ชินวัตร x วงศ์สวัสดิ์ 2 ตระกูล 4 นายกรัฐมนตรี
ถ้าจะพูดถึงการเมืองไทยในช่วงกว่า 20 ปีที่ผ่านมา หากมองให้ลึกลงไปใต้ชื่อพรรคใต้นโยบาย และใต้เวทีปราศรัย จะพบว่าโครงสร้างอำนาจที่ทรงพลังที่สุด ไม่ได้เริ่มต้นจากรัฐธรรมนูญหรือคูหาเลือกตั้งเสมอไปแต่มักเริ่มต้นจาก ‘ครอบครัว’ หน่วยการเมืองที่ไม่เคยถูกบันทึกไว้ในกฎหมาย แต่ดำรงอยู่จริงในทางปฏิบัติ
.
ตระกูล ‘ชินวัตร’ และ ‘วงศ์สวัสดิ์’ คือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของการเมืองแบบเครือญาติ ซึ่งไม่เพียงส่งคนเข้าสู่อำนาจ แต่ยังออกแบบวิธีสืบทอดอำนาจให้ดำรงอยู่ข้ามรุ่น บนความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองมาแล้วนับครั้งไม่ถ้วน
.
ซึ่งสะท้อนว่าบทบาททางการเมืองของคนรุ่นหลังในตระกูลนี้ต่อยอดมาจากอิทธิพลของตระกูลชินวัตรโดยตรง ในทางปฏิบัติ พันธมิตรสายเลือดนี้ส่งผลให้ตระกูลวงศ์สวัสดิ์เดินไปบนเส้นทางการเมืองเคียงคู่กับตระกูลชินวัตรมาโดยตลอด เช่นในช่วงหลังรัฐประหาร 2549 ทักษิณต้องลี้ภัยและพรรคไทยรักไทยถูกยุบ บทบาทผู้นำทางการเมืองจึงตกมาถึง ‘เยาวภา วงศ์สวัสดิ์’ ผู้เป็นน้องสาว ปรับเรือธงใหม่ดัน ‘สมชาย วงศ์สวัสดิ์’ ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีในปี 2551 ในระยะเวลาสั้น ๆ และสานต่ออิทธิพลทางการเมืองของชินวัตรในกลุ่มผู้สนับสนุนเดิม
.
🔴 ใบไม้ผลัดใบตระกูลผลักดัน
.
คอการเมืองจะคุ้นชื่อ ‘เจ๊แดง’ เยาวภา วงศ์สวัสดิ์ เธอเป็นลูกคนที่ 6 จาก 10 คน ของ ‘เลิศ ชินวัตร’ ซึ่งเยาวภาเป็นน้องและพี่ของ 2 นายกรัฐมนตรีไทยในตระกูลชินวัตร ผู้เป็นทั้งน้องสาวของทักษิณ ชินวัตร และเป็นพี่สาวของยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่มีบทบาทกุมเกมการเมืองภาคเหนือมายาวนาน เยาวภาเป็นอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ (สังกัดพรรคไทยรักไทย/เพื่อไทย) และเคยดำรงตำแหน่งรองหัวหน้าพรรคไทยรักไทย รวมถึงที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีในสมัยรัฐบาลทักษิณ
.
เยาวภาเป็นแกนนำกลุ่มการเมือง ‘วังบัวบาน’ ที่มีฐานอำนาจในภาคเหนือ และแม้ช่วงปี 2549–2555 เธอจะถูกตัดสิทธิทางการเมือง 5 ปีจากคดียุบพรรคไทยรักไทย แต่ยังคงมีอิทธิพลอยู่เบื้องหลังพรรคเพื่อไทยเสมอ
.
ในทางปฏิบัติ ‘เจ๊แดง’ ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงผู้รักษาฐานเสียง หากแต่ถูกมองว่าเป็น ‘ผู้จัดการอำนาจ’ ของตระกูลชินวัตรในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อหลายครั้ง โดยเฉพาะในจังหวะที่แกนนำหลักถูกบีบให้ออกจากเกมการเมืองโดยตรง
.
