ประเด็นทางจิตวิทยาที่เข้มข้นหลังม่านแป้งสีขาว

**ต่อจากกระทู้เดิม เกี่ยวกับประวัติศาสตร์คาบูกิ** ถ้าหากเราวิเคราะห์ด้านจิตใจ ของผู้ที่ต้องก้าวขึ้นมาเป็น Kokuho ในวงการคาบูกิ ผ่านมุมมองลึกๆ
เราจะพบกับสภาวะที่เรียกว่า “การสูญเสียตัวตนเพื่อแลกกับความเป็นนิรันด์”ค่ะ
     ศิลปินที่ก้าวขึ้นสู่ระดับ Ningen kokuho (Living National Treasure) ต้องเผชิญกับสภาวะทางจิตที่คนทั่วไปยากจะจินตนาการ
ภาวะ "ตัวตนที่ถูกกลืนกิน" (The Erasure of the Individual Self)
ในทางจิตวิทยา มนุษย์สร้างตัวตน (Identity) จากความปรารถนาและการเลือกของตัวเอง แต่สำหรับนักแสดงคาบูกิระดับสูง พวกเขาถูกวางพิมพ์เขียวชีวิตไว้ตั้งแต่เกิด (Pre-determined identity) จิตใจต้องรับสภาพว่า "ฉันไม่ได้เป็นในสิ่งที่ฉันอยากเป็น แต่ฉันเป็นในสิ่งที่ตระกูลต้องการให้เป็น
สำหรับผู้ที่ฝึกเป็น Onnagata (บทหญิง) จิตใจต้องทำการ "เลียนแบบอารมณ์" ของสตรีในอุดมคติยุคเอโดะตลอดเวลา จนเกิดภาวะที่เรียกว่า "Cognitive Dissonance" หรือความย้อนแย้งทางความคิด เมื่อภาพลักษณ์ภายนอกที่โลกยกย่อง (ความเป็นหญิงที่สมบูรณ์แบบ) ขัดแย้งกับสรีระและตัวตนภายในที่เป็นชาย
ความโดดเดี่ยวของ "โบราณวัตถุที่ยังมีลมหายใจ" (The Loneliness of a Living Artifact)
เมื่อได้รับเลือกเป็นสมบัติชาติ สภาวะจิตใจจะเปลี่ยนจาก "ศิลปิน" กลายเป็น "สถาบัน"ทันทีค่ะ
ทุกการเคลื่อนไหวบนเวทีและนอกเวทีถูกจับจ้อง จิตใจจะตกอยู่ในสภาวะ "Hyper-vigilance" หรือการระแวดระวังตัวตลอดเวลา เพราะความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยหมายถึงการทำให้ "มาตรฐานของชาติ" มัวหมอง  พวกเขาจะค่อยๆ ตัดขาดจากความรู้สึกร่วมกับคนรุ่นเดียวกันในสังคมสมัยใหม่ เพราะต้องใช้ชีวิตอยู่ในกรอบของจารีตโบราณ ทำให้เกิดความรู้สึกโดดเดี่ยว (Alienation) ราวกับใช้ชีวิตอยู่ในยุคสมัยที่ตายไปแล้ว
ความกตัญญูที่กลายเป็นพันธนาการ (Loyalty as a Psychological Prison)
ระบบการสืบทอดแบบ Isshi Soden (การส่งต่อความลับสูตรสำเร็จเพียงผู้เดียว) สร้างกลไกทางจิตที่ซับซ้อน ความกลัวที่จะ "ทำลายสายน้ำ" นักแสดงระดับ Kokuho มักมีความกังวลระดับลึก (Deep-seated anxiety) เกี่ยวกับการรักษาคุณภาพให้คงที่ การเปลี่ยนแปลงหรือการริเริ่มสร้างสรรค์สิ่งใหม่ (Innovation) มักถูกขัดขวางด้วยความรู้สึกผิดต่อบรรพบุรุษ
เมื่อพ่อคือครูที่เข้มงวดที่สุด จิตใจของเด็กจะขาด "Safe Zone" ในครอบครัว ความสัมพันธ์ที่ควรจะเป็นที่พึ่งทางใจกลับกลายเป็นสนามสอบที่ไม่มีวันจบสิ้น
การแปรเปลี่ยนความทุกข์เป็นสุนทรียภาพ (Sublimation of Trauma)
กลไกการเอาตัวรอดที่น่าทึ่งที่สุดคือการใช้ "ศิลปะบำบัด" ในรูปแบบที่เข้มข้นเลยค่ะ  นักแสดงระดับสมบัติชาติมักจะระบายความกดดัน ความอัดอั้น และความสูญเสียส่วนตัวลงไปใน "บทบาท" การที่เขาสามารถแสดงบทโศกได้จนคนดูขนลุก บ่อยครั้งเป็นเพราะเขากำลังร้องไห้ให้กับ "ตัวตนที่หายไป" ของตัวเองภายใต้หน้ากากนั้น เพื่อรับมือกับความเจ็บปวดหรือความเหนื่อยล้าทางจิตใจ นักแสดงมักใช้กลไกการ "แยกจิต" (Dissociation) คือการถอดความรู้สึกส่วนตัวออก แล้วปล่อยให้ "ทักษะที่ถูกฝึกมา" ทำงานไปเองเหมือนหุ่นยนต์ที่สมบูรณ์แบบ

สรุปในพาร์ทจิตใจนะคะ /// จิตใจของ Kokuho คือการต่อสู้ระหว่าง "ความเป็นมนุษย์ที่ต้องการอิสระ" กับ "ความศักดิ์สิทธิ์ที่ต้องการความนิ่งสงบ" คนกลุ่มนี้ไม่ได้แค่รำสวยหรือร้องดี แต่พวกเขามีสภาวะจิตที่ผ่านการ "เจียระไน" จนยอมให้ความปัจเจกของตัวเองดับสูญไป เพื่อให้ศิลปะคาบูกิยังคงมีลมหายใจต่อไปในศตวรรษที่ 21 ค่ะ