เปิดเบื้องหลังนิติศาสตร์แห่งสัญญา ทำไมรัฐถึงยอมถูกด่า ดีกว่ายอมฉีกสัญญาแล้วเสียเงินฟรี?
⚠️ คำเตือน: บทความนี้เป็นการชำแหละโครงสร้างงบประมาณ ข้อกฎหมายจัดซื้อจัดจ้าง และกลยุทธ์นโยบายสาธารณะแบบเจาะลึกทุกบรรทัด
🔴 สารบัญ
🔥 ปฐมบท: พายุเศรษฐกิจโลกและคำสั่งด่วนจากทำเนียบ
🔥 ผ่าโครงสร้างหลักสูตร: ทำไมผู้พิพากษาต้องบินข้ามโลก?
🔥 ล็อกทางกฎหมาย: เมื่อการ "เททริป" คือหายนะทางงบประมาณ
🔥 เจาะลึก พ.ร.บ. พัสดุฯ: มาตรา 103 กับความรับผิดชอบของรัฐ
🔥 เทียบสถิติ: ทำไม กกต. ยกเลิกได้ แต่ศาลฎีกาทำไม่ได้?
🔥 สแกนแผนที่: ฝรั่งเศส อิตาลี เข้าใจได้... แต่ทำไมต้อง "โมนาโก"?
🔥 เปลี่ยนเสียงด่าเป็นพลัง: 6 ยุทธศาสตร์ตรวจสอบรัฐฉบับประชาชน
🔥 บทสรุปและทางออกที่ยั่งยืน
—————
🔥 ปฐมบท: พายุเศรษฐกิจโลกและคำสั่งด่วนจากทำเนียบ
1- ย้อนกลับไปในห้วงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2569 ประเทศไทยต้องเผชิญกับพายุเศรษฐกิจลูกใหญ่ สาเหตุหลักมาจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ในตะวันออกกลางที่ปะทุขึ้นอย่างรุนแรง
2- ผลกระทบที่ตามมาคือ ห่วงโซ่อุปทานพลังงานโลกชะงักงัน ราคาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติพุ่งทะยานทะลุเพดาน ไทยในฐานะประเทศที่ต้องนำเข้าพลังงานสุทธิ (Net Energy Importer) จึงรับเคราะห์ไปเต็มๆ
3- ค่าครองชีพของประชาชนดีดตัวสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ รัฐบาลจึงไม่อาจเพิกเฉยได้ คณะรัฐมนตรี (ครม.) ต้องเรียกประชุมด่วนในวันที่ 10 มีนาคม 2569 เพื่อคลอด "มาตรการรัดเข็มขัดฉุกเฉิน"
4- มาตรการนี้เข้มงวดมาก ตั้งแต่สั่งข้าราชการ Work from Home, ปรับแอร์ 26-27 องศา, งดใส่สูท, ไปจนถึงเตรียมแผนปิดปั๊มน้ำมันตอน 4 ทุ่มหากสถานการณ์วิกฤตหนัก
5- และไฮไลต์สำคัญที่กลายเป็นชนวนเหตุคือ คำสั่งสายฟ้าแลบที่ระบุว่า "ให้ทุกหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ งดเว้นการเดินทางไปศึกษาดูงานในต่างประเทศทันที" เพื่อนำงบประมาณส่วนนี้ไปอุดหนุนช่วยเหลือประชาชน
🔥 ผ่าโครงสร้างหลักสูตร: ทำไมผู้พิพากษาต้องบินข้ามโลก?
1- ท่ามกลางบรรยากาศที่ทุกคนกำลังประหยัด จู่ๆ ก็มีเอกสารกำหนดการเดินทางหลุดรอดออกมา เป็นคิวของผู้พิพากษาศาลฎีกา จำนวน 26 ท่าน ที่เตรียมเก็บกระเป๋าบินลัดฟ้าสู่ทวีปยุโรป!
2- ทริปนี้ไม่ได้ไปแค่ 2-3 วัน แต่กินเวลาถึง 10 วันรวด (22-31 มีนาคม 2569) ปักหมุดหมายที่ ประเทศฝรั่งเศส ราชรัฐโมนาโก และสาธารณรัฐอิตาลี
3- สังคมและสื่อมวลชนเดือดจัดทันที คำถามตัวโตๆ ถูกฟาดลงกลางโซเชียลว่า "นี่คือการท้าทายมติ ครม. หรือไม่?" และ "ทำไมหน่วยงานระดับสูงถึงไม่ทำตัวเป็นแบบอย่างในการประหยัด?"
