ตอนที่รัชกาลที่ 5 ทรงเข้าพบซาร์นิโกลัสที่ 2 และถ่ายภาพด้วยกัน หลายคนเชื่อว่า สิ่งนี้แหละ ทำให้ฝรั่งเศสกับอังกฤษเกรงใจสยาม จนสยามรอดพ้นจากการตกเป็นอาณานิคม แต่จริงๆ แล้ว นั่นอาจไม่ใช่สาเหตุที่ทำให้สยามรอดพ้นจากการตกเป็นอาณานิคม เพราะความจริงคือ รัสเซียในตอนนั้นเป็นประเทศที่มีเนื้อที่ใหญ่ก็จริง แต่ภายในยังง่อนแง่นอยู่ ราชวงค์โรมานอฟยังโดนชักจูงจากรัสปูติน แถมอีกไม่กี่ปีต่อมา รัสเซียฝั่งตะวันออกยังต้องแพ้สงครามให้กับพวกญี่ปุ่น หากรัสเซียเป็นแบบนี้ มีหรือที่ฝรั่งเศสกับอังกฤษต้องมาเกรงใจรัสเซีย
สาเหตุหลักๆ ที่แท้จริง ที่ทำให้สยามรอดพ้นมาได้ คือเหตุการณ์ที่รัชกาลที่ 5 ทรงเข้าพบกับโป๊ป เลโอที่ 13 นี่เอง
"POPE LEO XIII" ซาร์นิโคสลัสชิดซ้าย-บิสมาร์คระวังขวา เพราะว่านี่แหละฮีโร่ตัวจริงของสยามในช่วงยุคล่าอาณานิคม!!!
เมื่อพูดถึงในช่วงยุคล่าอาณานิคม การที่สยามจะรอดจากการต้องตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก นอกจากการปฎิรูปประเทศให้ทันสมัยไม่น้อยหน้าชาติตะวันตกต่าง ๆ แล้วนั้น การเจริญสัมพันธไมตรีเพื่อคานอำนาจกับเหล่าชาติตะวันตกเหล่านั้นก็ถือว่าเป็นเรื่องที่สำคัญไม่แพ้กัน
การเจริญสัมพันธไมตรีกับเหล่าชาติตะวันตกต่าง ๆ ถูกทำอย่างเห็นได้ชัดเป็นครั้งแรกในคราวที่รัชกาลที่เสด็จประพาสยุโรป
เหตุการณ์ในครั้งนี้ บุคคลที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในหมู่ของคนที่ศึกษาประวัติศาสตร์ (ที่เป็นรุ่นเก่า ๆ หน่อย) ก็คงจะเป็นใครไปไม่ได้เลยนอกจาก "พระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 2" แห่ง "จักรวรรดิรัสเซีย" ที่ได้มีการถ่ายรูปร่วมเฟรมกัน จนมีใครหลาย ๆ คนถึงกับบอกเลยว่า
"รูปนี้นี่แหละที่ทำให้สยามรอดพ้นจากการเป็นอาณานิคมของยุโรป-ไอพวกอังกฤษฝรั่งเศสเห็นภาพนี้เข้าไปละกลัวกันหัวหดเลย555"
แต่ถ้าเกิดว่าใครที่ศึกษาประวัติศาสตร์กันดี ๆ ก็คงจะรู้ว่ารัสเซียในตอนนั้นมันมีดีแค่แผนที่ เบื้องลึกจริง ๆ แล้วไม่ได้มีอะไรน่ากลัวเลย (และอีกไม่กี่ปีก็กำลังจะโดนญี่ปุ่นตบกลับมาใน Russo-Japanese War อีกด้วย)
ดังนั้นในหมู่ของคนที่ศึกษาประวัติศาสตร์กันจริง ๆ ก็จะเน้นอวยไปที่ "อ็อตโต ฟอน บิสมาร์ค" อดีตนายกรัฐมนตรีของ "จักรวรรดิเยอรมัน" ซะมากกว่า ที่พึ่งจะเอาชนะ "จักรพรรดินโปเลียนที่ 3" แห่ง "จักรวรรดิฝรั่งเศส" มาหมาด ๆ ที่ได้มีการถ่ายรูปร่วมเฟรมกัน (แบบอาจจะไม่ได้เป็นทางการนัก) และมีบรรยากาศในการเจริญสัมพันธไมตรีกันที่ค่อนข้างดี จนถึงขนาดที่ว่ามีชาวเยอรมันมากมายได้เข้ามาทำงานในสยามและช่วยพัฒนาประเทศในเวลาต่อมา ทั้งรับราชการเองก็ดี เข้ามาลงทุนเองก็ดี ห้างร้านมากมายและทางรถไฟในสยามในยุคแรก ๆ ก็ล้วนเกิดจากความช่วยเหลือจากชาวเยอรมันกันทั้งนั้น
