ตามรู้รูปนามด้วยกำลังจิตทึ่เป็นฌาน

จิตเป็นผู้ตามรู้การเกิดดับของรูปนาม

เป็นการตามรู้ด้วยความไม่มีตัวตนเป็นการสังเกตุ จึงมีช่องว่าง ระยะห่างระหว่างจิตกับผู้ถูกสังเกตุ  เป็นจิตที่แยกจากรูปนาม

Intro
จิตจะตั้งมั่นได้เมื่อมีสมาธิ จิตเป็นฌาน

การปรากฏของรูปนามปรมัตถ์จะสัมพันธ์กับระดับกำลังสมาธิ ระดับความตั้งมั่น

การปรากฏของรูปนามปรมัตถ์ ปรากฏในความรู้สึกได้ตั้งแต่เป็นจุดเล็กๆไปจนถึงใหญ่สุดไม่มีขอบเขต  

ด้วยความจริงที่ว่า จิตจะอิสระจากรูป แยกจากรูปชัด เมื่อจิตเป็นฌาน ตรงนี้จึงเห็นนามแยกจากรูป รูปแยกจากนามได้ขัดเจน อันเริ่มเห็นการแยกตั่งแต่ฌาน1 วิตก วิจาร ในการแยกของรูปและนาม

แล้วที่ตรงนี้จะเห็นการปรากฏของรูปนามเป็นอย่างไรจึงเป็นทั้งสมถะและวิปัสนาไปพร้อมกัน วิปัสนาในฌาน

แบ่งได้เป็น2สภาวะอีก  รูปฌานและอรูปฌาน

รูปฌาน
1.ที่รูปจะเห็นเป็นรูปละเอียด  นามปรากฏอยู่เหนือรูป มองลงมาเห็นรูปละเอียดจากปลายผมถึงฝ่าเท้า เป็นความตั้งมั่นอยู่ภายใน

กายเป็นดั่งเสาหินที่ปักตั้งมั่นอยู่ภายในด้วยกำลังรูปฌาน การเกิดดับของรูปเป็น ลมหายใจหรือการเคลื่อนของกายในอิริยาบถใหญ่น้อย ระดับกำลังจิต
จะเคลื่อนขึ้นลงตามตำแหน่งกายปรมัตถ์ ระดับความตั่งมั่นไปชัดที่ ท้อง อก ศรีษะ ไปจนถึง หว่างคิ้ว หน้าผาก เหนือสมองใหญ่

อรูปฌาน
มีทั้งกายภายในและกายภายนอก
1.กายมีทั้งตั้งมั่นอยู่ภายในและแตกกระจายออก เห็นการเกิดดับของกาย(อรูป)และนามอื่นๆ อันสัมผัสได้ด้วยความรู้สึก(ผัสสะ) เป็นการเกิดดับที่รู้เร็ว ดับเร็ว ไม่ทันรู้ว่าเป็นอะไรชัดก็ดับแล้ว เพราะจิตตั้งมั่นมีกำลังสูง ลักษณะการเกิดดับแบ่งตามความละเอียดได้อีก4ระดับ