ศาสนาอิสลามไม่มีหลักของการกำเนิดแบบพึ่งพา หรือ หลักปฏิจจสมุปบาท (dependent origination)

ศาสนาอิสลามไม่มีหลักการของการกำเนิดแบบพึ่งพา(หลักปฏิจจสมุปบาท หรือ dependent origination) ซึ่งเป็นแนวคิดหลักในพุทธศาสนา หลักการนี้ตั้งสมมติฐานว่าปรากฏการณ์ทั้งหมดเกิดขึ้นโดยอาศัยสาเหตุและเงื่อนไขหลายประการที่ไม่รู้แจ้ง(อวิชชา) โดยเน้นมุมมองของการดำรงอยู่เป็นวัฏจักร, ในทางตรงกันข้าม เอกเทววิทยาอิสลามมีรากฐานมาจากความเชื่อในผู้สร้างอัลลอฮ์/พระเจ้า ผู้ริเริ่มและค้ำจุนการดำรงอยู่ทั้งหมด

ความแตกต่างที่สำคัญ

ความเป็นเหตุเป็นผล: ในศาสนาพุทธ ความเป็นเหตุเป็นผลถูกมองว่าพึ่งพาอาศัยกันและเป็นวัฏจักร ในขณะที่ในศาสนาอิสลาม ความเป็นเหตุเป็นผลนั้นเป็นเส้นตรงและริเริ่มโดยพระเจ้า

ธรรมชาติของการดำรงอยู่: พุทธศาสนามองว่าการดำรงอยู่เป็นเพียงสิ่งชั่วคราวและมีเงื่อนไข ในขณะที่ศาสนาอิสลามยืนยันว่าการดำรงอยู่นั้นถูกสร้างขึ้นและควบคุมโดยพระประสงค์ของพระเจ้า

รากฐานทางปรัชญา: ปรัชญาอิสลามมักเน้นถึงความมีเหตุมีผลและการมีอยู่ของสาเหตุแรก ซึ่งตรงกันข้ามกับการที่พุทธศาสนาให้ความสำคัญกับความเชื่อมโยงกันของสรรพสิ่งที่เริ่มต้นจากความไม่รู้แจ้ง (อวิชชา)

อัลกุรอานอธิบายช่วงชีวิตในโลกนี้ว่าเป็นช่วงเวลาสั้นๆ ชั่วคราว และไม่ถาวร เมื่อเทียบกับชีวิตหลังความตายอันเป็นนิรันดร์ โดยมักเปรียบเทียบกับความสนุกสนานชั่วคราว เกม หรือการพักผ่อนช่วงสั้นๆ โองการสำคัญๆ เน้นย้ำว่าชีวิตในโลกนี้เป็นการทดสอบ โดยบ้านที่แท้จริงและถาวรคือชีวิตหลังความตาย
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้โองการสำคัญจากอัลกุรอานเกี่ยวกับธรรมชาติของชีวิตที่เป็นเพียงการอยู่ชั่วคราวของชีวิต: ซูเราะห์ ฆอฟิร (40:39): “โอ้ประชาชาติของฉัน ชีวิตในโลกนี้เป็นเพียงความสุขชั่วคราวเท่านั้น และแท้จริงแล้ว ชีวิตหลังความตายต่างหากคือบ้านแห่งการอยู่อาศัยอย่างถาวร”
* ซูเราะห์ อัล-ฮะดีด (57:20): “จงรู้ไว้เถิดว่า ชีวิตในโลกนี้เป็นเพียงความสนุกสนาน การละเล่น การประดับประดา การโอ้อวดในหมู่พวกเจ้า และการแข่งขันในเรื่องทรัพย์สินและลูกหลาน แต่ชีวิตหลังความตายนั้นดีกว่าและยั่งยืนกว่า”
* ซูเราะห์ อัล-อันอาม (6:32): “และชีวิตในโลกนี้ไม่ใช่สิ่งใดนอกจากความสนุกสนานและการละเล่น แต่บ้านแห่งชีวิตหลังความตายนั้นดีที่สุดสำหรับผู้ที่ยำเกรงอัลลอฮ์ ดังนั้นพวกเจ้าจะไม่ใช้สติปัญญาไตร่ตรองหรือ?”
* ซูเราะห์ อัล-มุอ์มินูน (23:112-114): ในชีวิตหลังความตาย ผู้คนจะรู้สึกว่าชีวิตในโลกนี้เป็นเพียง “วันเดียวหรือส่วนหนึ่งของวัน” เท่านั้น
* ซูเราะห์ ยูนุส (10:24): เปรียบเทียบชีวิตในโลกนี้กับพืชพรรณที่เจริญงอกงามด้วยน้ำฝน แล้วก็เหี่ยวแห้งและกลายเป็น “ชิ้นส่วนที่แตกหัก” กระจัดกระจายไปตามลม
โองการเหล่านี้เตือนให้ผู้ศรัทธาเห็นว่าโลกนี้เป็นการเดินทางชั่วคราวและการเตรียมตัวสำหรับชีวิตนิรันดร์ ไม่ใช่เป้าหมายสุดท้าย)
ช่วงชีวิตของมนุษย์ตั้งแต่เกิดจนตายบนโลกนี้เป็นการเดินทางผ่าน ชีวิตบนโลกมนุษย์(ดุนยา) จะต้องประสพกับการทดสอบด้วยปัญหาชีวิตในแง่มุมต่างๆ เช่นการเกิด, ความชราภาพ, การป่วยเจ็บ และความตาย อีกทั้งการมีอารมณ์อันเกิดจากความรู้สึกอันเกิดจากระบบประสาทสัมผัสกับสภาวะต่างๆ ซึ่งเป็นเหตุให้เกิดอารมณ์ต่างๆขึ้น เช่น อารมณ์โศรก, อารมณ์เศร้า, อารมณ์ดีใจ, อารมณ์เสียใจ, อารมณ์หิว, อารมณ์กระหาย, อารมณ์อยากได้และอารมณ์ใคร่ ความรู้สึกหรืออารมณ์ ที่เกิดจากประสาทสัมผัสทั้งหก(ตา หู จมูก ลิ้น กาย และจิตใจ)  จากการศึกษาและวิจัยพบว่า สมองส่วนซีรีบรัม(cerebrum) เป็นส่วนหลักของสมองมนุษย์ที่รับผิดชอบการมองเห็น การได้กลิ่น การลิ้มรส การได้ยิน การสัมผัส และการคิด นั้นก็คือ อารมณ์ต่างๆที่มนุษย์แสดงออกมานั้นเกิดจาก สมองส่วนซีรีบรัม(cerebrum) นั้นเอง