ตัวอย่างชัดเจนเกิดขึ้นหลังรัฐประหารปี 2549 เมื่อ ทักษิณ ชินวัตร ต้องลี้ภัยทางการเมือง พรรคไทยรักไทยถูกยุบ และแกนนำระดับบนจำนวนมากถูกตัดสิทธิ์ทางการเมือง เยาวภาคือหนึ่งในไม่กี่คนที่ยังคงกุมโครงข่าย ส.ส. ภาคเหนือและอดีตไทยรักไทยไว้ได้อย่างเหนียวแน่น ก่อนจะมีบทบาทสำคัญในการเลือกตัวแทน ที่สามารถรักษาอิทธิพลของตระกูลไว้ในโครงสร้างอำนาจรัฐ
.
การผลักดัน ‘สมชาย วงศ์สวัสดิ์’ สามีของตน ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในปี 2551 ภายใต้พรรคพลังประชาชน จึงไม่ได้เป็นเพียงการส่งคนใกล้ชิดขึ้นสู่อำนาจ แต่เป็นการวางหมากเพื่อคงความต่อเนื่องของอำนาจตระกูลชินวัตร ในช่วงที่ชื่อของทักษิณไม่สามารถปรากฏในทางการเมืองได้อย่างเปิดเผย
.
ในทำนองเดียวกัน การสนับสนุน ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ในการก้าวขึ้นเป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคเพื่อไทยในปี 2554 ก็สะท้อนบทบาทของเยาวภาในฐานะผู้เชื่อมต่อระหว่างฐานมวลชนเดิมกับภาพลักษณ์ใหม่ของผู้นำ ที่ไม่มีประวัติความขัดแย้งทางการเมืองโดยตรง แต่สามารถแบกรับทุนทางการเมืองของตระกูลได้ทั้งก้อน
.
ด้วยเหตุนี้ เยาวภาจึงไม่ใช่เพียง ‘เจ๊แดง’ แห่งภาคเหนือ หากแต่เป็นฟันเฟืองสำคัญที่ทำให้การเมืองแบบเครือญาติของตระกูลชินวัตร–วงศ์สวัสดิ์ สามารถผลัดใบ เปลี่ยนหน้า และเดินเกมต่อได้ท่ามกลางแรงปะทะจากอำนาจรัฐและกลไกนอกระบบอย่างต่อเนื่อง
.
ส่วน ‘สมชาย วงศ์สวัสดิ์’ ที่มาจากตระกูลวงศ์สวัสดิ์ เป็นบุตรคนกลางของ ‘เจิม’ และ ‘ประหยัด วงศ์สวัสดิ์’ จากพี่น้องทั้งหมด 5 คน โดยครอบครัวประกอบอาชีพทำสวนยาง ที่นครศรีธรรมราช มีพื้นเพมาจากสายงานตุลาการและข้าราชการพลเรือน รับราชการยาวนานกว่า 30 ปี
.
โดยเริ่มจากตำแหน่งผู้ช่วยผู้พิพากษาในปี 2517 และก้าวขึ้นสู่การเป็นผู้พิพากษาศาลในหลายจังหวัด ความก้าวหน้าในสายราชการทำให้สมชายได้เลื่อนขึ้นเป็น รองปลัดกระทรวงยุติธรรม และต่อมาเป็น ปลัดกระทรวงยุติธรรม ในปี 2542 ก่อนย้ายมาดำรงตำแหน่ง ปลัดกระทรวงแรงงาน ในปี 2549
.
ระหว่างรับราชการก็ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งกรรมการในหน่วยงานภาครัฐและรัฐวิสาหกิจหลายแห่ง แสดงถึงการครอบคลุมบทบาททั้งในมิติการปกครองและภาคธุรกิจของรัฐ นับได้ว่าสมชายเป็นนักกฎหมายที่ผ่านประสบการณ์ทั้งในศาลและระบบราชการระดับสูงอย่างครบถ้วน ก่อนผันตัวสู่เวทีการเมืองเต็มตัวในเวลาต่อมา
.