4- แต่หากเราถอยออกมาก้าวหนึ่งแล้วมองในมุมวิชาการ นี่คือส่วนหนึ่งของ "หลักสูตรพัฒนาศักยภาพตุลาการระดับสูง (คณะที่ 2)" ซึ่งถือเป็นกระดูกสันหลังในการพัฒนาวิสัยทัศน์ของผู้พิพากษา
5- โลกทุกวันนี้หมุนไวมาก อาชญากรรมทางไซเบอร์ กฎหมายสิ่งแวดล้อมข้ามชาติ หรือข้อพิพาททางเทคโนโลยี ล้วนซับซ้อนขึ้น ผู้พิพากษาศาลฎีกาซึ่งเป็นผู้ชี้ขาดคดีในระดับสูงสุด จึงต้องการการปรับกระบวนทัศน์ (Paradigm Shift)
6- การศึกษาดูงานต่างประเทศ จึงถูกออกแบบมาเพื่อไปเรียนรู้ "Best Practices" หรือแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดจากระบบกฎหมายสากล เพื่อนำมาใช้อุดช่องโหว่และพัฒนาบรรทัดฐานทางกฎหมายของไทย
🔥 ล็อกทางกฎหมาย: เมื่อการ "เททริป" คือหายนะทางงบประมาณ
1- แม้เหตุผลทางวิชาการจะฟังขึ้น แต่คำถามคือ "ช่วงวิกฤตแบบนี้ เลื่อนไปก่อนไม่ได้หรือ?" สำนักงานศาลยุติธรรมจึงต้องงัดหลักฐานชิ้นสำคัญออกมาชี้แจง นั่นคือ "สัญญาทางปกครอง"
2- ศาลระบุชัดเจนว่า กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและลงนามในสัญญากับบริษัททัวร์เอกชนนั้น "เสร็จสิ้นสมบูรณ์ไปแล้วตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2569"
3- สังเกตไทม์ไลน์ให้ดีครับ การเซ็นสัญญาเกิดขึ้น "ก่อน" ที่มติ ครม. จะคลอดออกมาในวันที่ 10 มีนาคม ถึงเกือบหนึ่งเดือนเต็ม! นี่คือกุญแจสำคัญที่พลิกรูปคดี
4- ในโลกธุรกิจจัดนำเที่ยวระหว่างประเทศ (Outbound Tourism) เมื่อเซ็นสัญญาปุ๊บ บริษัททัวร์ต้องนำเงินมัดจำก้อนใหญ่ไปจ่ายล่วงหน้าทันที ทั้งค่าบล็อกที่นั่งสายการบิน ค่าห้องพักโรงแรมในยุโรป และค่าวีซ่า
5- เงินก้อนนี้เป็นแบบ Non-refundable หรือ "ไม่สามารถขอคืนได้" ภายใต้หลักกฎหมายสากล Pacta sunt servanda (สัญญาต้องเป็นสัญญา) การจะเดินไปบอกเอกชนว่า "รัฐบาลสั่งงด ขอเงินคืนนะ" จึงเป็นเรื่องตลกที่ทำไม่ได้จริง
🔥 เจาะลึก พ.ร.บ. พัสดุฯ: มาตรา 103 กับความรับผิดชอบของรัฐ
1- หลายคนอาจเถียงว่า "รัฐมีอำนาจเหนือกว่า ก็ใช้อำนาจตาม พ.ร.บ. จัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560 บอกเลิกสัญญาไปเลยสิ!"
2- จริงอยู่ที่ มาตรา 103 อนุญาตให้หน่วยงานรัฐบอกเลิกสัญญาได้ "เพื่อประโยชน์ของทางราชการ" แต่กฎหมายไม่ได้ใจร้ายกับเอกชนขนาดนั้น
3- ระเบียบกระทรวงการคลัง ข้อ 183 ระบุชัดเจนว่า หากรัฐเป็นฝ่ายฉีกสัญญาโดยที่เอกชนไม่ได้ทำผิด รัฐต้องรับผิดชอบความเสียหายทั้งหมดที่เกิดขึ้น!
4- ลองคำนวณดูเล่นๆ หากศาลสั่งยกเลิกทริป รัฐจะไม่สามารถเรียกคืนเงินมัดจำได้เลยแม้แต่บาทเดียว เพราะเอกชนได้นำไปจ่ายให้คู่ค้าต่างประเทศหมดแล้ว
5- หนำซ้ำ รัฐยังอาจถูกบริษัททัวร์ฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากการขาดรายได้ หรือค่าชดเชยอื่นๆ เพิ่มเติมอีกต่างหาก
6- สมการนี้จบลงที่: รัฐเสียเงินภาษีประชาชนไปฟรีๆ หลักล้านบาท, ผู้พิพากษาไม่ได้ไปดูงาน, ศาลไม่ได้ความรู้ใหม่ๆ กลับมา... นี่คือ "หายนะทางงบประมาณ" ที่แท้จริง การยอมเดินหน้าจัดทริปต่อไป จึงเป็นการตัดสินใจที่ปกป้องผลประโยชน์ทางการเงินของประเทศได้ดีที่สุด
🔥 เทียบสถิติ: ทำไม กกต. ยกเลิกได้ แต่ศาลฎีกาทำไม่ได้?
