ยุค internet นี้  มีคนตั้งตนเป็นอาจารย์ได้ง่ายขึ้นและเยอะขึ้น
เที่ยวสอนคนอื่นเกี่ยวกับสารพัดเรื่อง เยอะไปหมด
ไม่ว่าจะสอนธรรมะ สอนทำธุรกิจ หรือเป็นไลฟ์โค้ช  
หรือสอนอะไรอื่นๆ สารพัดอย่าง    

แต่มักจะพบว่า หลายคนที่เที่ยวไปสอนคนอื่นนั้น ไม่ได้ "รู้จริง" ในสิ่งที่ตัวเองสอน
(ไม่ได้บอกว่า ทุกคนเป็นแบบนี้นะคะ  คนที่รู้จริง แล้วมาสอนคนอื่นก็มีเยอะค่ะ)

นี่เป็นบทสนทนากับ AI  ที่น่าจะได้แง่คิดอะไรบางอย่าง
โดยลองยกตัวอย่างของคนที่ตั้งตนมาสอนธรรมะแก่ผู้อื่น

------------------

คนขึ้สงสัย
อาจารย์รุ่นใหม่ๆ ทั้งพระ ทั้งฆราวาส ที่ออกมาสอนธรรมะ
ถ้าพิจารณาตามหลักธรรม หรือหลักเหตุและผล
คนเหล่านี้ มีความน่าเชื่อถือแค่ไหน?  อย่างไร?

เอไอ
สามารถพิจารณาแยกออกเป็นหลายแง่มุมตามหลักธรรมและมุมมองจากสังคม ดังนี้

1. การพิจารณาตามหลักธรรม (เนื้อหาคำสอน)
สอดคล้องกับหลักธรรมของพระพุทธองค์หรือไม่?

2. วิธีการนำเสนอ
รูปแบบการสอนที่เป็นแบบ "ฮาร์ดคอร์" หรือการใช้ถ้อยคำที่รุนแรง
หรือวิธีที่แปลกใหม่ เพื่อเรียกร้องความสนใจ
ซึ่งก็มีคนเห็นด้วยและไม่เห็นด้วย

ความน่าเชื่อถือจึงขึ้นอยู่กับ "เนื้อหาที่สอน"และ "ตัวบุคคล"
ซึ่งมีหลายปัจจัยที่ต้องพิจารณา เช่น มารยาททางสังคมหรือจริยธรรมผู้สอน
หรือสไตล์การนำเสนอ ฯลฯ

---------------------


คนขึ้สงสัย
ถ้าพิจารณาจากแนวคิดที่ว่า  การที่จะไปสอนใคร โดยเฉพาะทางธรรม
ก็ควรฝึกฝนตนเองให้มั่นคง ก้าวหน้า มากพอสมควร  
ไม่งั้นก็จะเป็นการเที่ยวไปสอนคนอื่นในเรื่องดีๆ  
แต่ตัวเองก็ทำได้แค่ 10-20% ของสิ่งที่สอน  

การจำข้อมูลมาอธิบายได้เก่ง..มันต่างจากการลงมือฝึกฝนอย่างมีความเพียร
จนธรรมะงอกงามในใจอย่างแท้จริง  

ปัญหาที่ตามมาก็เช่น คนสอนก็ไม่ได้ทำตัวเป็นแบบอย่างที่ดีให้แก่คนอื่น  
สอนธรรมะ แต่พอเจอสิ่งกระทบ เจอความเห็นที่แตกต่าง ก็คุมสติอารมณ์ไม่ได้ เป็นต้น


เอไอ
ประเด็นที่ยกมาคือหัวใจของการเป็น "ผู้สอนธรรม" 
ซึ่งในทางพุทธศาสนาเรียกหลักการนี้ว่า "ยถาวาที ตถาการี" (พูดอย่างใด ทำได้อย่างนั้น)

หากวิเคราะห์กรณีของอาจารย์รุ่นใหม่ทั่วไป
ในแง่ของ "การฝึกฝนตนเอง" เทียบกับ "การสอน" จะเห็นภาพดังนี้ครับ:

1. ปริยัติ (รู้) vs ปฏิบัติ (ทำ)
การมีทักษะในการถ่ายทอด "ปริยัติ" หรือข้อมูลคัมภีร์ได้เฉียบคม เข้าใจง่าย
ก็เป็นประโยชน์ในแง่หนึ่ง

