ความลับใต้เงาปีกนกอินทรี

ที่บ้านไม้เก่าแก่สไตล์ญี่ปุ่นในจังหวัดนางาโนะ ทุกเช้าฉันจะเห็นภาพเดิมจนชินตา คุณอาฮารุโอะ ในวัย 46 ปี ผู้มีใบหน้าเรียบเฉยแต่แววตาดูครุ่นคิดเสมอ แกจะยืนนิ่งราวกับรูปปั้นในชุดยูกาตะสีเข้ม มือถือแก้วกาแฟเซรามิกที่มีควันกรุ่นโชยออกมา

แต่สิ่งที่ "ประหลาด" ที่สุดในบ้านหลังนี้ไม่ใช่คุณอาหรอกค่ะ แต่เป็น "เสาโทเท็ม (Totem Pole)" สูงตระหง่านสีสันเริ่มซีดจางตามกาลเวลา ที่ตั้งเด่นอยู่ข้างสวนหินสไตล์เซน มันดูผิดที่ผิดทาง แต่อาฮารุโอะกลับดู "เชื่อมต่อ" กับมันอย่างประหลาด

เช้าวันหนึ่ง ฉันรวบรวมความกล้าเดินไปยืนข้างแกแล้วถามเบาๆ ว่า "อาคะ... ทำไมต้องเป็นเสาต้นนี้คะ?"

อาฮารุโอะจิบกาแฟอึกสุดท้าย รสขมของมันดูจะทำให้แกตัดสินใจเปิดลิ้นชักความทรงจำ

"มันไม่ใช่แค่ไม้แกะสลักหรอกนะ..." แกเริ่มเล่า เสียงแหบพร่าเล็กน้อย

"ย้อนไปเมื่อ 20 ปีก่อน ตอนนั้นอาอายุ 26 อาเป็นแค่พนักงานบริษัทไอทีที่ล้มเหลวในโตเกียว อารู้สึกเหมือนตัวเองเป็นเฟืองที่พังแล้ว เลยหนีไปอยู่แคนาดาแถบชายฝั่งตะวันตกแบบคนไม่มีจุดหมาย"

อาฮารุโอะเล่าว่า วันหนึ่งแกหลงทางในป่าแถบรัฐบริติชโคลัมเบีย ท่ามกลางหิมะและอากาศหนาวเหน็บ แกไปสลบอยู่หน้ากระท่อมของชายชราเผ่าไฮดา (Haida) คนหนึ่ง ชายชราคนนั้นช่วยชีวิตอาไว้ และสอนให้อารู้จักกับการ "แกะสลักไม้"

"คนเผ่าอินเดียนแดงสอนอาว่า เสาโทเท็มไม่ได้สร้างมาเพื่อบูชาเทพเจ้า แต่มันคือการเล่า 'ประวัติศาสตร์ของครอบครัว' สัตว์แต่ละตัวที่แกะสลักอยู่บนนั้น คือสัญลักษณ์ของความล้มเหลว ชัยชนะ และบรรพบุรุษ"

แกชี้ไปที่รูป หมี ที่ฐานเสา "นี่คือตอนที่อาอ่อนแอที่สุด" แล้วชี้ไปที่รูป นกอินทรี ที่ยอดเสา "และนี่คืออิสระที่อาได้รับ หลังจากเข้าใจว่าคนเราไม่จำเป็นต้องสมบูรณ์แบบตามมาตรฐานของสังคมโตเกียว"

อาฮารุโอะส่งยิ้มบางๆ ให้ฉัน ซึ่งเป็นยิ้มที่หาดูได้ยาก

"ตอนอาจะกลับญี่ปุ่น ชายชราคนนั้นกับเพื่อนๆ ช่วยกันแกะเสาต้นนี้ให้เป็นของขวัญ เพื่อเตือนใจอาว่า 'ไม่ว่าเจ้าจะอยู่ที่ไหนในโลก จงจำไว้ว่าเจ้ามีรากเหง้าที่แข็งแกร่ง' กาแฟร้อนๆ ในมืออาเนี่ย คือสัญลักษณ์ของปัจจุบัน ส่วนเสาต้นนี้คือบทเรียนจากอดีต"

แกเงยหน้ามองยอดเสาโทเท็มที่ตัดกับขอบฟ้าสีครามของญี่ปุ่นอีกครั้ง

"ทุกวันที่ยืนดื่มกาแฟตรงนี้ อาไม่ได้แค่ดื่มให้หายง่วง แต่อากำลังทบทวนว่า... วันนี้อาใช้ชีวิตคุ้มค่ากับที่เขาช่วยชีวิตไว้หรือยัง"