1- ดราม่ายิ่งลุกเป็นไฟ เมื่อมีข่าวว่า "คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)" ซึ่งมีกำหนดการบินไปดูงานต่างประเทศถึง 4 เส้นทาง (ออสเตรเลีย, เยอรมนี, โปแลนด์, ญี่ปุ่น) กลับยอมประกาศยกเลิกทริปตามมติ ครม. ได้อย่างง่ายดาย!
2- สังคมเลยเกิดการเปรียบเทียบว่า "เห็นไหม กกต. ยังทำได้เลย ทำไมศาลถึงดื้อ?" ความจริงแล้ว บริบทของสองหน่วยงานนี้ต่างกันโดยสิ้นเชิงครับ
3- ประการแรก: โครงสร้างหลักสูตร ทริปของ กกต. เป็นหลักสูตร พตส.16 และ พนต.2 ซึ่งเต็มไปด้วยบุคคลภายนอก นักการเมือง และข้าราชการจากหน่วยอื่น (เน้นสร้างเครือข่าย) แต่ทริปศาลฎีกา เป็นการพัฒนาบุคลากรหลักขององค์กรโดยตรง
4- ประการที่สอง: จังหวะเวลา! กกต. มีกำหนดบินช่วงกลางถึงปลายเดือน "เมษายน" นั่นหมายความว่า ในตอนที่ ครม. มีมติออกมา (10 มีนาคม) กกต. ยังพอมีเวลาหายใจและจัดการปัญหา
5- กกต. ไหวตัวทันและสั่งเบรกโปรเจกต์ได้สำเร็จ "ก่อน" ที่การทำสัญญาผูกมัดจะก้าวล่วงไปสู่จุดที่แก้ไขไม่ได้ (Point of no return) ขณะที่ศาลฎีกามีกำหนดบิน 22 มีนาคม ซึ่งกระชั้นชิดเกินกว่าจะยกเลิกโดยไม่เจ็บตัว
🔥 สแกนแผนที่: ฝรั่งเศส อิตาลี เข้าใจได้... แต่ทำไมต้อง "โมนาโก"?
1- เมื่อการเดินทางเป็นเรื่องที่ต้องเกิด เราลองมาวิเคราะห์ "ความคุ้มค่า" ของจุดหมายปลายทางกันบ้าง
2- การเลือกไป ฝรั่งเศส และ อิตาลี ถือว่าสมเหตุสมผลและมีคุณค่าทางนิติศาสตร์มหาศาล เพราะประเทศไทยใช้ระบบกฎหมายลายลักษณ์อักษร (Civil Law) ซึ่งมีรากฐานมาจาก "ประมวลกฎหมายนโปเลียน" ของฝรั่งเศสนั่นเอง
3- การให้ผู้พิพากษาระดับท็อปไปสัมผัสต้นขั้วของกฎหมาย ย่อมได้วิสัยทัศน์ที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับการตีความคดี การคุ้มครองสิทธิมนุษยชน และการรับมืออาชญากรรมไซเบอร์ที่ยุโรปก้าวหน้ากว่าเรามาก
4- แต่! จุดที่กลายเป็นเป้าโจมตีหนักที่สุดคือการใส่ "ราชรัฐโมนาโก" ลงไปในแผนการเดินทาง
5- โมนาโกเป็นเพียงนครรัฐขนาดเล็ก (Microstate) ที่ขึ้นชื่อเรื่องกาสิโนระดับโลก และเป็นสวรรค์ปลอดภาษี (Tax Haven) ของมหาเศรษฐี
6- สังคมจึงตั้งข้อสงสัยว่า ระบบศาลของนครรัฐเล็กๆ ที่ขับเคลื่อนด้วยอุตสาหกรรมบริการ จะมีบริบทใดที่นำมาประยุกต์ใช้กับศาลไทยได้? หรือนี่จะเป็นเพียงจุดแวะพักเพื่อการพักผ่อนแอบแฝง? ศาลยุติธรรมจำเป็นต้องมีคำตอบที่หนักแน่นในเรื่องนี้
🔥 เปลี่ยนเสียงด่าเป็นพลัง: 6 ยุทธศาสตร์ตรวจสอบรัฐฉบับประชาชน
1- ในเมื่อมวลชนโกรธเกรี้ยว เพราะมีภาพจำจากกรณีที่ สว. ใช้งบ 81 ล้านบาทไปดูงานต่างประเทศทิ้งทวนก่อนหมดวาระ เราควรเปลี่ยนความไม่พอใจนี้ ให้กลายเป็น "ยุทธศาสตร์การตรวจสอบเชิงรุก" (Proactive Civic Auditing) ดีกว่าครับ
2- [Fact-Based Discourse] ต้องเลิกด่าทอด้วยอารมณ์ และเริ่มพูดคุยกันด้วยข้อเท็จจริง เผยแพร่ความรู้เรื่องข้อจำกัดทางกฎหมายพัสดุ เพื่อยกระดับวุฒิภาวะในการถกเถียงของสังคม
3- [White Paper Implementation] รัฐต้องเลิกทำ "รายงานการเดินทาง" แบบขอไปที ส่งกันเองอ่านกันเอง แต่ต้องจัดทำ "สมุดปกขาว" สรุปองค์ความรู้ที่ได้จากยุโรป นำเสนอข้อค้นพบ และแผนการพัฒนากระบวนการยุติธรรมไทย ให้ประชาชนเข้าถึงได้ฟรี
4- [Public Webinars] ศาลควรโชว์ความโปร่งใส ด้วยการจัดสัมมนาออนไลน์ (Webinar) ให้ผู้พิพากษาที่ไปดูงาน มาเล่าประสบการณ์ให้ประชาชนและนักศึกษาฟัง เพื่อเป็นการคืนกำไรทางวิชาการสู่สังคม