แต่นอกจากความช่วยเหลือเหล่านี้แล้ว ก็ดูเหมือนกับว่า "บิสมาร์ค" จะไม่ค่อยได้เข้ามาช่วยคานอำนาจกับอังกฤษและฝรั่งเศสกันซักเท่าไหร่ เพราะว่าเยอรมันในตอนนั้น ถึงจะแข็งแกร่งแต่ก็เป็นเพียงประเทศที่เกิดใหม่ และไม่อยากจะเข้ามาเสี่ยงเป็นเสี่ยงตายกับสยามในสถานการณ์นี้มากนัก
แต่ทันใดนั้นเอง หลังพระองค์ (รัชกาลที่ 5) ได้ทรงเข้าเยือนดินแดนในอิตาลี ฮีโร่ของสยามตัวจริงก็ได้ปรากฎตัวขึ้น และเขาคนนั้นก็คือ "พระสันตปาปาลีโอที่ 13" แห่ง "นครรัฐวาติกัน" นั่นเอง
ซึ่งเอาจริง ๆ แล้วโป๊ปลีโอที่ 13 คือบุคคลที่รัชกาลที่ 5 เกือบจะตัดออกจากลิสต์การเข้าพบไปแล้วด้วยซ้ำ เนื่องจากถูกขุนนางในราชสำนักหลาย ๆ คนปรามเอาไว้ เพราะว่าการที่กษัตริย์ชาวพุทธอย่างรัชกาลที่ 5 จะไปเข้าพบกับหัวแถวของคริสตจักรอย่าพระสันตปาปามันก็ดูจะเป็นสิ่งที่ไม่เหมาะไม่ควรกันซักเท่าไหร่ ในสายตาของขุนนางหลาย ๆ คน
แต่สุดท้ายแล้วการเข้าพบนี้ก็ได้เกิดขึ้น จากคำแนะนำของ "เจ้าพระยาอภัยราชา" ที่ได้บอกว่า "เชื่อสิ...ว่าต้องไป" รัชกาลที่ 5 จึงได้ตัดสินใจไปตามนั้น
และเมื่อรัชกาลที่ 5 ได้ไปเข้าพบกับโป๊ปลีโอที่ 13 แล้วนั้น มันก็เป็นไปอย่างที่เจ้าพระยาอภัยราชาได้พูดเอาไว้ โป๊ปลีโอที่ 13 ดีใจเป็นอย่างมากที่รัชกาลที่ 5 มาเข้าพบ เพราะว่าพระองค์ถือว่าทรงเป็นกษัตริย์นอกรีต (ไม่ได้นับถือคริสต์) คนแรกในประวัติศาสตร์ในตอนนั้นเลยก็ว่าได้ ที่ได้ทำการมาขอเข้าพบกับพระสันตปาปา
ทั้งสองได้มีการวาดภาพร่วมกัน และข่าวคราวการเข้าพบกันในครั้งนี้ก็ได้แพร่กระจายออกไปทั่วทวีปยุโรป และทำให้ฝรั่งเศสที่ถือว่าตัวเองเป็นรัฐคาทอลิกนั้น ต้องทำการให้การยอมรับสยามในฐานะชาติที่มีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกับชาติอื่น ๆ ในทวีปยุโรปไป ก่อนจะตามมาด้วยอังกฤษในเวลาต่อมา"
https://www.facebook.com/share/p/17Hh6AvuPz/
ผมมองว่า ไม่ใช่แค่เรื่องนี้ ที่ทำให้สยามรอดพ้นจากการตกเป็นอาณานิคม มันยังมีอีกหลายปัจจัย อย่าง..
คนอเมริกันก็มีส่วนช่วยทำให้สยามรอดพ้นเหมือนกัน ถ้าใครพอทราบมา สหรัฐอเมริกา เข้ามายังสยามในฐานะตัวแทนที่เก่งเรื่องกฎหมายระหว่างประเทศและสนธิสัญญา คนพวกนี้ก็เข้ามาช่วยสอนหนังสือ เข้ามารับราชการ ช่วยเรื่องกฎหมายระหว่างประเทศและสนธิสัญญา มีหลายเรื่องที่สยามยอมรับสนธิสัญญาจากฝรั่งเศสและอังกฤษ เพราะคนอเมริกันเหล่านี้เป็นผู้อยู่เบื้องหลังในการช่วยเหลือสยามเรื่องสนธิสัญญาด้วยส่วนหนึ่งครับ
มีปัจจัยที่ว่า อังกฤษให้สยามเป็นรัฐกันชน เพราะสยามทำสนธิสัญญากับอังกฤษ ให้สยามเป็นรัฐกันชน
และข้อตกลงใน
Anglo-French Declaration of 1896 regarding Siam
และอีกหลายปัจจัย
แต่การที่พระองค์มาเยือนถึงโป๊ป ประมุขแห่งศริสตจักรรอบนี้ มีส่วนช่วยลดความท่าทีแข็งกร้าวของอังกฤษและฝรั่งเศสต่อสยามไปลงได้พอสมควรเลยละครับ
สิ่งที่ทำให้ฝรั่งเศสกับอังกฤษ ยอมรับสยาม ไม่ใช่เพราะรัชกาลที่ 5 ถ่ายภาพกับซาร์นิโกลัส แต่เป็นสิ่งนี้..
