อีกไม่กี่วันก็จะมีการปล่อยจรวด Artemis 2 ไปยังดวงจันทร์ แล้วอ้อมกลับมายังโลก นี่จะเป็นครั้งแรกในรอบ 50 ปี ที่มนุษย์จะกลับไปยังดวงจันทร์ (รอบนี้ยังไม่ลงจอด) ถึงแม้ว่า NASA จะชอบติดโรคเลื่อน (นี่ก็เริ่มแล้ว)กำหนดเดิม หน้าต่างแรกของการปล่อยจรวด วางไว้วันที่ 6 ก.พ ตอนนี้เลื่อนออกไปที่ 8 ก.พ แล้ว เนื่องด้วยสภาวะอากาศ (ช่วงนี้มีพายุหิมะเข้าถล่มอเมริกา)
ในแวดวงการอวกาศก็เริ่มจะมีความคึกคักตื่นเต้นกัน
ส่วนตัวก็ ตื่นเต้นเหมือนกัน ที่จะได้มีการสัมผัสบรรยากาศการกลับไปดวงจันทร์อีกครั้ง ในรอบ 50 ปี
แล้วการปล่อยจรวดครั้งนี้ จะเป็นการพานักบินอวกาศออกไปไกลมากที่สุด มากกว่ามนุษย์อวกาศคนใดเคยไป
* ยาน Orion จะเดินทางออกไปไกลที่สุด ประมาณ 410,250 กิโลเมตร
ส่วนลูกเรืออพอลโล 13 (ซึ่งครองตำแหน่งกลุ่มมนุษย์ที่เดินทางไกลที่สุด) ออกไปไกล ประมาณ 400,171 กิโลเมตร ในปี 1970
พอกล่าวถึง โครงการ Artemis 2 ก็เลยทำให้คิดถึงโครงการ กระสวยอวกาศ Space Shuttle ขึ้นมา
ยุคนั้นเมื่อตอนเริ่มโครงการใหม่ๆก็มีความตื่นเต้นไม่แพ้กัน ทุกครั้งของการปล่อยกระสวย จะมีความตื่นตาตื่นใจ ตลอด
(ส่วนตัวได้มีโอกาสไปดูการปล่อยจรวดจริงๆ 1 ครั้ง)
วันนี้ก็เลย ขอนำข้อมูล เรื่องราวของยุคกระสวยอวกาศ นำมาฝากกันครับ มีเรื่องราวน่าสนใจหลายเรื่อง
กระสวยอวกาศ Space Shuttle Space Shuttle
คือระบบยานอวกาศที่ได้รับการออกแบบให้สามารถ
นำกลับมาใช้ใหม่ได้ (Reusable) ขององค์การนาซา (NASA) โดยเน้นภารกิจขนส่งนักบินอวกาศและสัมภาระขึ้นสู่วงโคจรของโลก ซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างมากในช่วงปี ค.ศ. 1981 - 2011
*จริงๆมีการทดสอบปล่อยกระสวย มาตั้งแต่ ปี 1977 แต่ไม่ได้ขึ้นไปในอวกาศ แค่ทดสอบการปล่อยและการร่อนลง
ส่วนประกอบสำคัญของกระสวยอวกาศ
ระบบกระสวยอวกาศหนึ่งชุดประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ดังนี้:
1.ยานโคจร (Orbiter): ตัวยานที่มีปีกคล้ายเครื่องบิน เป็นส่วนที่นักบินอวกาศอาศัยอยู่และใช้บรรทุกสัมภาระ (เช่น ดาวเทียม) และเป็นส่วนเดียวที่บินกลับมาลงจอดบนพื้นโลกได้
2.ถังเชื้อเพลิงภายนอก (External Tank - ET): ถังสีส้มขนาดใหญ่ที่เก็บไฮโดรเจนและออกซิเจนเหลวสำหรับเครื่องยนต์หลักของยานโคจร ส่วนนี้จะถูกสลัดทิ้งและเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศ
3.จรวดเชื้อเพลิงแข็ง (Solid Rocket Boosters - SRB): จรวดแท่งยาว 2 แท่งที่ขนาบข้างถังเชื้อเพลิง ช่วยให้แรงขับดันมหาศาลในช่วง 2 นาทีแรกของการปล่อยตัว ก่อนจะแยกตัวออกและตกลงในมหาสมุทร(ติดร่ม)เพื่อนำกลับมาใช้ใหม่
NASA ได้สร้างยานโคจรทั้งหมด 5 ลำ แล้วมาเพิ่มอีก 1 ลำภายหลัง โดยมีชื่อและสถานะดังนี้:
1.Enterprise ลำแรกที่สร้างขึ้นเพื่อทดสอบการบินและร่อนลง (ไม่ได้ขึ้นสู่อวกาศจริง)
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV-101
จำนวน เที่ยวบิน (ทดสอบ) 5 เที่ยว
12 สิงหาคม 1977 ถึง 26 ตุลาคม 1977
