มีชีวิตอยู่ โดยไม่ยึดมั่นถือมั่นในชีวิต
"นึกดูให้ละเอียดลงไปว่า เราจะต้องยึดมั่นถือมั่นในชีวิตของเราหรือไม่?
ชีวิตนี้เป็นสิ่งที่ใคร ๆ
ก็รัก หวงแหนกันนักกันหนา
ไม่อยากให้ตาย ไม่ยอมตาย
แต่เราจำเป็นหรือไม่ที่จะต้องยึดมั่นถือมั่นในสิ่งที่เรียกว่าชีวิตนั้น
#ผู้ใดยึดมั่นถือมั่นในชีวิตของตนแล้วจะมีความทุกข์ขึ้นมาทันที อย่างน้อยที่สุดก็จะต้องกลัวตาย และความกลัวตายนั้นก็จะทรมานจิตใจไปทุกหนทุกแห่งทุกเวลา หาความสุขไม่ได้
ท่านจึงได้สอนไว้ไม่ให้ยึดมั่นถือมั่น แม้แต่ในสิ่งที่เรียกว่าชีวิตของตน เพราะว่าสิ่งที่เรียกว่าชีวิตนั้น ก็เป็นไปตามธรรมชาติตามเหตุตามปัจจัยของมัน
เรารู้จักทำ รู้จักใช้
รู้จักประพฤติ
ให้เข้ารูปเข้าร่างกัน
กับธรรมชาติ
กำหนดมาอย่างไร
ตามกฎเกณฑ์
ของธรรมชาติอย่างไร
ก็สามารถจะใช้ชีวิต
ให้เป็นประโยชน์
และไม่เป็นทุกข์ทรมานได้
แต่พอเราทำผิดข้อนี้ เช่น ไปยึดว่าเป็น #ของกู เข้าเท่านั้น ก็จะนอนไม่หลับแล้ว จะกลัวตายโดยอาการมากมายหลายอย่างหลายประการ
กลัวผี กลัวเสือ กลัวคน กลัวโรคภัยไข้เจ็บสารพัดอย่าง ซึ่งทำให้เกิดการเป็นทุกข์และทรมาน นอนก็ไม่หลับสนิทเพราะเป็นห่วง ว่ามันจะตายเมื่อไหร่ก็ไม่รู้
เป็นอันว่า
แม้แต่สิ่งที่เรียกว่าชีวิตนี้
เราก็มีได้โดยไม่ต้อง
ยึดมั่นถือมั่น
มีชีวิตได้โดย
ไม่ต้องยึดมั่นถือมั่น
ก็ไม่เป็นความทุกข์
ถ้ามีชีวิตโดยมีความยึดมั่นถือมั่น
ก็เป็นทุกข์ตลอดเวลา
นี่ดีแต่ว่าจิตใจ
มันไม่ได้ไปคิดยึดมั่นถือมั่น
ตลอด ๒๔ ชั่วโมง
มันจึงไม่เป็นบ้า
และไม่ตาย จึงอยู่มาได้
เพราะฉะนั้น
จงขอบใจความไม่ยึดมั่นถือมั่น
ซึ่งมีอยู่เองตามธรรมชาติ
ด้วยกันจงทุกคน...
คือตามที่พระพุทธเจ้าท่านสอนไว้ว่า
สัพเพ ธัมมา นาลัง อภินิเวสายะ
ธรรมคือสิ่งทั้งหลายทั้งปวง
อันบุคคลไม่ควรยึดมั่นถือมั่น ดังนี้
ก็เป็นอันว่าไม่มีอะไร
ที่จะเป็นที่ตั้งแห่งความทุกข์
เมื่อไม่มีอะไรเป็น
ที่ตั้งแห่งความทุกข์แล้ว
ก็ไม่เกิดความทุกข์ขึ้นมาได้
คนเราจึงอยู่ด้วยความผาสุก
และเรียกบุคคลชนิดนี้ว่า
อริยบุคคล
คือ คนที่ไม่จมอยู่ในกองทุกข์
พุทธทาสภิกขุ
พระพุทธทาสสอนการ มีชีวิต อยู่แบบ ไม่ยึดมั่น ถือมั่น
"นึกดูให้ละเอียดลงไปว่า เราจะต้องยึดมั่นถือมั่นในชีวิตของเราหรือไม่?