สาเหตุหลักๆ ที่แท้จริง ที่ทำให้สยามรอดพ้นมาได้ คือเหตุการณ์ที่รัชกาลที่ 5 ทรงเข้าพบกับโป๊ป เลโอที่ 13 นี่เอง
"POPE LEO XIII" ซาร์นิโคสลัสชิดซ้าย-บิสมาร์คระวังขวา เพราะว่านี่แหละฮีโร่ตัวจริงของสยามในช่วงยุคล่าอาณานิคม!!!
เมื่อพูดถึงในช่วงยุคล่าอาณานิคม การที่สยามจะรอดจากการต้องตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก นอกจากการปฎิรูปประเทศให้ทันสมัยไม่น้อยหน้าชาติตะวันตกต่าง ๆ แล้วนั้น การเจริญสัมพันธไมตรีเพื่อคานอำนาจกับเหล่าชาติตะวันตกเหล่านั้นก็ถือว่าเป็นเรื่องที่สำคัญไม่แพ้กัน
การเจริญสัมพันธไมตรีกับเหล่าชาติตะวันตกต่าง ๆ ถูกทำอย่างเห็นได้ชัดเป็นครั้งแรกในคราวที่รัชกาลที่เสด็จประพาสยุโรป
เหตุการณ์ในครั้งนี้ บุคคลที่ถูกพูดถึงมากที่สุดในหมู่ของคนที่ศึกษาประวัติศาสตร์ (ที่เป็นรุ่นเก่า ๆ หน่อย) ก็คงจะเป็นใครไปไม่ได้เลยนอกจาก "พระเจ้าซาร์นิโคลัสที่ 2" แห่ง "จักรวรรดิรัสเซีย" ที่ได้มีการถ่ายรูปร่วมเฟรมกัน จนมีใครหลาย ๆ คนถึงกับบอกเลยว่า
"รูปนี้นี่แหละที่ทำให้สยามรอดพ้นจากการเป็นอาณานิคมของยุโรป-ไอพวกอังกฤษฝรั่งเศสเห็นภาพนี้เข้าไปละกลัวกันหัวหดเลย555"
แต่ถ้าเกิดว่าใครที่ศึกษาประวัติศาสตร์กันดี ๆ ก็คงจะรู้ว่ารัสเซียในตอนนั้นมันมีดีแค่แผนที่ เบื้องลึกจริง ๆ แล้วไม่ได้มีอะไรน่ากลัวเลย (และอีกไม่กี่ปีก็กำลังจะโดนญี่ปุ่นตบกลับมาใน Russo-Japanese War อีกด้วย)
ดังนั้นในหมู่ของคนที่ศึกษาประวัติศาสตร์กันจริง ๆ ก็จะเน้นอวยไปที่ "อ็อตโต ฟอน บิสมาร์ค" อดีตนายกรัฐมนตรีของ "จักรวรรดิเยอรมัน" ซะมากกว่า ที่พึ่งจะเอาชนะ "จักรพรรดินโปเลียนที่ 3" แห่ง "จักรวรรดิฝรั่งเศส" มาหมาด ๆ ที่ได้มีการถ่ายรูปร่วมเฟรมกัน (แบบอาจจะไม่ได้เป็นทางการนัก) และมีบรรยากาศในการเจริญสัมพันธไมตรีกันที่ค่อนข้างดี จนถึงขนาดที่ว่ามีชาวเยอรมันมากมายได้เข้ามาทำงานในสยามและช่วยพัฒนาประเทศในเวลาต่อมา ทั้งรับราชการเองก็ดี เข้ามาลงทุนเองก็ดี ห้างร้านมากมายและทางรถไฟในสยามในยุคแรก ๆ ก็ล้วนเกิดจากความช่วยเหลือจากชาวเยอรมันกันทั้งนั้น
แต่นอกจากความช่วยเหลือเหล่านี้แล้ว ก็ดูเหมือนกับว่า "บิสมาร์ค" จะไม่ค่อยได้เข้ามาช่วยคานอำนาจกับอังกฤษและฝรั่งเศสกันซักเท่าไหร่ เพราะว่าเยอรมันในตอนนั้น ถึงจะแข็งแกร่งแต่ก็เป็นเพียงประเทศที่เกิดใหม่ และไม่อยากจะเข้ามาเสี่ยงเป็นเสี่ยงตายกับสยามในสถานการณ์นี้มากนัก