ปัจจุบัน อยู่ในพิพิธภัณฑ์ ที่ นิวยอร์ค
2.Columbia กระสวยอวกาศลำแรกที่ขึ้นสู่อวกาศ (1981) แต่เกิดอุบัติเหตุระเบิดขณะกลับเข้าสู่โลกในปี 2003
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV- 102
จำนวนเที่ยวบิน 28 เที่ยว
12 เมษายน 1981 ถึง 6 มกราคม 2003
แผ่นป้องกันความร้อนหลุดระหว่างการกลับสู่โลก ทำให้ ส่วนของปีกซ้ายเกิดความร้อน ขึ้นสูง จนสุดท้ายกระสวยเสียดสีกับบบรยากาศ
ไหม้หมดทั้งลำ มีลูกเรือเสียชีวิต 7 ท่าน
ปัจจุบัน ชิ้นส่วนที่สามารถเก็บได้ นำมาไว้ที่ NASA เพื่อเป็นข้อมูลศึกษาค้นคว้า และเป็นที่ระลึกอนุสรณ์
3. Challenger เกิดอุบัติเหตุระเบิดหลังทะยานขึ้นเพียง 73 วินาที ในปี 1986
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV-099
จำนวนเที่ยวบิน 10 เที่ยว
4 เมษายน 1983 ถึง 28 มกราคม 1986
ในวันที่ 28 มกราคม 1986 ในการปล่อยจรวด มีชิ้นส่วน โอริง ชิ้นหนึ่ง เกิดความเสียหาย จากอากาศหนาวเย็น ทำให้ เกิดการรั่วของเชื้อ
เพลิง แล้วสุดท้าย ก็เกิดการระเบิด หลังจากการปล่อยจรวดออกไปได้ 73 วินาที สูญเสีย ลูกเรือทั้งหมด 7 ท่าน
ปัจจุบัน ซากที่ถูกเก็บ ถูกเก็บไว้ที่ NASA แล้วไม่มีการเปิดให้ชมแก่สาธารณะ
4. Discovery เป็นกระสวยอวกาศ ลำที่ปฏิบัติการ จำนวนเที่ยวมากที่สุด
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV- 103
จำนวนเที่ยวบิน 39 เที่ยว
30 สิงหาคม 1984 ถึง 24 กุมภาพันธ์
2011
เป็นกระสวยที่ทำหน้าที่ ปล่อยกล้องอวกาศ ฮับเบิล
มีบทบาทสำคัญในการ ส่งชิ้นส่วน โครงสร้างของสถานีอวกาศนานาชาติ ISS
เคยเชื่อมต่อกับ สถานีอวกาศ MIR 1 ครั้ง
เคยเชื่อมต่อกับสถานีอวกาศ ISS 13 ครั้ง
ปัจจุบัน อยู่ที่ พิพิธภัณฑ์ยานบินและอวกาศแห่งชาติ ที่เวอร์จิเนีย
5.Atlantis ปฏิบัติภารกิจสุดท้ายของโครงการ (STS-135) ในปี 2011
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV- 104
จำนวนเที่ยวบิน 33 เที่ยว
3 ตุลาคม 1985 ถึง 8 กรกฏาคม 2011
เป็นกระสวยอวกาศที่ทำหน้าที่ ปฏิบัติการลำสุดท้ายของโครงการ เป็นลำที่ถูกส่งไปซ่อมแซมกล้องฮับเบิล
เชื่อมต่อกับ สถานีอวกาศ MIR 7 ครั้ง
เชื่อมต่อกับสถานีอวกาศนานาชาติ ISS 12 ครั้ง
ปัจจุบัน ศูนย์ผู้เยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์อวกาศ ศูนย์อวกาศเคนเนดี
6.Endeavour กระสวยลำนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อทดแทน Challenger
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV -105
จำนวนเที่ยวบิน 25 เที่ยว
7 พฤษภาคม 1992 ถึง 16 พฤษภาคม 2011
เป็นกระสวยอวกาศที่ถูกสร้างขึ้นมาหลังสุด หลังจากเกิดระเบิดของกระสวยอวกาศ
Challenger
มีส่วนร่วมมากมายในการร่วมก่อสร้างสถานีอวกาศนานาชาติ ISS
เชื่อมต่อกับ สถานอวกาศ MIR 1 ครั้ง
เชื่อมต่อกับสถานีอวกาศนานาชาติ ISS 12 ครั้ง
ปัจจุบัน พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ ที่แคลิฟอร์เนีย
ทำไมโครงการถึงสิ้นสุดลง?