เส้นทางสายตุลาการและระบบราชการของสมชาย จึงไม่ได้เป็นเพียงภูมิหลังส่วนบุคคล หากทำหน้าที่เป็นทุนความชอบธรรม ให้กับเครือข่ายการเมืองในช่วงที่ตระกูลต้องเผชิญแรงกดดันจากทั้งกลไกรัฐและความชอบธรรมทางสังคมพร้อมกัน
.
สมชาย-เยาวภา มีบุตร 3 คน โดยเป็น 1 ชาย 2 หญิง มี ยศชนัน (เชน) เป็นพี่คนโต ชินณิชา (เชียร์) กับชยาภา (เชอรี่) ตามลำดับ
.
ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์: (เชน) บุตรชายคนโตของสมชาย-เยาวภา เดิมมีบทบาทในแวดวงวิชาการ เป็นอดีตรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดลและศาสตราจารย์ด้านวิศวกรรมชีวการแพทย์ และเคยลาออกจากราชการมาลงสมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ เขต 3 ในการเลือกตั้งปี พ.ศ. 2557 และชนะการเลือกตั้ง
.
แต่สุดท้ายได้ถูกศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ ในเวลาต่อมาช่วงต้นปี 2568 ‘ยศชนัน’ เคยดำรงตำแหน่งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) ในยุคของรัฐบาล ‘แพทองธาร ชินวัตร’ รวมถึงเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย ซึ่งถือเป็นข้าราชการพลเรือนในสายการศึกษา
.
ดร.ชินณิชา วงศ์สวัสดิ์: (เชียร์) บุตรสาวคนกลางของสมชาย-เยาวภา เคยชนะเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ เขต 1 ในปี 2554 และทำหน้าที่ส.ส. พรรคเพื่อไทยช่วงสั้นๆ ก่อนจะถูกศาลฎีกาตัดสินให้พ้นจากตำแหน่งในปี 2555 เนื่องจากจงใจยื่นบัญชีทรัพย์สินเท็จ ชินณิชามีบทบาททางธุรกิจเช่นกัน โดยเป็นผู้ประกอบการอสังหาริมทรัพย์ รวมถึงเคยถือหุ้นในบริษัทรับเหมาก่อสร้างที่มีโครงการใหญ่ เช่น การก่อสร้างสนามบินสุวรรณภูมิ
.
ชยาภา วงศ์สวัสดิ์: (เชอรี่) บุตรสาวคนสุดท้องของสมชาย-เยาวภา แม้จะไม่ได้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง แต่เคยเป็นที่รู้จักจากการเข้าสู่วงการบันเทิงในช่วงปี 2544 โดยเยาวภาได้ก่อตั้งบริษัทค่ายเพลง ‘สตรองพอยต์ เอ็นเตอร์เทนเมนต์’ ก่อนที่แกรมมี่จะจับเซ็นต์สัญญาพร้อม เพื่อสนับสนุนการออกอัลบั้มของชยาภา ก่อนที่ย้ายมาอยู่ค่ายเพลงดังย่านอโศกในอัลบั้มที่สอง ต่อมาชยาภาเป็นที่สนใจของสังคมอีกครั้งเมื่อแต่งงานกับ นัม ลีนัล ข้าราชการระดับสูงของกัมพูชา (บุตรชายของนักการเมืองคนสนิทสมเด็จฮุนเซน) ในปี 2556 ซึ่งถือเป็นการเกี่ยวดองระหว่างตระกูลวงศ์สวัสดิ์กับเครือข่ายผู้นำกัมพูชา อย่างไรก็ตาม ทั้งคู่ได้หย่าร้างกันในภายหลัง
.
🔴 เจนฯ X-Y การเมืองผลัดรุ่น
.
ภายหลังความโกลาหลของการจัดการบริหารของรัฐบาล ‘แพทองธาร ชินวัตร’ ที่เจอคลิปเสียงทำพิษเซ่นสังคม และถูกหลุดศาลรัฐธรรมนูญตัดสินให้พ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี จนทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนรัฐบาลทั้งคณะ ไปถึงจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของตระกูลชินวัตรที่ ‘ทักษิณ’ เลือกกลับเข้าสู่กระบวนเข้าเรือนจำจริง ๆ ที่ทำให้พรรคเพื่อไทยเกิดพายุครั้งใหญ่อีกครั้ง
.