ชีวิตนี้เป็นสิ่งที่ใคร ๆ
ก็รัก หวงแหนกันนักกันหนา
ไม่อยากให้ตาย ไม่ยอมตาย
แต่เราจำเป็นหรือไม่ที่จะต้องยึดมั่นถือมั่นในสิ่งที่เรียกว่าชีวิตนั้น
#ผู้ใดยึดมั่นถือมั่นในชีวิตของตนแล้วจะมีความทุกข์ขึ้นมาทันที อย่างน้อยที่สุดก็จะต้องกลัวตาย และความกลัวตายนั้นก็จะทรมานจิตใจไปทุกหนทุกแห่งทุกเวลา หาความสุขไม่ได้
ท่านจึงได้สอนไว้ไม่ให้ยึดมั่นถือมั่น แม้แต่ในสิ่งที่เรียกว่าชีวิตของตน เพราะว่าสิ่งที่เรียกว่าชีวิตนั้น ก็เป็นไปตามธรรมชาติตามเหตุตามปัจจัยของมัน
เรารู้จักทำ รู้จักใช้
รู้จักประพฤติ
ให้เข้ารูปเข้าร่างกัน
กับธรรมชาติ
กำหนดมาอย่างไร
ตามกฎเกณฑ์
ของธรรมชาติอย่างไร
ก็สามารถจะใช้ชีวิต
ให้เป็นประโยชน์
และไม่เป็นทุกข์ทรมานได้
แต่พอเราทำผิดข้อนี้ เช่น ไปยึดว่าเป็น #ของกู เข้าเท่านั้น ก็จะนอนไม่หลับแล้ว จะกลัวตายโดยอาการมากมายหลายอย่างหลายประการ
กลัวผี กลัวเสือ กลัวคน กลัวโรคภัยไข้เจ็บสารพัดอย่าง ซึ่งทำให้เกิดการเป็นทุกข์และทรมาน นอนก็ไม่หลับสนิทเพราะเป็นห่วง ว่ามันจะตายเมื่อไหร่ก็ไม่รู้
เป็นอันว่า
แม้แต่สิ่งที่เรียกว่าชีวิตนี้
เราก็มีได้โดยไม่ต้อง
ยึดมั่นถือมั่น
มีชีวิตได้โดย
ไม่ต้องยึดมั่นถือมั่น
ก็ไม่เป็นความทุกข์
ถ้ามีชีวิตโดยมีความยึดมั่นถือมั่น
ก็เป็นทุกข์ตลอดเวลา
นี่ดีแต่ว่าจิตใจ
มันไม่ได้ไปคิดยึดมั่นถือมั่น
ตลอด ๒๔ ชั่วโมง
มันจึงไม่เป็นบ้า
และไม่ตาย จึงอยู่มาได้
เพราะฉะนั้น
จงขอบใจความไม่ยึดมั่นถือมั่น
ซึ่งมีอยู่เองตามธรรมชาติ
ด้วยกันจงทุกคน...
คือตามที่พระพุทธเจ้าท่านสอนไว้ว่า
สัพเพ ธัมมา นาลัง อภินิเวสายะ
ธรรมคือสิ่งทั้งหลายทั้งปวง
อันบุคคลไม่ควรยึดมั่นถือมั่น ดังนี้
ก็เป็นอันว่าไม่มีอะไร
ที่จะเป็นที่ตั้งแห่งความทุกข์
เมื่อไม่มีอะไรเป็น
ที่ตั้งแห่งความทุกข์แล้ว
ก็ไม่เกิดความทุกข์ขึ้นมาได้
คนเราจึงอยู่ด้วยความผาสุก
และเรียกบุคคลชนิดนี้ว่า
อริยบุคคล
คือ คนที่ไม่จมอยู่ในกองทุกข์
พุทธทาสภิกขุ