โครงการกระสวยอวกาศปิดตัวลงอย่างเป็นทางการในปี
2011 เนื่องจากเหตุผลหลัก 3 ประการ:
1.ค่าใช้จ่ายสูง: การซ่อมบำรุงและเตรียมการยิงแต่ละครั้งใช้งบประมาณมหาศาล (เฉลี่ย 450 ล้านดอลลาร์ต่อครั้ง)
2.ความปลอดภัย: อุบัติเหตุร้ายแรงจากลำ Columbia และ Challenger ทำให้เกิดการทบทวนเรื่องความเสี่ยง
3.เทคโนโลยีที่ล้าสมัย: ตัวยานถูกออกแบบมาตั้งแต่ยุค 70 การพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ (เช่น จรวดของ SpaceX หรือโครงการ Artemis) จึงคุ้มค่ากว่าในระยะยาว
นอกเหนือจากตัวกระสวยอวกาศจะมีความสำคัญมากในโครงการ กระสวยอวกาศ แต่สิ่งที่สำคัญมากเหมือนกันกันคือ ระบบทั้งหมดของโครงการ
ทั้งตัวยานโคจร ทั้งถังเชื้อเพลิงภายนอกทั้งตัวจรวดเชื้อเพลิงแข็ง และ ฐานที่ใช้ในการปล่อย จรวดกระสวย
สามารถรับชมข้อมูลเพิ่มเติมได้ในคลิปยูทูปนี้ครับ (6 นาที)
ย้อนวันเวลา ยุคของกระสวยอวกาศ Space Shuttle ( Space Shuttle Era)
ในแวดวงการอวกาศก็เริ่มจะมีความคึกคักตื่นเต้นกัน
ส่วนตัวก็ ตื่นเต้นเหมือนกัน ที่จะได้มีการสัมผัสบรรยากาศการกลับไปดวงจันทร์อีกครั้ง ในรอบ 50 ปี
แล้วการปล่อยจรวดครั้งนี้ จะเป็นการพานักบินอวกาศออกไปไกลมากที่สุด มากกว่ามนุษย์อวกาศคนใดเคยไป
* ยาน Orion จะเดินทางออกไปไกลที่สุด ประมาณ 410,250 กิโลเมตร
ส่วนลูกเรืออพอลโล 13 (ซึ่งครองตำแหน่งกลุ่มมนุษย์ที่เดินทางไกลที่สุด) ออกไปไกล ประมาณ 400,171 กิโลเมตร ในปี 1970
พอกล่าวถึง โครงการ Artemis 2 ก็เลยทำให้คิดถึงโครงการ กระสวยอวกาศ Space Shuttle ขึ้นมา
ยุคนั้นเมื่อตอนเริ่มโครงการใหม่ๆก็มีความตื่นเต้นไม่แพ้กัน ทุกครั้งของการปล่อยกระสวย จะมีความตื่นตาตื่นใจ ตลอด
(ส่วนตัวได้มีโอกาสไปดูการปล่อยจรวดจริงๆ 1 ครั้ง)
วันนี้ก็เลย ขอนำข้อมูล เรื่องราวของยุคกระสวยอวกาศ นำมาฝากกันครับ มีเรื่องราวน่าสนใจหลายเรื่อง
กระสวยอวกาศ Space Shuttle Space Shuttle
คือระบบยานอวกาศที่ได้รับการออกแบบให้สามารถ นำกลับมาใช้ใหม่ได้ (Reusable) ขององค์การนาซา (NASA) โดยเน้นภารกิจขนส่งนักบินอวกาศและสัมภาระขึ้นสู่วงโคจรของโลก ซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างมากในช่วงปี ค.ศ. 1981 - 2011
*จริงๆมีการทดสอบปล่อยกระสวย มาตั้งแต่ ปี 1977 แต่ไม่ได้ขึ้นไปในอวกาศ แค่ทดสอบการปล่อยและการร่อนลง
ส่วนประกอบสำคัญของกระสวยอวกาศ
ระบบกระสวยอวกาศหนึ่งชุดประกอบด้วย 3 ส่วนหลัก ดังนี้:
1.ยานโคจร (Orbiter): ตัวยานที่มีปีกคล้ายเครื่องบิน เป็นส่วนที่นักบินอวกาศอาศัยอยู่และใช้บรรทุกสัมภาระ (เช่น ดาวเทียม) และเป็นส่วนเดียวที่บินกลับมาลงจอดบนพื้นโลกได้
2.ถังเชื้อเพลิงภายนอก (External Tank - ET): ถังสีส้มขนาดใหญ่ที่เก็บไฮโดรเจนและออกซิเจนเหลวสำหรับเครื่องยนต์หลักของยานโคจร ส่วนนี้จะถูกสลัดทิ้งและเผาไหม้ในชั้นบรรยากาศ
3.จรวดเชื้อเพลิงแข็ง (Solid Rocket Boosters - SRB): จรวดแท่งยาว 2 แท่งที่ขนาบข้างถังเชื้อเพลิง ช่วยให้แรงขับดันมหาศาลในช่วง 2 นาทีแรกของการปล่อยตัว ก่อนจะแยกตัวออกและตกลงในมหาสมุทร(ติดร่ม)เพื่อนำกลับมาใช้ใหม่
NASA ได้สร้างยานโคจรทั้งหมด 5 ลำ แล้วมาเพิ่มอีก 1 ลำภายหลัง โดยมีชื่อและสถานะดังนี้:
1.Enterprise ลำแรกที่สร้างขึ้นเพื่อทดสอบการบินและร่อนลง (ไม่ได้ขึ้นสู่อวกาศจริง)
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV-101
จำนวน เที่ยวบิน (ทดสอบ) 5 เที่ยว
12 สิงหาคม 1977 ถึง 26 ตุลาคม 1977
ปัจจุบัน อยู่ในพิพิธภัณฑ์ ที่ นิวยอร์ค
2.Columbia กระสวยอวกาศลำแรกที่ขึ้นสู่อวกาศ (1981) แต่เกิดอุบัติเหตุระเบิดขณะกลับเข้าสู่โลกในปี 2003
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV- 102
จำนวนเที่ยวบิน 28 เที่ยว
12 เมษายน 1981 ถึง 6 มกราคม 2003
แผ่นป้องกันความร้อนหลุดระหว่างการกลับสู่โลก ทำให้ ส่วนของปีกซ้ายเกิดความร้อน ขึ้นสูง จนสุดท้ายกระสวยเสียดสีกับบบรยากาศ
ไหม้หมดทั้งลำ มีลูกเรือเสียชีวิต 7 ท่าน
ปัจจุบัน ชิ้นส่วนที่สามารถเก็บได้ นำมาไว้ที่ NASA เพื่อเป็นข้อมูลศึกษาค้นคว้า และเป็นที่ระลึกอนุสรณ์
3. Challenger เกิดอุบัติเหตุระเบิดหลังทะยานขึ้นเพียง 73 วินาที ในปี 1986
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV-099
จำนวนเที่ยวบิน 10 เที่ยว
4 เมษายน 1983 ถึง 28 มกราคม 1986
ในวันที่ 28 มกราคม 1986 ในการปล่อยจรวด มีชิ้นส่วน โอริง ชิ้นหนึ่ง เกิดความเสียหาย จากอากาศหนาวเย็น ทำให้ เกิดการรั่วของเชื้อ
เพลิง แล้วสุดท้าย ก็เกิดการระเบิด หลังจากการปล่อยจรวดออกไปได้ 73 วินาที สูญเสีย ลูกเรือทั้งหมด 7 ท่าน
ปัจจุบัน ซากที่ถูกเก็บ ถูกเก็บไว้ที่ NASA แล้วไม่มีการเปิดให้ชมแก่สาธารณะ
4. Discovery เป็นกระสวยอวกาศ ลำที่ปฏิบัติการ จำนวนเที่ยวมากที่สุด
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV- 103
จำนวนเที่ยวบิน 39 เที่ยว