ศาสนาอิสลามเน้นย้ำถึงความสำคัญของการควบคุมอารมณ์ในฐานะวิธีการพัฒนาตนเองและการเติบโตทางจิตวิญญาณ อัลกุรอานและคำสอนของท่านศาสดามูฮัมหมัด ให้ข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับการจัดการอารมณ์ โดยเน้นความสำคัญของการควบคุมตนเองและความฉลาดทางอารมณ์ โองการในอัลกุรอานส่งเสริมความอดทน (ซาบรฺ) และความกตัญญู (ชุกร์) ในฐานะการตอบสนองที่จำเป็นต่อความท้าทายทางอารมณ์

ความฉลาดทางอารมณ์ในศาสนาอิสลาม ความฉลาดทางอารมณ์มีรากฐานมาจากความตระหนักรู้ในตนเอง การควบคุมตนเอง ความเห็นอกเห็นใจ และการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพ ซึ่งทั้งหมดนี้ได้รับการเน้นย้ำในคำสอนของศาสนาอิสลาม การฝึกฝนหลักการเหล่านี้ช่วยให้บุคคลสามารถจัดการกับอารมณ์ของตนเองและตอบสนองต่อผู้อื่นด้วยความเมตตาและความเข้าใจ การมีส่วนร่วมในการละหมาดและการไตร่ตรองอย่างสม่ำเสมอช่วยส่งเสริมการควบคุมอารมณ์และความตระหนักรู้ การแสวงหาความรู้และการสนับสนุนจากชุมชนยังสามารถช่วยในการจัดการอารมณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
[Spoil] คลิกเพื่อดูข้อความที่ซ่อนไว้โองการสำคัญในอัลกุรอานเกี่ยวกับการควบคุมอารมณ์:
ซูเราะห์อัลอิมรอน 3:134: อธิบายถึงผู้ทรงคุณธรรมว่าเป็นผู้ที่ บรรดาผู้ที่ใช้จ่าย (อย่างใจกว้าง) ไม่ว่าจะในยามมั่งคั่งหรือในยามยากลำบาก ผู้ที่ระงับความโกรธ และให้อภัยแก่ (ทุกคน) เพราะอัลลอฮ์ทรงรักบรรดาผู้
ที่ทำความดีซูเราะห์อัชชูรอ 42:37: เน้นว่าผู้ศรัทธาคือผู้ที่หลีกเลี่ยงบาปใหญ่ และ "ผู้ที่หลีกเลี่ยงอาชญากรรมร้ายแรงและการกระทำที่น่าละอาย และแม้ในขณะที่โกรธก็ยังให้อภัย"
ซูเราะห์อัลบะกอเราะห์ 2:286: ปลอบประโลมจิตใจโดยกล่าวว่า "อัลลอฮ์จะไม่ทรงวางภาระใดๆ ไว้บนจิตวิญญาณใดเกินกว่าที่มันจะแบกรับได้ จิตวิญญาณนั้นจะได้รับสิ่งดีที่มันกระทำ และจะได้รับความทุกข์ยากที่มันกระทำ (จงอธิษฐานว่า “ โอ้พระเจ้าของเรา! โปรดอย่าทรงลงโทษเราหากเราลืมเลือนหรือทำผิดพลาด โอ้พระเจ้าของเรา! โปรดอย่าทรงวางภาระบนเราเหมือนที่พระองค์ทรงวางไว้บนผู้คนก่อนหน้าเรา โอ้พระเจ้าของเรา! โปรดอย่าทรงวางภาระบนเราเกินกว่าที่เราจะแบกรับได้ โปรดลบล้างบาปของเราและประทานการอภัยโทษแก่เรา โปรดเมตตาเรา พระองค์คือผู้คุ้มครองของเรา โปรดช่วยเหลือเราให้พ้นจากผู้ที่ต่อต้านศรัทธา”
