“ซิ้งเจี่ยที”(神上天) วันไหว้ส่งเจ้าขึ้นสวรรค์ ปีนี้ตรงกับ วันพุธที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569
อีกไม่กี่วัน “เจ้าเตา” จะขึ้นสวรรค์ไปรายงานความดีความชอบของครอบครัวเราต่อองค์เง็กเซียนฮ่องเต้แล้ว
เตรียมทำขนมอะไรติดสินบน “เจ้า” รึยังคะ [img]https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/td2/1/16/1f604.png[/img] (ล้อเล่นค่ะ)
ก่อนสิ้นปีตามจันทรคติจีน ในวัน จับหยี่หว่วยหยิสี่ (24 ค่ำ เดือน 12) จะมีพิธีการไหว้ส่งเจ้าขึ้นสวรรค์ ชาวจีนแต้จิ๋วเรียกวันนี้ว่า “ซิ้งเจี่ยที”
พิธีไหว้จะมีเครื่องไหว้ต่าง ๆ หนึ่งในนั้นคือกระดาษม้า และกระดาษนก เพื่อใช้เป็นยานพาหนะพาเทพเจ้าต่าง ๆ ขึ้นสวรรค์
(ตามธรรมเนียมจีนเดิมคือการไหว้ส่ง “เทพเจ้าเตา” ขึ้นสวรรค์ )
มีความเชื่อกันว่า “เจ้าเตา” เป็นเทพเจ้าประจำบ้าน
คอยดูแลคุ้มครองผู้อยู่อาศัยทุกคน เมื่อใกล้สิ้นปี ท่านจะขึ้นไปรายงาน (ดี–ชั่ว) ของคนในบ้านตลอดปีที่ผ่านมา
ลูกหลานจีนจึงจัดพิธีไหว้ส่งเจ้าเตาขึ้นสวรรค์ ปัจจุบัน บ้านไหนไม่ได้ตั้งเจ้าเตา ก็มักจะไหว้รวมกับ ตี่จู๋เอี๊ย (เจ้าที่) แทน
ความหมายของ “เจ้าเตา”
จากที่แม่นันได้ฟังจากผู้อาวุโสหลายท่าน และเหล่าซือจากเมืองจีน“เจ้าเตา” คือเทพที่ประจำอยู่บริเวณครัว
สมัยก่อนครัวจะเป็นเตาใหญ่ เคลื่อนย้ายไม่ได้เมื่อถึงวันไหว้ จะนำกระถางธูปใส่ข้าวสารหรือธัญพืชให้เต็ม ปักกิมฮวย
ติดอั่งติ้วให้สวยงาม วางกระถางธูปบริเวณที่ทำอาหาร เตรียมขนม ของไหว้ และกระดาษม้า จุดธูปอธิษฐานส่งท่านขึ้นสวรรค์
หากมีหลายครัว ก็อธิษฐานรวมทั้งครัวในคราวเดียวกัน
ส่วนตัวแม่นันเอง ไหว้เจ้าเตาตามแบบโบราณเพราะที่บ้านไม่ได้ตั้งตี่จู๋เอี๊ย คือตั้งโต๊ะหน้าเตาในครัวที่เราใช้ทุกวันน่ะคะ
เพราะหากไม่มีเตาเราคงประกอบอาหารไม่ได้
ความทรงจำวัยเด็ก
ตอนแม่นันยังเด็ก จะเห็นอาอึ้ม (คุณแม่) เตรียมของไหว้เจ้าตลอดปี เด็กน้อยไม่รู้หรอกค่ะว่าไหว้อะไร
แต่จะได้รับหน้าที่หยิบ หงึ่งเตี๋ย กิมฮวย และเทียนแดงคู่ใหญ่ อาหมวยเล็กดีใจเป็นพิเศษ เพราะได้จุดไม้ขีดไฟเอง
รู้สึกเหมือนเป็นผู้ใหญ่ในทันที
ทำความสะอาดศาลเจ้าที่ ก่อนหรือหลังดี?
แล้วแต่ความตั้งใจของแต่ละบ้านค่ะ บางบ้านทำหลังจากส่งเจ้าขึ้นสวรรค์ เติมข้าวสาร ธัญพืช (โหง่วเจงจี้)
เปลี่ยนกิมฮวย ติดอั่งติ้ว เพื่อเตรียมต้อนรับวันที่เจ้าลงจากสวรรค์ (เพราะรู้สึกว่าถ้าท่านยังอยู่ อาจเป็นการรบกวน)
บางบ้านทำก่อนวันส่งเจ้าขึ้นสวรรค์ เติมข้าวสารให้เต็ม พันผ้าแดง ปักกิมฮวยหางนกยูง เสมือนประดับกระถางธูปให้สวยงาม
พร้อมส่งท่านขึ้นสวรรค์
ต้องไหว้เทพทุกองค์ไหม?
สมัยก่อน ไหว้ส่งเฉพาะเจ้าเตา ปัจจุบันส่วนใหญ่มักไหว้ส่งตี่จู๋เอี๊ย ส่วนเทพองค์อื่น ๆ เพียงปัดกวาดทำความสะอาดหิ้ง
เปลี่ยนกิมฮวย เติมข้าวสารธัญพืชในกระถางธูป ถือเป็นการเตรียมต้อนรับตรุษจีน
ซิ้งเจี่ยที (ไหว้ส่งเจ้าขึ้นสวรรค์) เป็นประเพณีที่บรรพบุรุษปฏิบัติสืบต่อกันมา
ใครเป็นผู้ปฏิบัติคนสุดท้ายของครอบครัว ก็ขึ้นอยู่กับแต่ละบ้าน ครอบครัวแม่นัน อาอึ้มอาแจ้ปฏิบัติกันมาอย่างเคร่งครัด
ปีไหนไม่ได้ไหว้ จะรู้สึกไม่สบายใจ ถ้าไหว้ได้ ก็ถือว่าดีต่อตัวเราค่ะ เหมือนคำที่คนจีนกล่าวไว้ว่า “หย่วงจ่อ – หย่วงฮ่อ”
แต่ละบ้านมีวิธีจัดไหว้ไม่เหมือนกัน ขอเพียงตั้งใจ ไหว้ให้เหมาะสมกับอัตภาพ ขอบคุณท่านที่คุ้มครองครอบครัวให้เป็นสุขตลอดปี
ถ้าเราคิดดี ทำดี ปฏิบัติดี กุศลก็ดีจะย้อนกลับมาหาเราค่ะ
ขอชวนทุกท่านร่วมกันรักษา แบ่งปัน และสานต่อวัฒนธรรมและประเพณีจีนอันงดงามให้คงอยู่ต่อไปนะคะ
Illustration: AI-generated cultural illustration, curated and refined by MaeNan
“ซิ้งเจี่ยที” (神上天) วันไหว้ส่งเจ้าขึ้นสวรรค์