30 สิงหาคม 1984 ถึง 24 กุมภาพันธ์ 2011
เป็นกระสวยที่ทำหน้าที่ ปล่อยกล้องอวกาศ ฮับเบิล
มีบทบาทสำคัญในการ ส่งชิ้นส่วน โครงสร้างของสถานีอวกาศนานาชาติ ISS
เคยเชื่อมต่อกับ สถานีอวกาศ MIR 1 ครั้ง
เคยเชื่อมต่อกับสถานีอวกาศ ISS 13 ครั้ง
ปัจจุบัน อยู่ที่ พิพิธภัณฑ์ยานบินและอวกาศแห่งชาติ ที่เวอร์จิเนีย
5.Atlantis ปฏิบัติภารกิจสุดท้ายของโครงการ (STS-135) ในปี 2011
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV- 104
จำนวนเที่ยวบิน 33 เที่ยว
3 ตุลาคม 1985 ถึง 8 กรกฏาคม 2011
เป็นกระสวยอวกาศที่ทำหน้าที่ ปฏิบัติการลำสุดท้ายของโครงการ เป็นลำที่ถูกส่งไปซ่อมแซมกล้องฮับเบิล
เชื่อมต่อกับ สถานีอวกาศ MIR 7 ครั้ง
เชื่อมต่อกับสถานีอวกาศนานาชาติ ISS 12 ครั้ง
ปัจจุบัน ศูนย์ผู้เยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์อวกาศ ศูนย์อวกาศเคนเนดี
6.Endeavour กระสวยลำนี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อทดแทน Challenger
ชื่อที่ตั้งขึ้น OV -105
จำนวนเที่ยวบิน 25 เที่ยว
7 พฤษภาคม 1992 ถึง 16 พฤษภาคม 2011
เป็นกระสวยอวกาศที่ถูกสร้างขึ้นมาหลังสุด หลังจากเกิดระเบิดของกระสวยอวกาศ Challenger
มีส่วนร่วมมากมายในการร่วมก่อสร้างสถานีอวกาศนานาชาติ ISS
เชื่อมต่อกับ สถานอวกาศ MIR 1 ครั้ง
เชื่อมต่อกับสถานีอวกาศนานาชาติ ISS 12 ครั้ง
ปัจจุบัน พิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์ ที่แคลิฟอร์เนีย
ทำไมโครงการถึงสิ้นสุดลง?
โครงการกระสวยอวกาศปิดตัวลงอย่างเป็นทางการในปี 2011 เนื่องจากเหตุผลหลัก 3 ประการ:
1.ค่าใช้จ่ายสูง: การซ่อมบำรุงและเตรียมการยิงแต่ละครั้งใช้งบประมาณมหาศาล (เฉลี่ย 450 ล้านดอลลาร์ต่อครั้ง)
2.ความปลอดภัย: อุบัติเหตุร้ายแรงจากลำ Columbia และ Challenger ทำให้เกิดการทบทวนเรื่องความเสี่ยง
3.เทคโนโลยีที่ล้าสมัย: ตัวยานถูกออกแบบมาตั้งแต่ยุค 70 การพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ (เช่น จรวดของ SpaceX หรือโครงการ Artemis) จึงคุ้มค่ากว่าในระยะยาว
นอกเหนือจากตัวกระสวยอวกาศจะมีความสำคัญมากในโครงการ กระสวยอวกาศ แต่สิ่งที่สำคัญมากเหมือนกันกันคือ ระบบทั้งหมดของโครงการ
ทั้งตัวยานโคจร ทั้งถังเชื้อเพลิงภายนอกทั้งตัวจรวดเชื้อเพลิงแข็ง และ ฐานที่ใช้ในการปล่อย จรวดกระสวย
สามารถรับชมข้อมูลเพิ่มเติมได้ในคลิปยูทูปนี้ครับ (6 นาที)