และเป็นอีกครั้งที่ ‘ตระกูลชินวัตร’ เจอปัญหา ‘ตระกูลวงสวัสดิ์’ จะกลับมาช่วยประคับประคองทิศทางการเดินเกมทางการเมืองของพรรคเพื่อไทยเหมือนสมัยพรรคพลังประชาชน
อีกครั้ง ก็เป็นบุตรคนโตอย่าง ‘ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์’ ก้าวเข้าสู่การเมืองเต็มตัวในช่วงปลายปี 2568 เมื่อได้รับการเสนอชื่อเป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีลำดับที่ 1 ของพรรคเพื่อไทย สำหรับการเลือกตั้งทั่วไปปี 2569
.
แม้ว่าเบื้องหลังการผลักดัน ‘ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์’ ที่มาจากปากของ 'เยาวภา' ผู้เป็นแม่หลังจากการไปเยี่ยม ‘ทักษิณ’ ที่เรือนจำคลองเปรมว่าเรื่องการที่ ‘ยศชนัน’ จะมีชื่อเป็นแคนดิเดตนายกฯเพื่อไทยในขณะนั้น เป็นเรื่องของทางพรรคเพื่อไทย หรือแม้แต่ ‘สมชาย’ ผู้เป็นพ่อที่ยืนยันว่าการตัดสินใจลงเล่นการเมืองเป็นการตัดสินใจจากตัวตนของ ‘ยศชนัน’
.
หากเราย้อนไปนับเฉพาะตำแหน่งนายกรัฐมนตรี สองตระกูลนี้ได้ผลิตผู้นำประเทศมาแล้วถึง 4 คน ตั้งแต่ ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีคนที่ 23, สมชาย วงศ์สวัสดิ์ คนที่ 26, ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร คนที่ 28 จนถึง แพทองธาร ชินวัตร คนที่ 31
.
และในการเลือกตั้งครั้งนี้ ชื่อของ ‘ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์’ ถูกวางไว้ในฐานะความหวังรุ่นถัดไป ของเครือญาติการเมืองสายนี้ ไม่ใช่เพียงในฐานะบุตรของสมชาย–เยาวภา หากแต่ในฐานะตัวแทนของการผลัดใบเชิงสัญลักษณ์ จากยุคผู้เล่นการเมืองเต็มตัว สู่ภาพนักวิชาการที่ถูกผลักเข้าสู่กลไกลสนามอำนาจอย่างเป็นทางการ
.
โครงสร้างอำนาจเดิมอาจจะต้องเผชิญแรงสั่นสะเทือนอีกครั้ง ทั้งจากความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและข้อจำกัดของผู้นำรุ่นก่อน เครือข่ายตระกูล ‘ชินวัตร’ และ ‘วงศ์สวัสดิ์’ ก็กำลังเริ่มต้นเขียนประวัติศาสตร์หน้าใหม่ขึ้นอีกครั้ง คราวนี้ไม่ใช่ในนามของผู้นำที่คุ้นเคย หากเป็นการผลักดันคนรุ่นถัดไปเข้าสู่สนามอำนาจอย่างเป็นทางการ
.
กล่าวอีกนัยยะหนึ่ง นี่ไม่ใช่แค่การส่งคนลงสนามเลือกตั้ง แต่คือความพยายามของตระกูลในการพิสูจน์ว่า เครือข่ายอำนาจที่ก่อร่างมากว่าสองทศวรรษ ยังสามารถปรับรูป เปลี่ยนภาษา และปรับบทบาทของตนเองได้อีกครั้ง แม้บริบทการเมืองไทยจะไม่เหมือนเดิมอีกแล้วก็ตาม
.
เรียบเรียง: นัฐพงษ์ โห้เฉื่อย
ภาพ: คมชัด หมั่นการ
.