5- [Digital Tracking] โลกโซเชียลต้องใช้แฮชแท็กเตือนความจำ เช่น #รอดูผลงานศาลฎีกายุโรปทริป เพื่อติดตามว่าอีก 1-3 ปีข้างหน้า ศาลไทยมีการนำนวัตกรรมใหม่ๆ มาใช้อำนวยความยุติธรรมตามที่ตั้งเป้าไว้หรือไม่
6- [Procurement Law Reform] เราต้องเรียกร้องสภาฯ ให้แก้กฎหมายพัสดุฯ โดยเพิ่ม "เงื่อนไขพิเศษ (Force Majeure)" ให้รัฐสามารถยกเลิกสัญญาทัวร์ได้ทันทีหากมีวิกฤตชาติ โดยให้เอกชนเบิกค่าชดเชยได้เฉพาะที่ "จ่ายไปจริงและเรียกคืนไม่ได้แล้วเท่านั้น" เพื่อไม่ให้รัฐถูกจับเป็นตัวประกันทางสัญญา
7- [Ecosystem Support] ภาคประชาชนต้องรวมกลุ่มเป็น Think Tanks คอยสนับสนุนสื่อมวลชนเชิงสืบสวน เพื่อร่วมกันเฝ้าระวังและกระตุ้นให้เกิดการปฏิรูปภาครัฐอย่างยั่งยืน
🔥 บทสรุปและทางออกที่ยั่งยืน
การเดินทางของศาลฎีกาครั้งนี้ ไม่ใช่เรื่องของการจงใจฝ่าฝืนคำสั่งรัฐบาล แต่เป็นภาพสะท้อนของการปะทะกันระหว่าง "นิติศาสตร์แห่งการบริหารสัญญา" และ "ความคาดหวังของประชาชนที่กำลังเดือดร้อน" การที่รัฐบาลยอมให้ไปต่อ ถือเป็นการรักษาผลประโยชน์ทางงบประมาณเพื่อไม่ให้เงินมัดจำสูญเปล่า ทว่า... ความชอบธรรมทางกฎหมาย ไม่ใช่เกราะป้องกันการตรวจสอบจากสังคม!
ภารกิจหลังจากผู้พิพากษาทั้ง 26 ท่านกลับมา คือการพิสูจน์ให้ประชาชนเห็นว่า ภาษีทุกบาททุกสตางค์ที่จ่ายไป ได้เปลี่ยนกลับมาเป็นระบบศาลที่รวดเร็วขึ้น โปร่งใสขึ้น และเป็นที่พึ่งพิงของประชาชนได้อย่างแท้จริง
(ที่มา: รายงานวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ กรณีศึกษาศาลฎีกาและพลวัตการตรวจสอบ พ.ศ. 2569)
Peerapong Amornpich
CR⬇️
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้ https://www.facebook.com/Amornpich/photos/-%E0%B8%9C%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%94%E0%B8%B1%E0%B8%9A%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B4-%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%A5%E0%B8%8E%E0%B8%B5%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%9F%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%A2%E0%B8%B8%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%9B-10-%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%99-%E0%B8%97%E0%B8%B0%E0%B8%A5%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B8%95%E0%B8%B4-%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%A1-%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B9%87%E0%B8%A1%E0%B8%82%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B9%80%E0%B8%9B/10163875088129609/?set=a.10152318557524609&http_ref=eyJ0cyI6MTc3NDE3Mjg5MzAwMCwiciI6IiJ9
📌📌📌ประชาชนอย่างเราต้องช่วยกันตรวจสอบนะคะ ยังมีหน่วยงานรัฐที่ไหนอีก ที่เดินทางไปท่องเที่ยว เอ้ยดูงานต่างประเภทในช่วงนี้
🔥 ✂️ผ่าตัดดราม่าระดับชาติ! ศาลฎีกาเหินฟ้าดูงานยุโรป 10 วัน ทะลวงมติ ครม. รัดเข็มขัด✂️
⚠️ คำเตือน: บทความนี้เป็นการชำแหละโครงสร้างงบประมาณ ข้อกฎหมายจัดซื้อจัดจ้าง และกลยุทธ์นโยบายสาธารณะแบบเจาะลึกทุกบรรทัด
🔴 สารบัญ
🔥 ปฐมบท: พายุเศรษฐกิจโลกและคำสั่งด่วนจากทำเนียบ
🔥 ผ่าโครงสร้างหลักสูตร: ทำไมผู้พิพากษาต้องบินข้ามโลก?
