ญี่ปุ่นโชว์เหนือ! เทคโนโลยี รีไซเคิลแบตเตอรี่ EV กู้คืนลิเธียมได้สูงถึง 90%
ช่วยลดการพึ่งพาแร่จากต่างชาติและลดคาร์บอน 40%
ปัญหาการขาดแคลนทรัพยากรกลายเป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศที่ไม่ได้มีเหมืองแร่เป็นของตัวเอง
และลิเธียม ซึ่งเป็นหัวใจหลักของรถยนต์ไฟฟ้าก็คือหนึ่งในนั้น
ล่าสุดญี่ปุ่นไม่ได้รอโชคชะตา แต่เลือกที่จะสร้างทางรอดด้วยเทคโนโลยี
เมื่อบริษัทยักษ์ใหญ่ในญี่ปุ่นประกาศความสำเร็จในการกู้คืนลิเธียมจากแบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพได้สูงถึง 90%
ซึ่งถือเป็นสถิติที่สูงกว่าวิธีการเดิมๆ ถึงสองเท่า
Techhub พาไปดู ความสำเร็จของ JX Metals Circular Solutions
บริษัทในเครือผู้ผลิตโลหะนอกกลุ่มเหล็กรายใหญ่ของญี่ปุ่น
แม้จะมีการประกาศเทคโนโลยีนี้มาตั้งแต่ปี 2025
แต่ปัจจุบันโรงงานที่จังหวัดฟุกุอิได้เริ่มดำเนินการและกลายเป็นข่าวหน้าหนึ่งอีกครั้ง
หลังจากเผยให้เห็นกระบวนการที่ทำได้จริงและมีประสิทธิภาพอย่างเหลือเชื่อ
ความสำเร็จนี้เกิดจากการรื้อระบบความคิดเดิมๆ เกี่ยวกับสารเคมีและวิธีการสกัดลิเธียมจากเซลล์แบตเตอรี่ที่ใช้แล้ว
โดยกระบวนการเริ่มต้นจากการนำแบตเตอรี่เก่ามาแยกส่วนและเผาเพื่อกำจัดส่วนประกอบที่ไม่ใช่โลหะออกไป
จนเหลือเพียงผงสีดำที่เรียกว่า Black Mass ซึ่งอัดแน่นไปด้วยโลหะมีค่า
จากนั้นจะใช้กระบวนการทางเคมีแบบใช้น้ำที่เรียกว่า Hydrometallurgy เพื่อแยกเอาลิเธียมออกมา
ความเจ๋งคือ ลิเธียมไฮดรอกไซด์ที่ได้จากการรีไซเคิลนี้ สามารถนำกลับไปใช้ในกระบวนการผลิตใหม่แทนสารเคมีเดิมได้เลย
ช่วยลดการปล่อยคาร์บอนได้ถึง 40% เมื่อเทียบกับวิธีเก่า
ที่ผ่านมา ญี่ปุ่นต้องนำเข้าแร่ธาตุที่จำเป็นสำหรับการผลิตแบตเตอรี่เกือบ 100%
ทั้งลิเธียม โคบอลต์ และนิกเกิล
โดยมีจีนเป็นผู้เล่นหลักในตลาดการกลั่นแร่ธาตุเหล่านี้
การพึ่งพาต่างชาติมากเกินไปทำให้ญี่ปุ่นตกอยู่ในสภาวะเสี่ยงหากเกิดปัญหาด้านภูมิรัฐศาสตร์
รัฐบาลญี่ปุ่นจึงตั้งเป้าหมายไว้ว่า ภายในปี 2030 ผู้ประกอบการต้องรีไซเคิลลิเธียมให้ได้ถึง 70%
แต่ผลลัพธ์ 90% จาก JX Metals ในปี 2026 นี้ ถือว่าเดินหน้าไปไกลเกินความคาดหมาย
และสอดรับกับกฎหมายใหม่ที่บังคับให้มีการจัดเก็บและรีไซเคิลแบตเตอรี่พกพาขนาดเล็ก
เช่น มือถือ, บุหรี่ไฟฟ้า, พาวเวอร์แบงค์ อย่างจริงจัง
แต่แม้เทคโนโลยีจะล้ำหน้าไปไกล
แต่ปัญหาใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่นในตอนนี้ไม่ใช่เรื่องเทคนิค แต่เป็นการเก็บรวบรวมขยะ
โดยจากข้อมูลระบุว่า
ปัจจุบันมีแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนที่หมดอายุการใช้งานเพียง 14% เท่านั้นที่เข้าสู่ระบบรีไซเคิลอย่างเป็นทางการ
ส่วนที่เหลือมักจะถูกส่งออกไปพร้อมกับรถยนต์ไฟฟ้ามือสองไปยังต่างประเทศ
ทำให้แร่ธาตุล้ำค่าเหล่านี้หลุดมือไปอย่างน่าเสียดาย
การที่ญี่ปุ่นขยับตัวแรงขนาดนี้ สะท้อนให้เห็นว่าในอนาคตอันใกล้
ใครที่มีเทคโนโลยีรีไซเคิลที่มีประสิทธิภาพ จะไม่มีปัญหาด้านภูมิรัฐศาสตร์
หรือถ้ามี ก็อาจไม่ได้รับผลกระทบมากนัก
แต่อย่างไรก็ตาม บทเรียนที่สำคัญสำหรับประเทศอื่นๆ รวมถึงไทย คือ เทคโนโลยีอย่างเดียวไม่พอ
กฎหมายและการสร้างแรงจูงใจให้คนนำแบตเตอรี่มาคืนคือหัวใจสำคัญ
หากเรามีเครื่องจักรที่สกัดแร่ได้ 100% แต่ไม่มีขยะป้อนเข้าโรงงาน เครื่องจักรนั้นก็เป็นได้แค่เศษเหล็กราคาแพง
จากนวัตกรรมนี้ ขยะอิเล็กทรอนิกส์ที่ไหลเข้ามาในประเทศไทยจะลดน้อยลงบ้างไหมนะคะ
ญี่ปุ่นโชว์เหนือ! เทคโนโลยี รีไซเคิลแบตเตอรี่ EV กู้คืนลิเธียมได้สูงถึง 90%