แต่การจำข้อมูลได้ มันต่างจากการเข้าถึงสภาวะธรรมนั้นด้วยตนเองอย่างแท้จริง

เมื่อผู้สอนหลายคนยังมีการแสดงออกที่เต็มไปด้วยโทสะหรือการตอบโต้ที่รุนแรงเมื่อถูกขัดใจ
มันสะท้อนว่า "ธรรมะยังไม่เสมอกับคำสอน" หรืออินทรีย์ยังไม่แก่กล้าพอที่จะคุมอารมณ์กระทบได้

2. การเป็นแบบอย่าง (Role Model)
ตามหลักธรรม ครูบาอาจารย์ที่ดีควรมี "ปาสาทิกธรรม" 
คือความเลื่อมใสศรัทธาที่เกิดจากความสงบ เย็น และเมตตา

ปัญหาของ "นักเผยแผ่ธรรมะบางท่าน" คือ
การที่ผู้ฟังอาจจะได้ "ความรู้" แต่ไม่ได้ "ความสงบ" จากตัวผู้สอน

และเมื่อตัวผู้สอนเองยังคุมสติไม่ได้ในสถานการณ์จริง
ความน่าเชื่อถือของคำสอนนั้นจะลดลงทันที
เพราะคนจะตั้งคำถามว่า "ขนาดคนสอนยังทำไม่ได้ แล้วคนเรียนจะทำได้จริงหรือ?"

3. อันตรายของการ "สอนก่อนพร้อม"
ในทางธรรม การรีบออกไปสอนคนอื่นทั้งที่ฐานจิตตนเองยังไม่มั่นคง
มีความเสี่ยงที่จะเกิด "มานะ" (ความถือตัว) ได้ง่าย
คิดว่าตนเองรู้ดีกว่าคนอื่น จนกลายเป็นอัตตาที่แข็งกระด้าง

การเผยแผ่ธรรมะโดยขาด "ขันติ" และ "เมตตา" มักนำไปสู่ความขัดแย้งมากกว่าความหลุดพ้น


----------------------

คนขึ้สงสัย
เราไม่เห็นด้วยกับการสอนแบบดุดัน โผงผาง
หรือพยายามแหวกแนว หรือการสอนแบบ "เรียกแขก"
สร้างความหวือหวา เรียกร้องความสนใจจากผู้คน
หรือต้องการแสวงหาลูกศิษย์ ต้องการเอาใจคนดูคนฟัง อย่างเห็นได้ชัด

เราสนับสนุนว่า การปรับประยุกต์การสอนให้เหมาะกับยุคสมัย
เหมาะกับกลุ่มคน เป็นเรื่องที่ทำได้ค่ะ  
ไม่ใช่ต้องทำแบบเดิมๆ เหมือนร้อยกว่าปีก่อน

แต่ไม่ใช่การทำไปเพื่อสร้างความเด่นดัง
หรือเอาใจคนดู  เอาใจแฟนคลับ ฯลฯ

หลายกรณี มันเป็นการทำอะไรเพื่อสร้างความสะใจ สร้างความถูกใจให้ผู้คนสนใจติดตาม
หรือสร้างลักษณะเด่นให้ตนเอง

หรือมองอีกด้านนึง ก็เป็นการตอบสนองนิสัยหรืออารมณ์ของคนสอนเอง
ที่ทำอะไรตามอารมณ์และนิสัยส่วนตัว แล้วเอาธรรมะมาอ้างเป็นข้อแก้ตัว

ทำไม ยุคนี้  มีผู้คนออกมาตั้งตนเป็นครูอาจารย์ได้ง่ายขึ้น มากขึ้น
คอยสอนคนอื่นในเรื่องต่างๆ ไม่ว่าจะธรรมะ หรือ ไลฟ์โคช  
หรือสอนทำมาค้าขาย ฯลฯ  

ก็เพราะช่องทางใน internet มันเปิดกว้างกว่าแต่ก่อน  
และผลที่ได้รับตามมาก็น่าคุ้มค่า
เพราะคนไทยจำนวนไม่น้อย ยังหลงเชื่อคนที่พูดเก่ง สอนเก่ง  
โดยคิดว่าคนสอนจะเก่งหรือดี ตามท่าทีการแสดงออกเหล่านั้น  
ซึ่งเป็นการสร้างภาพหลอกคนอื่น  
แล้วคนที่สร้างภาพแห่งความดี/ความเก่ง  
ก็จะได้รับการยกย่อง สรรเสริญ  แล้วก็ตามมาด้วยเงินทอง ผลประโยชน์ ชื่อเสียง


เอไอ