🔥 ล็อกทางกฎหมาย: เมื่อการ "เททริป" คือหายนะทางงบประมาณ
🔥 เจาะลึก พ.ร.บ. พัสดุฯ: มาตรา 103 กับความรับผิดชอบของรัฐ
🔥 เทียบสถิติ: ทำไม กกต. ยกเลิกได้ แต่ศาลฎีกาทำไม่ได้?
🔥 สแกนแผนที่: ฝรั่งเศส อิตาลี เข้าใจได้... แต่ทำไมต้อง "โมนาโก"?
🔥 เปลี่ยนเสียงด่าเป็นพลัง: 6 ยุทธศาสตร์ตรวจสอบรัฐฉบับประชาชน
🔥 บทสรุปและทางออกที่ยั่งยืน
—————
🔥 ปฐมบท: พายุเศรษฐกิจโลกและคำสั่งด่วนจากทำเนียบ
1- ย้อนกลับไปในห้วงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2569 ประเทศไทยต้องเผชิญกับพายุเศรษฐกิจลูกใหญ่ สาเหตุหลักมาจากความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ในตะวันออกกลางที่ปะทุขึ้นอย่างรุนแรง
2- ผลกระทบที่ตามมาคือ ห่วงโซ่อุปทานพลังงานโลกชะงักงัน ราคาน้ำมันและก๊าซธรรมชาติพุ่งทะยานทะลุเพดาน ไทยในฐานะประเทศที่ต้องนำเข้าพลังงานสุทธิ (Net Energy Importer) จึงรับเคราะห์ไปเต็มๆ
3- ค่าครองชีพของประชาชนดีดตัวสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ รัฐบาลจึงไม่อาจเพิกเฉยได้ คณะรัฐมนตรี (ครม.) ต้องเรียกประชุมด่วนในวันที่ 10 มีนาคม 2569 เพื่อคลอด "มาตรการรัดเข็มขัดฉุกเฉิน"
4- มาตรการนี้เข้มงวดมาก ตั้งแต่สั่งข้าราชการ Work from Home, ปรับแอร์ 26-27 องศา, งดใส่สูท, ไปจนถึงเตรียมแผนปิดปั๊มน้ำมันตอน 4 ทุ่มหากสถานการณ์วิกฤตหนัก
5- และไฮไลต์สำคัญที่กลายเป็นชนวนเหตุคือ คำสั่งสายฟ้าแลบที่ระบุว่า "ให้ทุกหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ งดเว้นการเดินทางไปศึกษาดูงานในต่างประเทศทันที" เพื่อนำงบประมาณส่วนนี้ไปอุดหนุนช่วยเหลือประชาชน
🔥 ผ่าโครงสร้างหลักสูตร: ทำไมผู้พิพากษาต้องบินข้ามโลก?
1- ท่ามกลางบรรยากาศที่ทุกคนกำลังประหยัด จู่ๆ ก็มีเอกสารกำหนดการเดินทางหลุดรอดออกมา เป็นคิวของผู้พิพากษาศาลฎีกา จำนวน 26 ท่าน ที่เตรียมเก็บกระเป๋าบินลัดฟ้าสู่ทวีปยุโรป!
2- ทริปนี้ไม่ได้ไปแค่ 2-3 วัน แต่กินเวลาถึง 10 วันรวด (22-31 มีนาคม 2569) ปักหมุดหมายที่ ประเทศฝรั่งเศส ราชรัฐโมนาโก และสาธารณรัฐอิตาลี
3- สังคมและสื่อมวลชนเดือดจัดทันที คำถามตัวโตๆ ถูกฟาดลงกลางโซเชียลว่า "นี่คือการท้าทายมติ ครม. หรือไม่?" และ "ทำไมหน่วยงานระดับสูงถึงไม่ทำตัวเป็นแบบอย่างในการประหยัด?"
