“สภาพัฒน์” เผยรายงานภาวะสังคมไทยปี 2568 พบสถานการณ์การติดเชื้อ HIV ในไทย สูงกว่าที่ กรมควบคุมโรค คาดการณ์ 1.5 เท่า และ 1 ใน 3 เป็นเยาวชนอายุ 15–24 ปี
วิกฤตสุขภาพเพศในเยาวชนไทย เมื่อการตั้งครรภ์ลดลง แต่โรคติดต่อพุ่งสูง
ในประเด็นสุขภาวะทางเพศ รายงานระบุว่า แม้ตัวเลขการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นจะลดลงอย่างมีนัยสำคัญ แต่ไม่ได้หมายความว่าเยาวชนไทยมีพฤติกรรมทางเพศที่ปลอดภัยขึ้น ในทางตรงกันข้าม สถานการณ์โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์กลับน่ากังวลอย่างยิ่ง โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้
สถานการณ์ที่น่ากังวล
-HIV พุ่งสูงกว่าคาดการณ์ ในปี 2568 พบผู้ติดเชื้อ HIV รายใหม่สูงกว่าที่คาดประมาณถึง 1.5 เท่า กลุ่มเสี่ยงหลักคือคนรุ่นใหม่ 1 ใน 3 ของผู้ติดเชื้ออยู่ในกลุ่มอายุ 15-24 ปี ซึ่งเกือบทั้งหมดติดเชื้อจากการมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน
-พฤติกรรมเปลี่ยนไป เยาวชนไม่ได้มีเพศสัมพันธ์เฉพาะกับคู่รัก แต่ขยายวงไปยังคนรู้จัก เพื่อน หรือบุคคลจากแอปพลิเคชันหาคู่ ซึ่งมีความเสี่ยงสูงในการละเลยการป้องกัน
4 ปัจจัยหลักที่สร้างช่องว่างระหว่าง "ความรู้" กับ "พฤติกรรม"
1.ข้อจำกัดด้านการศึกษา: การเรียนการสอนเพศวิถีศึกษายังเน้นแค่เชิงชีววิทยา แต่ขาดการสอนทักษะชีวิต (Life Skills) เพื่อการตัดสินใจที่ปลอดภัย นอกจากนี้ ครูยังขาดความมั่นใจและเน้นการบรรยายมากกว่าการมีส่วนร่วม
2.ความเข้าใจคลาดเคลื่อนและขาดทักษะต่อรอง: เยาวชนส่วนใหญ่มุ่งป้องกันการตั้งครรภ์มากกว่าการป้องกันโรค ขณะที่คู่รักวัยรุ่นมักไม่ป้องกันเพราะเชื่อใจคู่ของตนหรือกลัวคู่ไม่พึงพอใจ
3.ค่านิยมสังคมที่เป็นอุปสรรค: วัฒนธรรมที่มองว่าเรื่องเพศเป็น "สิ่งต้องห้าม" ทำให้พ่อแม่และครูไม่พร้อมที่จะพูดคุยหรือให้คำแนะนำอย่างเปิดกว้าง
4.ระบบบริการสุขภาพไม่เป็นมิตรต่อเยาวชน: ทั้งในด้านเวลาทำการ ทัศนคติของผู้ให้บริการ และข้อจำกัดในการเข้าถึงอุปกรณ์ป้องกัน
อย่างไรก็ตาม ปัจจัยข้างต้น ส่งผลกระทบต่อทั้งเยาวชนและต้นทุนทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ จึงต้องมีทางออกดังนี้
1.ยกระดับเพศวิถีศึกษาให้เน้นทักษะเชิงปฏิบัติและพัฒนาศักยภาพครู
2.ปรับระบบนิเวศให้เยาวชนเข้าถึงข้อมูลและบริการสุขภาพทางเพศได้ง่ายและเป็นมิตร
3.ประยุกต์ใช้แนวคิดเศรษฐศาสตร์พฤติกรรม เช่น การจัดวางถุงยางอนามัยในจุดที่เข้าถึงสะดวกและเป็นส่วนตัว
ปี 68 คนไทยติดเชื้อ "HIV" พุ่ง!เกินคาดการณ์ 1.5 เท่า และ 1 ใน 3 เป็นเยาวชนอายุ 15–24 ปี