แต่ทันใดนั้นเอง หลังพระองค์ (รัชกาลที่ 5) ได้ทรงเข้าเยือนดินแดนในอิตาลี ฮีโร่ของสยามตัวจริงก็ได้ปรากฎตัวขึ้น และเขาคนนั้นก็คือ "พระสันตปาปาลีโอที่ 13" แห่ง "นครรัฐวาติกัน" นั่นเอง
ซึ่งเอาจริง ๆ แล้วโป๊ปลีโอที่ 13 คือบุคคลที่รัชกาลที่ 5 เกือบจะตัดออกจากลิสต์การเข้าพบไปแล้วด้วยซ้ำ เนื่องจากถูกขุนนางในราชสำนักหลาย ๆ คนปรามเอาไว้ เพราะว่าการที่กษัตริย์ชาวพุทธอย่างรัชกาลที่ 5 จะไปเข้าพบกับหัวแถวของคริสตจักรอย่าพระสันตปาปามันก็ดูจะเป็นสิ่งที่ไม่เหมาะไม่ควรกันซักเท่าไหร่ ในสายตาของขุนนางหลาย ๆ คน
แต่สุดท้ายแล้วการเข้าพบนี้ก็ได้เกิดขึ้น จากคำแนะนำของ "เจ้าพระยาอภัยราชา" ที่ได้บอกว่า "เชื่อสิ...ว่าต้องไป" รัชกาลที่ 5 จึงได้ตัดสินใจไปตามนั้น
และเมื่อรัชกาลที่ 5 ได้ไปเข้าพบกับโป๊ปลีโอที่ 13 แล้วนั้น มันก็เป็นไปอย่างที่เจ้าพระยาอภัยราชาได้พูดเอาไว้ โป๊ปลีโอที่ 13 ดีใจเป็นอย่างมากที่รัชกาลที่ 5 มาเข้าพบ เพราะว่าพระองค์ถือว่าทรงเป็นกษัตริย์นอกรีต (ไม่ได้นับถือคริสต์) คนแรกในประวัติศาสตร์ในตอนนั้นเลยก็ว่าได้ ที่ได้ทำการมาขอเข้าพบกับพระสันตปาปา
ทั้งสองได้มีการวาดภาพร่วมกัน และข่าวคราวการเข้าพบกันในครั้งนี้ก็ได้แพร่กระจายออกไปทั่วทวีปยุโรป และทำให้ฝรั่งเศสที่ถือว่าตัวเองเป็นรัฐคาทอลิกนั้น ต้องทำการให้การยอมรับสยามในฐานะชาติที่มีศักดิ์ศรีเท่าเทียมกับชาติอื่น ๆ ในทวีปยุโรปไป ก่อนจะตามมาด้วยอังกฤษในเวลาต่อมา"
https://www.facebook.com/share/p/17Hh6AvuPz/
ผมมองว่า ไม่ใช่แค่เรื่องนี้ ที่ทำให้สยามรอดพ้นจากการตกเป็นอาณานิคม มันยังมีอีกหลายปัจจัย อย่าง..
คนอเมริกันก็มีส่วนช่วยทำให้สยามรอดพ้นเหมือนกัน ถ้าใครพอทราบมา สหรัฐอเมริกา เข้ามายังสยามในฐานะตัวแทนที่เก่งเรื่องกฎหมายระหว่างประเทศและสนธิสัญญา คนพวกนี้ก็เข้ามาช่วยสอนหนังสือ เข้ามารับราชการ ช่วยเรื่องกฎหมายระหว่างประเทศและสนธิสัญญา มีหลายเรื่องที่สยามยอมรับสนธิสัญญาจากฝรั่งเศสและอังกฤษ เพราะคนอเมริกันเหล่านี้เป็นผู้อยู่เบื้องหลังในการช่วยเหลือสยามเรื่องสนธิสัญญาด้วยส่วนหนึ่งครับ
มีปัจจัยที่ว่า อังกฤษให้สยามเป็นรัฐกันชน เพราะสยามทำสนธิสัญญากับอังกฤษ ให้สยามเป็นรัฐกันชน
และข้อตกลงใน Anglo-French Declaration of 1896 regarding Siam
และอีกหลายปัจจัย
แต่การที่พระองค์มาเยือนถึงโป๊ป ประมุขแห่งศริสตจักรรอบนี้ มีส่วนช่วยลดความท่าทีแข็งกร้าวของอังกฤษและฝรั่งเศสต่อสยามไปลงได้พอสมควรเลยละครับ