ตอนนี้พามาเที่ยวที่เมืองเก่ากันบ้างค่ะ

ถ้าใครที่เดินทางเมืองใดๆ ในแถบลาตินอเมริกากลาง เจอพวกเมืองเก่าครั้งแรกอาจจะรู้สึกว้าว แต่พอเดินทางไปประเทศอื่นๆ มากเข้า ความว้าวอาจจะไม่เท่ากับตอนแรก เพราะสไตล์จะไม่หนีกันมากนัก ออกแนวสิ่งก่อสร้างแบบโคโลเนียลน่ะค่ะ

ปานามาก็เป็นแบบนั้นเช่นกัน

ไม่พูดมากเรื่องประวัติศาสตร์ เมืองเก่าที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวในปานามาซิตี้จะมี 2 ที่ ที่หนึ่งจะเรียกว่า Panama Viejo (ปานามา วิเอโฮ) ซึ่งเป็นซากเมืองที่ถูกทำลาย เป็นร่องรอยการเผาจนเหลือแนวอิฐบนผืนหญ้าที่บอกว่าที่นี่เคยมีสิ่งปลูกสร้างอยู่

สิ่งที่เหลือจากการทำลายที่สมบูรณ์ที่สุด เห็นจะเป็นหอนาฬิกาเพราะยังคงความสูงของสิ่งปลูกสร้างไว้ได้ นี่จึงหนึ่งในสัญลักษณ์ของปานามา มักจะเป็นภาพที่อยู่ในของที่ระลึกต่างๆ

สำหรับเราผู้ซึ่งกลับมาเยี่ยมประเทศนี้อีกครั้ง อาจจะเล่าได้ไม่มีอะไรน่าตื่นเต้นสักเท่าไหร่ก็คือ ที่นี่ให้ความรู้สึกเหมือนไปเที่ยวอยุธยาน่ะค่ะ โบราณสถานถูกล้อมไปด้วยถนนที่มีรถแล่นผ่านไปผ่านมาจนกลายเป็นส่วนหนึ่งของเมืองที่ชาวปานามาเห็นแล้วเฉยมาก คนที่จะยอมลงไปเดินย่ำบนสวน ถ่ายรูปสักสองสามแชะก็มีแค่ผู้มาเยือนเท่านั้นเอง

เพียงแค่ว่าเมืองเก่าอย่างอยุธยาถูกเผาจากสงคราม แต่ที่นี่เปลี่ยนตัวละครเป็นโจรสลัดเท่านั้นเอง (ซึ่งเราในฐานะคนไทยจะรู้สึกไม่ค่อยคุ้นเวลาได้ยินโจรสลัดทำลายเมือง เพราะประวัติศาสตร์บ้านเรา ศูนย์กลางที่นับว่าเป็นเมืองหลวงจะอยู่เข้ามาในแผ่นดินโดยมีแม่น้ำเป็นผืนน้ำหลัก โจรสลัดจึงไม่ได้อยู่ในหน้าประวัติศาสตร์ในแง่ที่ก่อให้เกิดเภทภัยต่อการล่มสลายของเมือง)

แน่นอนสำหรับคนที่เคยไม่เคยมา ลองดูเวลาของตัวเองในการเที่ยว แล้วลองไปดูภาพหรือในยูตุ๊บดูก่อนก็ได้ว่าอยากไปเที่ยวไหม ถ้าชอบก็ไป ถ้าไม่ชอบอย่างมากนั่งรถผ่านดูเอาก็พอได้

แต่ที่ที่จะแนะนำให้ไปก็คือ ย่านเมืองเก่าแห่งที่สองนี่แหละค่ะ เรียกว่า Casco Viejo (คาสโก บิเอโฮ) ค่ะ ย่านนี้คือ เมืองที่หลังจากเกิดขึ้นหลังจากที่ Panama Viejo ค่ะ สภาพค่อนข้างสมบูรณ์ บ้านเรือนแบบเก่าถูกแปลงเป็นร้านอาหาร ร้านค้า เหมือนกับเมืองเก่าอื่นๆ นั่นแหละค่ะ

วิธีการไปก็หลายทาง ครั้งนี้เราก็เรียกรถไปเช่นเดิม เพิ่มเติมคือ ต้องต่อสู้กับการต่อราคาของคนขับรถสักหน่อย อย่างที่บอกไปว่า แค่เข้าเงื่อนไขว่า 1. ชื่อต่างชาติ 2. ไปสถานที่ท่องเที่ยว ก็พร้อมจะมีคนขับเรียกราคาสูงมาหาแล้ว แต่เราชอบที่แอพต่อราคากันให้รู้เรื่องไปเลย จะได้ไม่ต้องมาตบตีกันทีหลัง