อัลลอฮ์จะไม่ทรงกำหนดภาระใดๆ แก่จิตวิญญาณเกินกว่าที่มันจะแบกรับได้" ช่วยจัดการกับความวิตกกังวลและความรู้สึกท่วมท้น
ซูเราะห์อัล-อิมรอน 3:139: ส่งเสริมความเข้มแข็งทางอารมณ์ โดยกล่าวว่า "อย่าท้อแท้และอย่าสิ้นหวัง เพราะหากท่านมีศรัทธาที่แท้จริง ท่านจะได้รับชัยชนะ"
ซูเราะห์อัร-เราะอ์ด 13:28: ส่งเสริมความสงบภายในผ่านทางจิตวิญญาณ:"บรรดาผู้ที่ศรัทธา และหัวใจของพวกเขารู้สึกพึงพอใจในการรำลึกถึงอัลลอฮ์ เพราะแท้จริงแล้ว การรำลึกถึงอัลลอฮ์ทำให้หัวใจรู้สึกพึงพอใจ"
ซูเราะห์ยูซุฟ 12:86: เสนอแบบอย่างในการจัดการกับความเศร้าโศกโดยกล่าวว่า  "ข้าพเจ้าเพียงแต่บ่นถึงความวุ่นวายและความทุกข์ใจของข้าพเจ้าต่ออัลลอฮ์ และข้าพเจ้ารู้จากอัลลอฮ์ในสิ่งที่พวกท่านไม่รู้..."
ซูเราะห์อัล-ฟุรกอน 25:63:  และปวงบ่าวของพระผู้ทรงกรุณาปรานีนั้น ได้แก่ บรรดาผู้ที่เดินบนแผ่นดินด้วยความถ่อมตัว และเมื่อบรรดาผู้โง่เขลากล่าวทักทายพวกเขา พวกเขาก็กล่าวว่า "ศานติ"
ศาสนาอิสลามสอนให้มุสลิม"ระงับความโกรธโดยการให้อภัยผู้คน ทั้งนี้เพราะว่าอัลลอฮ์ทรงรักผู้กระทำความดีทรงเน้นว่าผู้ศรัทธาคือผู้ที่หลีกเลี่ยงบาปใหญ่ และ "เมื่อพวกเขาโกรธ พวกเขาก็ให้อภัย" อัลลอฮ์จะไม่ทรงกำหนดภาระใดๆ แก่จิตวิญญาณเกินกว่าที่มันจะแบกรับได้ พระองค์ทรงช่วยจัดการกับความวิตกกังวลและความรู้สึกท่วมท้น โดยส่งเสริมความเข้มแข็งทางอารมณ์ โดยกล่าวว่า "ดังนั้นอย่าอ่อนแอและอย่าเศร้าโศก และพวกท่านจะเป็นผู้เหนือกว่าหากพวกท่านเป็นผู้ศรัทธาที่แท้จริง" พระองค์ทรงส่งเสริมความสงบภายในผ่านทางจิตวิญญาณ: "แท้จริงแล้วด้วยการรำลึกถึงอัลลอฮ์เท่านั้นที่หัวใจจะพบความสงบ"  พระองค์อัลลอฮ์ทรงเสนอแบบอย่างในการจัดการกับความเศร้าโศกโดยกล่าวว่า "ฉันเพียงแต่บ่นถึงความทุกข์และความเศร้าโศกของฉันต่ออัลลอฮ์เท่านั้น" พระองค์ทงกล่าวสอนมุสลิมว่าเมื่อถูกกล่าวถึงโดยคนที่ไม่รู้ ผู้รับใช้ของพระผู้ทรงเมตตาที่สุดจะตอบด้วย "[คำพูดแห่ง] สันติภาพ" เท่านั้น
โองการเหล่านี้ส่งเสริมการควบคุมตนเองและความอดทนเป็นวิธีการเอาชนะอารมณ์เชิงลบ เช่น ความโกรธและความกลัว และเพื่อส่งเสริมธรรมชาติที่สงบและให้อภัย

