มหาปัฏฐาน 24 ปัจจัย ( ภาค 9 )

ปัจจัย 24 ( ต่อ )
























ความต่อเนื่องแห่งการดับไปและการเกิดขึ้นต่อทันที สะท้อนถึง "สายธารแห่งเวลา" ใน "ทะเลแห่งปัจจัย" ของมหาปัฏฐาน

มหาปัฏฐานทำให้เห็นว่าเหตุการณ์หนึ่งที่เกิดขึ้นในตอนนี้  ไม่ได้เกิดจากสาเหตุเดียว แต่เกิดจากหลายปัจจัยใน 24 ข้อนี้  ส่งผลพร้อมกัน โดยครอบคลุมทั้งจักรวาล
​ไม่ว่าจะเป็นดวงดาว สสาร พลังงาน หรือแม้แต่ความคิดที่แวบขึ้นมา ทั้งหมดล้วนตกอยู่ภายใต้ระบบ "ปัจจัย" เหล่านี้ไม่มีข้อยกเว้น

​แสดงให้เห็นว่าทุกอย่างสอดประสานกันเป็นโครงข่ายขนาดมหึมาที่สลับซับซ้อน (Matrix) จนไม่มี "ตัวตน" (Self) หนึ่งเดียวที่แยกออกมาอิสระได้จริงๆ คือความเป็นเหตุเป็นผลที่ไม่มีที่สิ้นสุด  และเป็นแรงขับเคลื่อนทุกทิศทางที่ทำให้เส้นทางนั้นขยับ เหมือนดูแรงโน้มถ่วง แรงแม่เหล็ก และแรงนิวเคลียร์ที่กระทำต่อวัตถุพร้อมๆ กัน     หาก "ปฏิจจสมุปบาท" คือการบอกว่า "สิ่งนี้มี สิ่งนี้จึงมี" แบบเป็นสายโซ่เส้นตรง มหาปัฏฐาน จะบอกเราว่า มันมีปฏิสัมพันธ์ต่อกันอย่างไรในเชิงโครงสร้าง 3 มิติ

ทุกสรรพสิ่งคือ กระแส ไม่ใช่ก้อนวัตถุที่อยู่นิ่งๆ ทุกอย่างเกิดขึ้นเพราะมีเหตุปัจจัยหนุนเนื่องกัน  ทุกอย่างคือ "สภาวธรรม" ที่เกิดขึ้นแล้วดับไป ไม่ใช่สิ่งของ (Objects) แต่เป็นกระบวนการ (Processes)  ไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นได้ด้วยตัวเอง (Non-self-causation) ทุกปรากฏการณ์ต้องอาศัยเงื่อนไขประกอบกันอย่างน้อย 2 อย่างขึ้นไปเสมอ


มหาปัฏฐานไม่ใช่ "ลัทธิพรหมลิขิต" (Determinism) เพราะปัจจัยมีความหลากหลายและเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลา แต่ก็ไม่ใช่ "ความบังเอิญ" (Randomness) เพราะทุกอย่างมีเงื่อนไขรองรับ  ความว่างเปล่า (สุญญตา) ไม่ได้หมายถึงความไม่มีอะไรเลย แต่หมายถึง "ความว่างจากตัวตนที่เป็นอิสระ" เพราะทุกอย่างถูกร้อยเรียงด้วยปัจจัย 24









มหาปัฏฐานไม่ใช่เพียงคัมภีร์ที่บันทึกความซับซ้อนของธรรมะ แต่มันคือ พิมพ์เขียวของความจริง ที่บอกเราว่า ‘ไม่มีสิ่งใดเกิดขึ้นโดยโดดเดี่ยว’ ทุกขณะของความคิดและการกระทำ คือการถักทอของเหตุปัจจัยที่หนุนเนื่องกันอย่างเป็นระบบ เมื่อเราเข้าใจโลกแบบ ‘โครงข่าย’ เราจะเลิกมองหาผู้บงการ และเริ่มหันมาตระหนักถึง ‘เหตุ’ ที่เรากำลังสร้างขึ้นในปัจจุบัน

สุดท้ายแล้ว การศึกษามหาปัฏฐานอาจไม่ได้หมายถึงการจำชื่อปัจจัยทั้ง 24 ให้ครบ แต่คือการมีดวงตาที่มองเห็นว่า ‘ทุกสิ่งอาศัยสิ่งอื่นจึงเกิดขึ้น’ เมื่อเห็นเช่นนี้ อัตตาที่เคยพองโตจะเล็กลง ความเข้าใจในความต่างจะเพิ่มขึ้น และเราจะเรียนรู้ที่จะใช้ชีวิตอย่างระมัดระวัง เพราะรู้ดีว่าทุกปัจจัยที่เรารับเข้ามาในวันนี้ คือพลังงานที่จะส่งผลต่อตัวเราในวันหน้าอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้