4- แต่หากเราถอยออกมาก้าวหนึ่งแล้วมองในมุมวิชาการ นี่คือส่วนหนึ่งของ "หลักสูตรพัฒนาศักยภาพตุลาการระดับสูง (คณะที่ 2)" ซึ่งถือเป็นกระดูกสันหลังในการพัฒนาวิสัยทัศน์ของผู้พิพากษา
5- โลกทุกวันนี้หมุนไวมาก อาชญากรรมทางไซเบอร์ กฎหมายสิ่งแวดล้อมข้ามชาติ หรือข้อพิพาททางเทคโนโลยี ล้วนซับซ้อนขึ้น ผู้พิพากษาศาลฎีกาซึ่งเป็นผู้ชี้ขาดคดีในระดับสูงสุด จึงต้องการการปรับกระบวนทัศน์ (Paradigm Shift)
6- การศึกษาดูงานต่างประเทศ จึงถูกออกแบบมาเพื่อไปเรียนรู้ "Best Practices" หรือแนวปฏิบัติที่ดีที่สุดจากระบบกฎหมายสากล เพื่อนำมาใช้อุดช่องโหว่และพัฒนาบรรทัดฐานทางกฎหมายของไทย
🔥 ล็อกทางกฎหมาย: เมื่อการ "เททริป" คือหายนะทางงบประมาณ
1- แม้เหตุผลทางวิชาการจะฟังขึ้น แต่คำถามคือ "ช่วงวิกฤตแบบนี้ เลื่อนไปก่อนไม่ได้หรือ?" สำนักงานศาลยุติธรรมจึงต้องงัดหลักฐานชิ้นสำคัญออกมาชี้แจง นั่นคือ "สัญญาทางปกครอง"
2- ศาลระบุชัดเจนว่า กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างและลงนามในสัญญากับบริษัททัวร์เอกชนนั้น "เสร็จสิ้นสมบูรณ์ไปแล้วตั้งแต่วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2569"
3- สังเกตไทม์ไลน์ให้ดีครับ การเซ็นสัญญาเกิดขึ้น "ก่อน" ที่มติ ครม. จะคลอดออกมาในวันที่ 10 มีนาคม ถึงเกือบหนึ่งเดือนเต็ม! นี่คือกุญแจสำคัญที่พลิกรูปคดี
4- ในโลกธุรกิจจัดนำเที่ยวระหว่างประเทศ (Outbound Tourism) เมื่อเซ็นสัญญาปุ๊บ บริษัททัวร์ต้องนำเงินมัดจำก้อนใหญ่ไปจ่ายล่วงหน้าทันที ทั้งค่าบล็อกที่นั่งสายการบิน ค่าห้องพักโรงแรมในยุโรป และค่าวีซ่า
5- เงินก้อนนี้เป็นแบบ Non-refundable หรือ "ไม่สามารถขอคืนได้" ภายใต้หลักกฎหมายสากล Pacta sunt servanda (สัญญาต้องเป็นสัญญา) การจะเดินไปบอกเอกชนว่า "รัฐบาลสั่งงด ขอเงินคืนนะ" จึงเป็นเรื่องตลกที่ทำไม่ได้จริง
🔥 เจาะลึก พ.ร.บ. พัสดุฯ: มาตรา 103 กับความรับผิดชอบของรัฐ
1- หลายคนอาจเถียงว่า "รัฐมีอำนาจเหนือกว่า ก็ใช้อำนาจตาม พ.ร.บ. จัดซื้อจัดจ้างฯ พ.ศ. 2560 บอกเลิกสัญญาไปเลยสิ!"
2- จริงอยู่ที่ มาตรา 103 อนุญาตให้หน่วยงานรัฐบอกเลิกสัญญาได้ "เพื่อประโยชน์ของทางราชการ" แต่กฎหมายไม่ได้ใจร้ายกับเอกชนขนาดนั้น
3- ระเบียบกระทรวงการคลัง ข้อ 183 ระบุชัดเจนว่า หากรัฐเป็นฝ่ายฉีกสัญญาโดยที่เอกชนไม่ได้ทำผิด รัฐต้องรับผิดชอบความเสียหายทั้งหมดที่เกิดขึ้น!
