และสิ่งที่หลายคนอาจไม่รู้คือ…
ใต้ผืนดินของประเทศไทยเอง ก็มีแร่แรร์เอิร์ธชนิดหนึ่งชื่อว่า
“โมนาไซต์ (Monazite)” ซ่อนอยู่มานานแล้ว
โมนาไซต์ ไม่ใช่ของใหม่ แต่เราเคยมองข้าม
- ย้อนกลับไปช่วงยุคเหมืองดีบุกเฟื่องฟู (ค.ศ. 1970–1980) ไทยเป็นหนึ่งในผู้ผลิตดีบุกสำคัญของโลก ตามธรรมชาติทางธรณีวิทยา “ดีบุก” และ “โมนาไซต์” มักเกิดร่วมกันในชั้นหินแกรนิต ดังนั้นเวลาขุดดีบุก ก็จะได้โมนาไซต์ติดขึ้นมาด้วย
- แต่ในยุคนั้น… โมนาไซต์ถูกมองเป็นแค่ “หางแร่” หรือของเหลือ เพราะตลาดโลกยังไม่รู้ว่าจะเอาไปทำอะไร ต่างจากดีบุกที่สร้างรายได้มหาศาลจากการผลิตสายวงจรและเครื่องใช้ไฟฟ้าในยุคอนาล็อก
แล้ววันนี้ ทำไมโมนาไซต์ถึงสำคัญ?
เมื่อโลกเข้าสู่ยุคดิจิทัลและพลังงานสะอาด ความต้องการแร่แรร์เอิร์ธเพิ่มสูงขึ้นแบบก้าวกระโดด ภายในโมนาไซต์ มีธาตุสำคัญหลายชนิด เช่น
1. นีโอไดเมียม (Neodymium)
- หัวใจของ “แม่เหล็กแรงสูงแต่น้ำหนักเบา” ใช้ใน หูฟังไร้สาย , สมาร์ตโฟน, กังหันลม, มอเตอร์รถยนต์ไฟฟ้า, ทำให้มอเตอร์เล็กลง เบาขึ้น แต่แรงขึ้น
2. ดิสโพรเซียม (Dysprosium)
- ช่วยให้แม่เหล็ก “ทนความร้อนสูง” จำเป็นมากกับมอเตอร์ที่หมุนเร็วต่อเนื่อง เช่น รถ EV และกังหันลม ปัจจุบันมีการประเมินว่าโลกต้องการธาตุนี้มากกว่ากำลังผลิตหลายเท่า
3. เทอร์เบียม (Terbium)
- ใช้ในจอ LED (แม่สีเขียว) รวมถึงอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลและอิเล็กทรอนิกส์บางประเภท
4. ทอเรียม (Thorium)
- ธาตุกัมมันตรังสีที่มีในโมนาไซต์ราว 5–20% หลายประเทศกำลังศึกษาใช้เป็นเชื้อเพลิงในเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ซึ่งถูกมองว่ามีความปลอดภัยสูงกว่ายูเรเนียมในบางด้าน
ด้านมืดของขุมทรัพย์
การสกัดแร่จากโมนาไซต์ไม่ง่าย
- โครงสร้างผลึกแข็งและเสถียร
- ต้องใช้สารเคมีเข้มข้น
- ใช้พลังงานความร้อนสูงมาก
- ต้องจัดการกากกัมมันตรังสีจากทอเรียมอย่างเข้มงวด
ถ้าควบคุมไม่ดี อาจเกิด
- มลพิษทางน้ำ
- การปนเปื้อนในดิน
- ผลกระทบต่อสุขภาพชุมชน
- กระทบเกษตรและการท่องเที่ยว
- ดังนั้น “โมนาไซต์” อาจเป็นทั้งโอกาสและความเสี่ยงในเวลาเดียวกัน
สรุป
โมนาไซต์อาจไม่ใช่แค่ “หางแร่จากยุคเหมืองดีบุก”
แต่อาจเป็นกุญแจสู่เศรษฐกิจเทคโนโลยีสะอาดของไทย
แต่การก้าวไปข้างหน้า ต้องมาพร้อม
✔ วิทยาศาสตร์
✔ เทคโนโลยี
✔ กฎหมายที่รัดกุม
✔ ความโปร่งใส
✔ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม
ไม่เช่นนั้น ขุมทรัพย์อาจกลายเป็นภาระในระยะยาว
ThaiPBSSci&Tech
“โมนาไซต์” แร่แรร์เอิร์ธสัญชาติไทย ขุมทรัพย์ที่อาจพลิกโฉมประเทศได้?
