให้เกิดการผลิตก๊กซิมบี้ที่พร้อมเสิร์ฟในรูปแบบถ้วยและกล่องกันมากขึ้น นั่นทำให้ก๊กซิมบี้เริ่มเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายมากขึ้นนั่นเอง
.
ที่มา : Sauce เรื่องราวกินได้
'ก๊กซิมบี้' ของดีเมืองระนอง