4- ลองคำนวณดูเล่นๆ หากศาลสั่งยกเลิกทริป รัฐจะไม่สามารถเรียกคืนเงินมัดจำได้เลยแม้แต่บาทเดียว เพราะเอกชนได้นำไปจ่ายให้คู่ค้าต่างประเทศหมดแล้ว
5- หนำซ้ำ รัฐยังอาจถูกบริษัททัวร์ฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายจากการขาดรายได้ หรือค่าชดเชยอื่นๆ เพิ่มเติมอีกต่างหาก
6- สมการนี้จบลงที่: รัฐเสียเงินภาษีประชาชนไปฟรีๆ หลักล้านบาท, ผู้พิพากษาไม่ได้ไปดูงาน, ศาลไม่ได้ความรู้ใหม่ๆ กลับมา... นี่คือ "หายนะทางงบประมาณ" ที่แท้จริง การยอมเดินหน้าจัดทริปต่อไป จึงเป็นการตัดสินใจที่ปกป้องผลประโยชน์ทางการเงินของประเทศได้ดีที่สุด
🔥 เทียบสถิติ: ทำไม กกต. ยกเลิกได้ แต่ศาลฎีกาทำไม่ได้?
1- ดราม่ายิ่งลุกเป็นไฟ เมื่อมีข่าวว่า "คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.)" ซึ่งมีกำหนดการบินไปดูงานต่างประเทศถึง 4 เส้นทาง (ออสเตรเลีย, เยอรมนี, โปแลนด์, ญี่ปุ่น) กลับยอมประกาศยกเลิกทริปตามมติ ครม. ได้อย่างง่ายดาย!
2- สังคมเลยเกิดการเปรียบเทียบว่า "เห็นไหม กกต. ยังทำได้เลย ทำไมศาลถึงดื้อ?" ความจริงแล้ว บริบทของสองหน่วยงานนี้ต่างกันโดยสิ้นเชิงครับ
3- ประการแรก: โครงสร้างหลักสูตร ทริปของ กกต. เป็นหลักสูตร พตส.16 และ พนต.2 ซึ่งเต็มไปด้วยบุคคลภายนอก นักการเมือง และข้าราชการจากหน่วยอื่น (เน้นสร้างเครือข่าย) แต่ทริปศาลฎีกา เป็นการพัฒนาบุคลากรหลักขององค์กรโดยตรง
4- ประการที่สอง: จังหวะเวลา! กกต. มีกำหนดบินช่วงกลางถึงปลายเดือน "เมษายน" นั่นหมายความว่า ในตอนที่ ครม. มีมติออกมา (10 มีนาคม) กกต. ยังพอมีเวลาหายใจและจัดการปัญหา
5- กกต. ไหวตัวทันและสั่งเบรกโปรเจกต์ได้สำเร็จ "ก่อน" ที่การทำสัญญาผูกมัดจะก้าวล่วงไปสู่จุดที่แก้ไขไม่ได้ (Point of no return) ขณะที่ศาลฎีกามีกำหนดบิน 22 มีนาคม ซึ่งกระชั้นชิดเกินกว่าจะยกเลิกโดยไม่เจ็บตัว
🔥 สแกนแผนที่: ฝรั่งเศส อิตาลี เข้าใจได้... แต่ทำไมต้อง "โมนาโก"?
1- เมื่อการเดินทางเป็นเรื่องที่ต้องเกิด เราลองมาวิเคราะห์ "ความคุ้มค่า" ของจุดหมายปลายทางกันบ้าง
2- การเลือกไป ฝรั่งเศส และ อิตาลี ถือว่าสมเหตุสมผลและมีคุณค่าทางนิติศาสตร์มหาศาล เพราะประเทศไทยใช้ระบบกฎหมายลายลักษณ์อักษร (Civil Law) ซึ่งมีรากฐานมาจาก "ประมวลกฎหมายนโปเลียน" ของฝรั่งเศสนั่นเอง
3- การให้ผู้พิพากษาระดับท็อปไปสัมผัสต้นขั้วของกฎหมาย ย่อมได้วิสัยทัศน์ที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับการตีความคดี การคุ้มครองสิทธิมนุษยชน และการรับมืออาชญากรรมไซเบอร์ที่ยุโรปก้าวหน้ากว่าเรามาก
4- แต่! จุดที่กลายเป็นเป้าโจมตีหนักที่สุดคือการใส่ "ราชรัฐโมนาโก" ลงไปในแผนการเดินทาง
5- โมนาโกเป็นเพียงนครรัฐขนาดเล็ก (Microstate) ที่ขึ้นชื่อเรื่องกาสิโนระดับโลก และเป็นสวรรค์ปลอดภาษี (Tax Haven) ของมหาเศรษฐี
6- สังคมจึงตั้งข้อสงสัยว่า ระบบศาลของนครรัฐเล็กๆ ที่ขับเคลื่อนด้วยอุตสาหกรรมบริการ จะมีบริบทใดที่นำมาประยุกต์ใช้กับศาลไทยได้? หรือนี่จะเป็นเพียงจุดแวะพักเพื่อการพักผ่อนแอบแฝง? ศาลยุติธรรมจำเป็นต้องมีคำตอบที่หนักแน่นในเรื่องนี้
