ควรทำให้ถึงซึ่งความเป็นผู้ดำรงอยู่อย่างน้อย2ภพ

ก็รู้ได้จากสติปัฎฐาน เมื่อมีอาการทางขันธ์5เกิดขึ้นมา จิตรู้อาการนี้ได้ผ่านวิญญานทางอายตน เป็นอาการใดอาการหนึ่งกับจิตแต่ละดวงที่เกิดเฉพาะอาการทางวิญญานนั้นๆ เข่น เมื่อจิต(2)รู้ว่ามีเสียง เพราะมีวิญญา

จิตหลวงปู่ชอบ รวมลงสู่ความสงบได้โดยง่ายมาก และเกิดความรู้พิสดารต่างๆ หลวงปู่ชอบ ฐานสโม ได้เล่าถึงการปฏิบัติด้านจิตภาวนาว่า จิตของท่านรวมลงสู่ความสงบได้โดยง่ายมาก และเกิดความรู้พิสดารต่าง ๆ อีกด้วย

เหมือนอยู่บนที่สูง มองเห็นทุกอาการ ขันธ์5มีอายตนคือตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ มีวิญญานทางขันธ์5เชื่อมต่อโลกภายนอกและโลกภายใน แต่อายตน ของผู้มุ่งกระแสนิพพาน โสดาบันขึ้นไปนั้น มีอายตนเป็น อภิภายตน คลุมอาการ

ยังไม่ต้องพูดถึงจิต มาดูว่าเกิดตัวตนได้อย่างไร การตอบสนองต่อสิ่งมากระทบ ทำให้เกิดความรู้สึก สิ่งมากระทบคือรูปกับนาม รูปคืออนุภาคทั้งหมดในธรรมชาติรวมทั้งรูปตัวเราเอง อนุภาคเสียง แสง  นามคือผลจากกา

มโนวิญญานคือตัวเหตุ คือความรู้สึก เป็นตัวนำไปเกิด มโนวิญญานเป็นหนึ่งในวิญญานทางอายตน6 คนทั่วไปมโนวิญญานจะติดกัไปกับจิตเสมอ รู้สึกอะไรมีตัวเราเป็นผู้รู้สึก การปฏิบัตินั้นเพื่อให้ถึงจิตบริสุทธิ์จึงต้องแ

จิต-คือจิตเดิมที่มีอยู่เป็นธรรมชาติ เวียนตาย เกิด วิญญาน-เกิดจากมีผัสสะ เป็นแต่ละขณะจิตที่มีการกระทบ ดังนั้น 1วิญญานจึงมี1ผัสสะ ผัสสะ-เป็นการกระทบ เป็นจิตที่กระทบผัสสะ เมื่อมือายตนแล้วเกิดวิญญาน

ความหลุดพ้นเกิดได้ในหนึ่งขณะจิต เป็น“หนึ่งขณะจิต ที่หลุดพ้นจากจิต” จิตที่เป็นฌาน จะเห็นได้ชัดว่า ขณะนี้มีผัสสะอะไร กระทบจิต กระทบด้วย วิญญานทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ แลแยกได้ชัดว่า วิญญา

เรื่องพระรามที่ถูกเนรเทศ ที่รามพูดว่า : มันเป็นการง่ายที่พี่จะใช้กำลัง เพื่อให้ได้ครอบครองซึ่งอำนาจ ทว่า นั้นไม่ใช่วิถีทางแห่งกษัทตย์ผู้ดำรงธรรม...... ถ้าเป็นสมัยนี้ คนดีๆมัวแต่ยึดถือแต่ธรรมจนไม่ดูทา