ทำไมไส้ติ่งยังอยู่กับเราจนทุกวันนี้ ทั้งที่ดูเหมือนไม่ได้ทำอะไรเลย?

สรุปไร้ประโยชน์มั้ย ตัดไปแล้วอะ เป็นไรมั้ย

   ขอแบบสั้นๆ ก่อนเลย เผื่อคนไม่มีเวลา

- ไส้ติ่งมีประโยชน์มั้ย? → มี (ภูมิคุ้มกัน + แบคทีเรีย)

- สำคัญมากมั้ย? → ยังถกเถียง

- ตัดแล้วเป็นอะไรมั้ย? → ยังไม่พบผลเสียชัด

   ย้อนกลับไปก่อนในหน้าประวัติศาสตร์การค้นพบ

ไส้ติ่ง (Vermiform appendix) เคยถูกจัดเป็นอวัยวะหลงเหลือ (Vestigial organ) เพราะในสัตว์กินพืชบางชนิด ลำไส้ส่วนนี้ยาวมาก ใช้เป็นแหล่งแบคทีเรียช่วยย่อยเซลลูโลส

แต่ในสายวิวัฒนาการของมนุษย์ ความสามารถนี้ค่อยๆ หายไป ลำไส้ส่วนนี้เลยหดเหลือสั้นๆ เหลืออย่างกับหนอนน้อยเลย

ดังนั้นในแง่ “การย่อยอาหาร”

แทบไม่มีบทบาทแล้ว

แล้วมันไร้ค่าจริงมั้ย?

   เมื่อโลกเริ่มเข้าใจ “หน้าที่ของแบคทีเรียลำไส้” มากขึ้น

นักวิจัยเริ่มกลับมามองไส้ติ่งใหม่ และพบว่า เออ มันอาจไม่ได้ไร้ค่าอย่างที่คิด

   หลักฐานสำคัญที่น่าสนใจ

๑. ผนังไส้ติ่งเต็มไปด้วยเนื้อเยื่อน้ำเหลือง (Lymphoid follicle) มีลักษณะคล้าย Peyer’s patch ของลำไส้เล็กส่วนปลาย

→ สามารถสร้างแอนติบอดี เช่น IgA ได้ดี

๒. ภายในมีแบคทีเรียจำนวนมาก

→ เกาะกันเป็น biofilm คลุมผิว

→ ช่วยกันต้านการรุกรานของเชื้อก่อโรค

๓. ตำแหน่งค่อนข้าง “แยกตัว”

→ ทางเข้าเล็ก

→ ไม่ค่อยโดนกระแสอุจจาระพัดผ่าน

เวลาเกิดท้องเสียรุนแรง น้ำจำนวนมากไหลผ่านลำไส้ แต่ไส้ติ่งแทบไม่โดนกวาด แบคทีเรียในนั้นจึง “รอด”

   จาก 3 จุดนี้

จึงเกิดสมมติฐานว่า

- ไส้ติ่ง = ฐานทัพภูมิคุ้มกัน มี B cell / T cell รอรับสัญญาณการติดเชื้อ

- ไส้ติ่ง = safe house ของแบคทีเรีย เวลาลำไส้เสียสมดุล แบคทีเรียจากที่นี่สามารถออกไปฟื้นฟูระบบได้

   แต่ทั้งหมดนี้ยัง  “ถกเถียง” กันนะ ยังไม่ได้แบบถึงขั้น breakthrough โอ ค้นพบยิ่งใหญ่ เพราะว่า

จริงๆ แล้วระบบภูมิคุ้มกันในลำไส้ก็มีอยู่ทั่ว (GALT) โดยเฉพาะ Peyer’s patch ที่ลำไส้ส่วนปลายชื่อ ileum ก็ทำหน้าที่คล้ายกัน แบคทีเรียในลำไส้ไม่ได้หายหมดตอนท้องเสีย ตัวที่เหลือสามารถแบ่งตัวกลับมาได้เอง

สุดท้ายเลยมาที่คำถามสำคัญ  ถ้าตัดไส้ติ่งออก จะเป็นอะไรมั้ย

คำตอบปัจจุบัน: ยังไม่พบผลเสียชัดเจน

มีบางงานวิจัยที่เชื่อมโยงว่า

อาจเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อ Clostridioides difficile แต่งานอีกจำนวนมาก กลับไม่พบความสัมพันธ์นี้เลย

ถ้าไปดูปัจจัยเสี่ยงการติดเชื้อตัวนี้ ก็ยังไม่มีเรื่องไส้ติ่งอยู่ (มีแต่เรื่องใช้ยาปฏิชีวนะพร่ำเพรื่อ)

ดังนั้นในทางปฏิบัติ

ถ้า “ไส้ติ่งอักเสบ” → ต้องตัด  เพราะถ้าแตก เชื้อจะกระจายทั่วช่องท้อง

→ เยื่อบุช่องท้องอักเสบ

→ ความดันตก

→ อันตรายถึงชีวิต

สรุปก็คือ ไส้ติ่งมีประโยชน์แหละ ตอนมันอยู่

แต่มันไม่อยู่ คนอื่นทำแทนได้ อักเสบขึ้นมา ปล่อยไป ไม่คุ้ม ตัดเถอะท่าน