🔥 เปลี่ยนเสียงด่าเป็นพลัง: 6 ยุทธศาสตร์ตรวจสอบรัฐฉบับประชาชน
1- ในเมื่อมวลชนโกรธเกรี้ยว เพราะมีภาพจำจากกรณีที่ สว. ใช้งบ 81 ล้านบาทไปดูงานต่างประเทศทิ้งทวนก่อนหมดวาระ เราควรเปลี่ยนความไม่พอใจนี้ ให้กลายเป็น "ยุทธศาสตร์การตรวจสอบเชิงรุก" (Proactive Civic Auditing) ดีกว่าครับ
2- [Fact-Based Discourse] ต้องเลิกด่าทอด้วยอารมณ์ และเริ่มพูดคุยกันด้วยข้อเท็จจริง เผยแพร่ความรู้เรื่องข้อจำกัดทางกฎหมายพัสดุ เพื่อยกระดับวุฒิภาวะในการถกเถียงของสังคม
3- [White Paper Implementation] รัฐต้องเลิกทำ "รายงานการเดินทาง" แบบขอไปที ส่งกันเองอ่านกันเอง แต่ต้องจัดทำ "สมุดปกขาว" สรุปองค์ความรู้ที่ได้จากยุโรป นำเสนอข้อค้นพบ และแผนการพัฒนากระบวนการยุติธรรมไทย ให้ประชาชนเข้าถึงได้ฟรี
4- [Public Webinars] ศาลควรโชว์ความโปร่งใส ด้วยการจัดสัมมนาออนไลน์ (Webinar) ให้ผู้พิพากษาที่ไปดูงาน มาเล่าประสบการณ์ให้ประชาชนและนักศึกษาฟัง เพื่อเป็นการคืนกำไรทางวิชาการสู่สังคม
5- [Digital Tracking] โลกโซเชียลต้องใช้แฮชแท็กเตือนความจำ เช่น #รอดูผลงานศาลฎีกายุโรปทริป เพื่อติดตามว่าอีก 1-3 ปีข้างหน้า ศาลไทยมีการนำนวัตกรรมใหม่ๆ มาใช้อำนวยความยุติธรรมตามที่ตั้งเป้าไว้หรือไม่
6- [Procurement Law Reform] เราต้องเรียกร้องสภาฯ ให้แก้กฎหมายพัสดุฯ โดยเพิ่ม "เงื่อนไขพิเศษ (Force Majeure)" ให้รัฐสามารถยกเลิกสัญญาทัวร์ได้ทันทีหากมีวิกฤตชาติ โดยให้เอกชนเบิกค่าชดเชยได้เฉพาะที่ "จ่ายไปจริงและเรียกคืนไม่ได้แล้วเท่านั้น" เพื่อไม่ให้รัฐถูกจับเป็นตัวประกันทางสัญญา
7- [Ecosystem Support] ภาคประชาชนต้องรวมกลุ่มเป็น Think Tanks คอยสนับสนุนสื่อมวลชนเชิงสืบสวน เพื่อร่วมกันเฝ้าระวังและกระตุ้นให้เกิดการปฏิรูปภาครัฐอย่างยั่งยืน
🔥 บทสรุปและทางออกที่ยั่งยืน
การเดินทางของศาลฎีกาครั้งนี้ ไม่ใช่เรื่องของการจงใจฝ่าฝืนคำสั่งรัฐบาล แต่เป็นภาพสะท้อนของการปะทะกันระหว่าง "นิติศาสตร์แห่งการบริหารสัญญา" และ "ความคาดหวังของประชาชนที่กำลังเดือดร้อน" การที่รัฐบาลยอมให้ไปต่อ ถือเป็นการรักษาผลประโยชน์ทางงบประมาณเพื่อไม่ให้เงินมัดจำสูญเปล่า ทว่า... ความชอบธรรมทางกฎหมาย ไม่ใช่เกราะป้องกันการตรวจสอบจากสังคม!
ภารกิจหลังจากผู้พิพากษาทั้ง 26 ท่านกลับมา คือการพิสูจน์ให้ประชาชนเห็นว่า ภาษีทุกบาททุกสตางค์ที่จ่ายไป ได้เปลี่ยนกลับมาเป็นระบบศาลที่รวดเร็วขึ้น โปร่งใสขึ้น และเป็นที่พึ่งพิงของประชาชนได้อย่างแท้จริง
(ที่มา: รายงานวิเคราะห์นโยบายสาธารณะ กรณีศึกษาศาลฎีกาและพลวัตการตรวจสอบ พ.ศ. 2569)
Peerapong Amornpich
CR⬇️
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้
📌📌📌ประชาชนอย่างเราต้องช่วยกันตรวจสอบนะคะ ยังมีหน่วยงานรัฐที่ไหนอีก ที่เดินทางไปท่องเที่ยว เอ้ยดูงานต่างประเภทในช่วงนี้