เอาจริงแล้วเราก็สงสัยว่า อาจมีคนขับไม่เดินตามเกมของแอพก็ได้เพราะเห็นเป็นต่างชาติ เพียงแค่ว่าเราอาจจะโชคดีที่ไม่เจอคนขับรถประเภทนั้นตลอดทั้งทริป นับว่าโชคดีไป

แต่บอกไว้ก่อนว่า นอกจากต้องต่อราคากันในแอพแล้ว อาจจะต้องเผื่อเวลาสักนิด เพราะเส้นทางเข้าเมืองเก่าเป็นวันเวย์ที่มีแค่เลนเดียว หรือบางจุดดีหน่อยที่สองเลนสามารถมีรถสวนกันได้ รถแต่ละคันที่เข้าไปก็เป็นรถส่งนักท่องเที่ยวนี่แหละค่ะ ดังนั้น แต่ละคันจะจอดส่งคน เรียบร้อยแล้วจากไป คันถัดไปมาแล้วก็ส่งคน คือ ได้นั่งรถเข้าคิวกันแบบหฤหรรษ์อยู่ จึงแนะนำว่าถ้าจะไปก็ไปเช้าหน่อย แดดไม่ร้อน แล้วก็รถไม่ติด ถ้าออกสายๆ นักท่องเที่ยวที่มากับทัวร์จะมาลงกัน ตอนนั้นแหละ...

มาน่ะมาได้ แต่ขากลับ เราเดินไปขึ้นเมโทร ซึ่งถ้าใครไม่ต้องการเรียกรถมา สามารถขึ้นรถไฟใต้ดินมาลงได้ที่สถานี Plaza 5 de mayo (สถานที่ที่เราเคยเกริ่นไปเมื่อครั้งก่อน)

ข้อเสียของเมโทรในปานามาซิตี้คือ ตัดผ่านในที่ที่ไม่ค่อยใช่ที่ท่องเที่ยวสักเท่าไหร่ คือ ไปถึงนะ แต่ต้องเดินต่ออีกสักกิโลนึงในแต่ละสถานี จาก Casco Viejo ไปเมโทรต้องเดินประมาณนั้น แต่ข้อดีก็คือ บนถนนที่เดินจะสามารถผ่าน China Town รวมทั้งสามารถเดินเที่ยวที่ Plaza 5 de mayo ได้ด้วยค่ะ

ข้างบนนั้นแค่เกริ่นว่าถ้ามาเที่ยวมายังไงได้บ้าง แล้วก็แถวๆ นี้สามารถเที่ยวที่ไหนได้อีก คราวนี้เรากลับมาที่พระเอกหลักของเรากันบ้าง นั่นคือ Casco Viejo

ถ้าสังเกตจากแผนที่ ผังเมืองบริเวณนี้จะมีลักษณะเป็นบล็อกๆ แต่ละบล็อกที่อยู่ในนี้จะเป็นบ้านแบบเก่าค่ะ สามารถเดินชิลล์ได้ตามสบายเลย บ้านน่ารักมาก ถ่ายรูปสวยด้วย ที่จริงแถวนี้ตอนกลางวันเดินได้ ตอนกลางคือก็นับว่ามี Night Life ที่นี่ได้ด้วยเช่นกันค่ะ เผื่อใครสนใจ


แต่ออกตัวไว้ก่อนว่าเราไม่ใช่สายแนวกลางคืน ตอบไม่ได้ว่าเป็นแบบไหน ที่บอกได้คือ หนุ่มสาวชาวลาตินเป็นสายเต้นสายปาร์ตี้กันอยู่แล้ว แต่นั่นคือ คนท้องถิ่นไง ถ้าที่ Casco คนที่มาเที่ยวเป็นคนท้องถิ่นหรือเปล่าเราสงสัยนะ โดยมากเชื่อว่าอาจจะเป็นคนต่างชาติเสียมากกว่า

เมื่อพูดถึงสายปาร์ตี้ ดนตรีช่วงที่เราอยู่เมื่อก่อน จังหวะที่สนุกในการเต้นนอกจากซัลซาแล้ว (ที่คนน่าจะพอรู้จัก) ก็น่าจะเป็น Merengue (เม-เรก-เก) ค่ะ (ซึ่งพอพูดชื่อนี้ คนที่ไม่รู้จักจะเข้าใจว่ามันคือ Raggae (เรก-เก) เพราะจะคุ้นกับชื่อนี้มากกว่า แต่ที่จริงแล้วคนละเรื่องกันเลยค่ะ แต่ทั้งคู่นั้นต้นกำเนิดไม่ใช่ปานามานะคะ แต่พวกเอนเตอร์เทนเมนต์ละแวกนี้เขาแบ่งปันกันอยู่แล้วค่ะ)  แต่มาตอนนี้ความชอบคงเปลี่ยนกันไปแล้ว แต่สำหรับเราดนตรีสไตล์นี้ยังเป็นที่จดจำอยู่ เจ้าพ่อของแนวเพลงนี้ชื่อ Elvis Crespo ค่ะ นับว่าเป็นนักร้องที่ประสบความสำเร็จในช่วงยุค 2000 เลยแหละ แต่ที่ไม่หยิบมาเพราะว่าเพลงของเขาเข้มเกินไป คนไม่คุ้นอาจจะฟังแล้วไม่ชอบใจ