ในปัจจุบันงานวิจัยได้ชี้ให้เห็นว่า การฝึกสติอย่างสม่ำเสมอสามารถนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในบริเวณต่างๆ ของสมอง ช่วยเพิ่มการควบคุมความคิดและการควบคุมอารมณ์ ผลกระทบต่อโครงสร้างสมอง การฝึกสติแสดงให้เห็นว่าช่วยเพิ่มความหนาของเยื่อหุ้มสมองส่วนหน้า ซึ่งมีความสำคัญต่อความสนใจ การตัดสินใจ และการวางแผน นอกจากนี้ยังช่วยเพิ่มกิจกรรมในเยื่อหุ้มสมองส่วนหน้า (ACC) ซึ่งเกี่ยวข้องกับการตรวจจับข้อผิดพลาดและการควบคุมความคิด 

นอกจากนี้การฝึกสติยังมีประโยชน์ในด้านการรับรู้ ทั้งนี้เพราะว่าการฝึกสติสามารถปรับปรุงความสนใจและการควบคุมความคิด ทำให้เป็นกลยุทธ์ที่เป็นประโยชน์ในการจัดการกับภาวะต่างๆ เช่น โรคสมาธิสั้น (Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder) การศึกษาชี้ให้เห็นว่า การฝึกสติสามารถนำไปสู่การควบคุมอารมณ์ให้ดีขึ้นและเป็นการลดความเครียด ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพจิตโดยรวม หรือเราอาจจะกล่าวได้ว่า ปัญหาชีวิตต่างๆที่สร้างความทุกข์ใจในช่วงชีวิต ของมนุษย์นั้นเกิดจากการทดลองของพระเจ้า/อัลลอฮ์ เพื่อทดลองความอดทนของมนุษย์ การทดลองนี้ ถูกสร้างขึ้นเป็นระบบกายวิภาคและระบบสรีระวิทยาของมนุษย์นั้นเอง  

อัลกุรอานเน้นย้ำถึงสติสัมปชัญญะในฐานะหนทางสู่การบรรลุถึงความตระหนักรู้ทางจิตวิญญาณและสันติสุขภายใน หลายโองการเน้นย้ำถึงความสำคัญของการอยู่กับปัจจุบันและตระหนักถึงความคิดและการกระทำของตนเองที่เกี่ยวข้องกับอัลลอฮ์

โองการสำคัญเกี่ยวกับสติสัมปชัญญะ
ซูเราะห์อัลบะกอเราะห์ (2:152): “จงระลึกถึงข้าเถิด ข้าก็จะระลึกถึงพวกเจ้า และจงกตัญญูต่อข้าและอย่าปฏิเสธข้า” โองการนี้กระตุ้นให้ผู้ศรัทธารักษาสติสัมปชัญญะผ่านการระลึกถึงอัลลอฮ์
ซูเราะห์อัลเราะอ์ด (13:28): “แท้จริง ในการระลึกถึงอัลลอฮ์นั้น หัวใจย่อมพบความสงบ” โองการนี้เน้นย้ำว่าสติสัมปชัญญะนำไปสู่ความสงบและความสบายใจ
ซูเราะห์อัลอันฟาล (8:28): “และจงรู้ไว้ว่าทรัพย์สินและลูกหลานของพวกเจ้าเป็นเพียงการทดสอบ และอัลลอฮ์ทรงมีรางวัลอันยิ่งใหญ่รออยู่” โองการนี้เตือนผู้ศรัทธาให้ระลึกถึงสิ่งสำคัญและธรรมชาติอันชั่วคราวของความผูกพันทางโลก

การฝึกสติในทางปฏิบัติ
การฝึกสติในศาสนาอิสลามเกี่ยวข้องกับการตระหนักรู้ถึงความรู้สึกและความคิดของตนเอง รวมถึงการไตร่ตรองตนเอง ส่งเสริมให้ผู้ศรัทธาหลีกเลี่ยงการพูดคุยกับตนเองในแง่ลบ และมุ่งเน้นไปที่ความคิดเชิงบวกและสร้างสรรค์
【https://learningquranacademy.online/10-quran-and-peace-of-mind-verses/].