มะปรางเป็นไม้ผลที่ทรงต้นค่อนข้างแหลม มีกิ่งก้านสาขาค่อนข้างทึบ สูง 15-30 เมตร รากแก้วแข็งแรง ใบเรียว กว้าง 3.5 เซนติเมตร ยาว 14 เซนติเมตร ดอกออกเป็นช่อ เกิดบริเวณปลายกิ่งแขนง ช่อดอกยาว 8-15 เซนติเมตร เป็นดอกสมบูรณ์เพศ สีเหลือง ผลรูปไข่และกลม ปลายเรียวแหลม มะปรางช่อหนึ่งมี 1-15 ผล ผลดิบมีสีเขียวอ่อน-เขียวเข้มตามอายุของผล

ผลมะปรางสุกมีสีเหลืองและเหลืองอมส้ม เปลือกผลนิ่ม เนื้อสีเหลืองแดงส้ม ออกแดง รสชาติมีทั้งเปรี้ยวและหวาน ผลหนึ่งจะมี 1 เมล็ด มีลักษณะเป็นเส้นใย เนื้อในเมล็ดมีสีขาวและสีม่วง จนนำมาเรียกสีเสื้อผ้าและสิ่งของว่าสีเมล็ดมะปราง เนื้อเมล็ดมีรสขม
สมัยก่อนมีการขยายพันธุ์มะปรางโดยการเพาะเมล็ด จึงมีรากแก้ว ทรงพุ่มใหญ่ เพราะรากชอนไชหาอาหารได้อย่างอิสระ ต้นมีความแข็งแรง อาจจะออกดอกติดผลช้าหน่อยหลังปลูก

มะปราง…จะดูที่ต้นและใบแล้วบอกว่าเป็นมะปรางยาก แต่ดูได้ที่ผล ส่วนใหญ่แล้วมะปราง ผลมีขนาดไม่ใหญ่ มะปรางบางต้นเมื่อผลเขียวอยู่ รสไม่เปรี้ยว เมื่อสุกรสหวาน เนื้อไม่กรอบ มะปรางบางต้นรสเปรี้ยวจัด มีเกษตรกรพยายามคัดเลือกพันธุ์มะปรางผลใหญ่ เพื่อตอบสนองผู้บริโภค ซึ่งก็พบบ้าง แต่ขนาดยังสู้มะยงชิดไม่ได้ พันธุ์มะปรางที่รู้จักกันดีก็เช่นพันธุ์แม่ระมาด สุวรรณบาตร




มะยงชิด…เป็นไม้ผลตระกูลมะปรางที่มาแรง และได้รับความสนใจจากผู้ปลูกและผู้บริโภคอย่างมาก เพราะผลมีขนาดใหญ่ มักจะเห็นเจ้าของสวนนำเสนอว่า มะยงชิดของตัวเองขนาดใหญ่ โดยถ่ายรูปคู่กับไข่ไก่ อาจจะมีเทคนิคซื้อไข่ไก่เบอร์เล็กมาถ่าย เคยมีผู้ทำสถิติไว้โดยนำผลผลิตมะยงชิดมาชั่งได้ 12 ผล หนัก 1 กิโลกรัม ขนาดเล็กใหญ่ นอกจากพันธุกรรมแล้ว หากปริมาณติดผลน้อยหรือบำรุงปุ๋ย ผลก็จะใหญ่ได้

คุณสมบัติอีกอย่างหนึ่งของมะยงชิดนั้น เนื้อกรอบกว่ามะปราง รสชาติหวานอมเปรี้ยว ความเปรี้ยวพบมากที่เปลือก ดังนั้นเวลารับประทาน จึงนิยมปอกเปลือก พันธุ์มะยงชิดที่รู้จักกันดีก็เช่นทูลเกล้า เพชรนวลทอง



ที่มา