เราเอาตัวอย่างของ Merengue แบบคลอๆ เป็นพื้นหลัง มาให้ลองฟังค่ะ คนนี้เราไม่รู้จักเขานะคะ เพิ่งเจอในยูตุ๊ปนี่แหละ เห็นยอดวิวเดาว่าเพลงนี้ดังเอาเรื่องเลย พอลองฟังดู ค่อนข้างเป็นลูกผสมที่เบา ฟังง่ายสำหรับคนที่ยังไม่คุ้นกับแนวเพลงนี้มากนัก 


ถ้าข้างบนฟังแล้วพอผ่าน อันต่อมานี้เพิ่มเวลให้ น่าจะใกล้เคียงกับจังหวะที่คนใช้เปิดในปาร์ตี้จริงแล้วล่ะค่ะ ไม่คุ้นหูคนไทยแน่นอน แต่ลองเปิดประสบการณ์ฟังดูนะคะ ที่คุณพี่เขาโยกไปด้วยประมาณวินาทีที่ 9 หรือที่ 58 นั่นคือ ท่าเต้นจริงเลยค่ะ วิธีการโยกตัว และมือข้างหนึ่งวางช่วงอก มืออีกข้างหนึ่งยกขึ้นมาเพื่อสะบัดไปตามจังหวะ เวลาเต้นก็เลื้อยไปแบบนั้นแหละ สนุกมากถ้าเต้นกับเพื่อนๆ ค่ะ (แต่คนไทยตอนนี้น่าจะคุ้นเพลงทางลาตินมากขึ้นกว่าหลายสิบปีก่อน คิดว่าถ้าสมัยก่อนคงอดทนฟังได้ไม่ถึง 1 นาทีก็ต้องปิดแล้ว)



ถ้าเดินพวก Mall หรือร้านค้าต่างๆ จะได้ฟังเพลงทางลาตินกันฉ่ำไปเลยค่ะ อาจจะรู้สึกหนวกหูบ้างในช่วงแรกๆ เพราะเสียงแอคคอร์เดียนจะค่อนข้างดัง แต่ไม่นานก็จะชินค่ะ

แวะไปที่เพลงหน่อยนึง กลับมาที่ Casco Viejo กันต่อ ไม่มีอะไรให้บรรยายมาก แค่จะบอกว่าอากาศช่วงเช้า ฟ้าใส คนน้อย สบายใจมาก ประวัติศาสตร์เกี่ยวกับแถวนี้ช่างมัน ใครอยากรู้ว่าเป็นแบบไหนสามารถหาเอาได้ค่ะ (ส่วนตัวเราไม่สนใจข้อมูลช่วงนี้ ส่วนที่เราสนใจคือ ช่วงที่สร้างคลองจนถึงช่วงที่ผู้นำเผด็จการลงจากอำนาจและเกิดการเลือกตั้งมากกว่า)





ถ้าใครอยากลองเดินเล่นใน Casco Viejo แบบจำลอง ให้ search หา Metropolitan Cathedral Basilica of Santa Maria the Ancient ใน Google Map ใช้เป็นตัวตั้งก็ได้ค่ะ ที่นี่ถือว่าเป็นใจกลางของ Casco แล้วลองเดินเล่นแบบ Virtual ดูได้ค่ะ ถนนเล็กๆ น่ารักๆ

แน่นอนว่าในแหล่งท่องเที่ยวแบบนี้ ข้าวของย่อมแพงเป็นธรรมดา เรารู้สึกว่าสามารถใช้คำว่า "แพง" ได้เฝือมากในประเทศนี้ (เพราะแต่ก่อน ค่าครองชีพที่นี่ค่อนข้างใกล้เคียงกับไทยมาก) โดยเฉพาะสิ่งที่เป็นของที่ระลึก งานหัตถกรรมใดๆ และแน่นอนสิ่งที่กรีดร้องในมวลหมู่ทั้งหมดนี้ก็คือ "หมวกปานามา" (ซึ่งเขาชอบแซวว่าชื่อ หมวกปานามา แต่ต้นกำเนิดคือเอกวาดอร์) 