ใต้ผืนดินของประเทศไทยเอง ก็มีแร่แรร์เอิร์ธชนิดหนึ่งชื่อว่า “โมนาไซต์ (Monazite)” ซ่อนอยู่มานานแล้ว
โมนาไซต์ ไม่ใช่ของใหม่ แต่เราเคยมองข้าม
- ย้อนกลับไปช่วงยุคเหมืองดีบุกเฟื่องฟู (ค.ศ. 1970–1980) ไทยเป็นหนึ่งในผู้ผลิตดีบุกสำคัญของโลก ตามธรรมชาติทางธรณีวิทยา “ดีบุก” และ “โมนาไซต์” มักเกิดร่วมกันในชั้นหินแกรนิต ดังนั้นเวลาขุดดีบุก ก็จะได้โมนาไซต์ติดขึ้นมาด้วย
- แต่ในยุคนั้น… โมนาไซต์ถูกมองเป็นแค่ “หางแร่” หรือของเหลือ เพราะตลาดโลกยังไม่รู้ว่าจะเอาไปทำอะไร ต่างจากดีบุกที่สร้างรายได้มหาศาลจากการผลิตสายวงจรและเครื่องใช้ไฟฟ้าในยุคอนาล็อก
แล้ววันนี้ ทำไมโมนาไซต์ถึงสำคัญ?
เมื่อโลกเข้าสู่ยุคดิจิทัลและพลังงานสะอาด ความต้องการแร่แรร์เอิร์ธเพิ่มสูงขึ้นแบบก้าวกระโดด ภายในโมนาไซต์ มีธาตุสำคัญหลายชนิด เช่น
1. นีโอไดเมียม (Neodymium)
- หัวใจของ “แม่เหล็กแรงสูงแต่น้ำหนักเบา” ใช้ใน หูฟังไร้สาย , สมาร์ตโฟน, กังหันลม, มอเตอร์รถยนต์ไฟฟ้า, ทำให้มอเตอร์เล็กลง เบาขึ้น แต่แรงขึ้น
2. ดิสโพรเซียม (Dysprosium)
- ช่วยให้แม่เหล็ก “ทนความร้อนสูง” จำเป็นมากกับมอเตอร์ที่หมุนเร็วต่อเนื่อง เช่น รถ EV และกังหันลม ปัจจุบันมีการประเมินว่าโลกต้องการธาตุนี้มากกว่ากำลังผลิตหลายเท่า
3. เทอร์เบียม (Terbium)
- ใช้ในจอ LED (แม่สีเขียว) รวมถึงอุปกรณ์จัดเก็บข้อมูลและอิเล็กทรอนิกส์บางประเภท
4. ทอเรียม (Thorium)
- ธาตุกัมมันตรังสีที่มีในโมนาไซต์ราว 5–20% หลายประเทศกำลังศึกษาใช้เป็นเชื้อเพลิงในเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ซึ่งถูกมองว่ามีความปลอดภัยสูงกว่ายูเรเนียมในบางด้าน
ด้านมืดของขุมทรัพย์
การสกัดแร่จากโมนาไซต์ไม่ง่าย
- โครงสร้างผลึกแข็งและเสถียร
- ต้องใช้สารเคมีเข้มข้น
- ใช้พลังงานความร้อนสูงมาก
- ต้องจัดการกากกัมมันตรังสีจากทอเรียมอย่างเข้มงวด
ถ้าควบคุมไม่ดี อาจเกิด
- มลพิษทางน้ำ
- การปนเปื้อนในดิน
- ผลกระทบต่อสุขภาพชุมชน
- กระทบเกษตรและการท่องเที่ยว
- ดังนั้น “โมนาไซต์” อาจเป็นทั้งโอกาสและความเสี่ยงในเวลาเดียวกัน
สรุป
โมนาไซต์อาจไม่ใช่แค่ “หางแร่จากยุคเหมืองดีบุก”
แต่อาจเป็นกุญแจสู่เศรษฐกิจเทคโนโลยีสะอาดของไทย
แต่การก้าวไปข้างหน้า ต้องมาพร้อม
✔ วิทยาศาสตร์
✔ เทคโนโลยี
✔ กฎหมายที่รัดกุม
✔ ความโปร่งใส
✔ การคุ้มครองสิ่งแวดล้อม
ไม่เช่นนั้น ขุมทรัพย์อาจกลายเป็นภาระในระยะยาว
ThaiPBSSci&Tech