มันมีความพิเศษแหละว่ามันจะต้องมาจากใบของต้นอะไรสักอย่างที่มีถิ่นกำเนิดที่นี่ คุณค่าของมันมีอยู่ แต่ทีนี้ในฐานะคนที่มาจากเขตร้อนเหมือนกัน มีป่าที่มีต้นไม้แถบเส้นศูนย์สูตรเหมือนกัน ต่อให้ใบของอิต้นนี้จะมีถิ่นกำเนิดจากประเทศในแถบนี้เท่านั้น สำหรับเราแล้วก็...อืม...แล้วไงอ่ะ

ต่อให้บ้านเราไม่มีต้นนี้แบบที่ copy and paste ได้ แต่เชื่อว่าน่าจะมีวงศ์เดียวกับมันอยู่แน่ๆ แล้วคนที่สามารถสร้างงานหัตถกรรมเหล่านี้ได้มีน้อยเสียเมื่อไหร่ หมวกสานสามารถหาได้ทั่วไปแบบง่ายดาย แล้วจะมารู้สึกพิเศษอะไรกับสิ่งนี้


แต่แน่นอน นี่คือคำพูดของคนที่ไม่ได้เห็นคุณค่าของมัน แต่ใช่ว่าจะไม่มีใครไม่เห็นค่า ถ้าไม่อย่างนั้นไม่สามารถขายได้หรอก ราคาหมวกปานามามีตั้งแต่หลักสิบเหรียญไปจนถึงห้าร้อยเหรียญ

เมื่อพูดถึงชุดประจำชาติปานามาแล้ว ชุดผู้ชายก็จะใส่เป็นเชิ้ตขาวเรียบๆ ใส่หมวกปานามา ส่วนชุดผู้หญิง เรียกว่า Pollera (โป-เย-รา แปลตรงตัวคือ กระโปรง) เนื่องจากท่าเต้นคือการถือชายกระโปรงแล้วก็สะบัดไปมา ใช้ผ้าเยอะมาก แล้วก็เป็นงานปักมือ ขึ้นอยู่กับวัสดุ นอกจากนี้ยังมีเครื่องหัวที่แล้วแต่ความล้ำค่าของวัสดุ (บางชุดก็ไม่มีเครื่องหัวค่ะ แล้วแต่งบ) 


ที่มีราคาไม่แพงด้วยเพราะใช่ว่าสิ่งนี้จะมีไว้ขายแต่เฉพาะนักท่องเที่ยว ทั้งหมวกปานามา และชุดประจำชาติจะถูกใช้ในงานต่างๆ ค่ะ มีตั้งแต่งานระดับเล็กไปจนถึงระดับชาติ เช่น เด็กนักเรียนที่จัดงานในโรงเรียน พาเหรดประจำจังหวัด ไปจนถึงงานกาลาระดับประเทศ

ถ้าให้เปรียบเทียบก็คงคล้ายชุดไทยที่คนประจำชาติใช้ในหลายโอกาสน่ะค่ะ เมื่อมีงานโรงเรียน นักเรียนก็จะแต่งชุดไทยทั้งชายหญิง คุณภาพของผ้าไทยที่ใช้ กับคุณภาพของผ้าไทยที่ผู้ใหญ่ผู้โตใช้ในงานระดับประเทศย่อมแตกต่างกันแน่นอน

ปกติเราจะเจอชุด Pollera แบบบ้านๆ กลายเป็นว่ามาที่ Casco Viejo ครั้งนี้ พอดีได้เจอสองสาวที่ใส่ชุด Pollera ระดับมหากาฬเข้าพอดี ซึ่งเอาจริงชุดนี้คิดว่าในชีวิตนี้คงได้เห็นคนใส่แค่ในภาพถ่าย โปสเตอร์ (แบบภาพจากวิกิด้านบน) กลายเป็นว่าได้เจอคนใส่จริงๆ แอบดีใจอยู่เหมือนกัน (แต่คนที่ไม่เคยอยู่ที่ปานามาอาจรู้สึกเฉยๆ เพราะชุดนี้พวกเขาจะเห็นตามโปสเตอร์ต่างๆ อยู่แล้ว ทำให้อาจเข้าใจว่านี่คือชุดประจำชาติปกติที่ใส่กัน ซึ่งที่จริงไม่ใช่เลย ตอนสมัยที่เราอยู่ที่นี่ไม่เคยเห็นเลยสักครั้ง กลายเป็นว่ามาที่นี่แค่อาทิตย์เดียว กลับมีโอกาสได้เห็นซะงั้น)

(มีต่อค่ะ)