อ้างอิง
'เยาวภา' เยี่ยม 'ทักษิณ' ตอบปม 'ยศชนัน' มีชื่อนั่งแคนดิเดตนายกฯเพื่อไทย บอกเรื่องนี้ให้พรรคกับยศชนัน คุยกันเอง
https://voicetv.co.th/read/4HPPdUD0L
"อดีตนายกรัฐมนตรี สมชาย วงศ์สวัสดิ์" มั่นใจ "ยศชนัน" ทำงานให้ประเทศได้ ยืนยัน ไม่ครอบงำ ปล่อยทำงานอย่างอิสระ ขอโอกาสพิสูจน์ แต่ขึ้นอยู่กับประชาชนตัดสินใจ
https://thainews.prd.go.th/thainews/news/view/1641782/?bid=1
นางพญารีเทิร์น ‘เยาวภา’ คืนชีพซุ้ม ‘วังบัวบาน’ ใต้ร่มเงานายใหญ่
https://www.komchadluek.net/scoop/thong-yuttaphop/572993
เปิดประวัติ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ จับตา 1 ใน 3 แคนดิเดตนายกฯเพื่อไทย
https://voicetv.co.th/read/_WBr6NJS8
นายสมชาย วงศ์สวัสดิ์ เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 26
https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2_%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%A8%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%AA%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B9%8C#cite_note-2
‘เจ๊แดง’ เยาวภา วงศ์สวัสดิ์ ซูสี(เพื่อ)ไทยเฮา ตัวจริงหลังม่านการเมือง
https://www.thepeople.co/politics/political-family/56096
ตระกูล ‘ชินวัตร’ บนถนนการเมืองร่วม 50 ปี ยุคการเมืองเก่าสายท้องถิ่น สู่สภาพ ‘คนแดนไกล’
https://www.thepeople.co/politics/political-family/51637
.
#ThePeople #การเมือง #ต้นตระกูลการเมือง #ชินวัตร #วงศ์สวัสดิ์ #เพื่อไทย #เลือกตั้ง69
วิเคราะห์การเมืองไทย ชินวัตร x วงศ์สวัสดิ์ 2 ตระกูล 4 นายกรัฐมนตรี โดย thepeople
ถ้าจะพูดถึงการเมืองไทยในช่วงกว่า 20 ปีที่ผ่านมา หากมองให้ลึกลงไปใต้ชื่อพรรคใต้นโยบาย และใต้เวทีปราศรัย จะพบว่าโครงสร้างอำนาจที่ทรงพลังที่สุด ไม่ได้เริ่มต้นจากรัฐธรรมนูญหรือคูหาเลือกตั้งเสมอไปแต่มักเริ่มต้นจาก ‘ครอบครัว’ หน่วยการเมืองที่ไม่เคยถูกบันทึกไว้ในกฎหมาย แต่ดำรงอยู่จริงในทางปฏิบัติ
.
ตระกูล ‘ชินวัตร’ และ ‘วงศ์สวัสดิ์’ คือหนึ่งในตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดของการเมืองแบบเครือญาติ ซึ่งไม่เพียงส่งคนเข้าสู่อำนาจ แต่ยังออกแบบวิธีสืบทอดอำนาจให้ดำรงอยู่ข้ามรุ่น บนความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองมาแล้วนับครั้งไม่ถ้วน
.
ซึ่งสะท้อนว่าบทบาททางการเมืองของคนรุ่นหลังในตระกูลนี้ต่อยอดมาจากอิทธิพลของตระกูลชินวัตรโดยตรง ในทางปฏิบัติ พันธมิตรสายเลือดนี้ส่งผลให้ตระกูลวงศ์สวัสดิ์เดินไปบนเส้นทางการเมืองเคียงคู่กับตระกูลชินวัตรมาโดยตลอด เช่นในช่วงหลังรัฐประหาร 2549 ทักษิณต้องลี้ภัยและพรรคไทยรักไทยถูกยุบ บทบาทผู้นำทางการเมืองจึงตกมาถึง ‘เยาวภา วงศ์สวัสดิ์’ ผู้เป็นน้องสาว ปรับเรือธงใหม่ดัน ‘สมชาย วงศ์สวัสดิ์’ ขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีในปี 2551 ในระยะเวลาสั้น ๆ และสานต่ออิทธิพลทางการเมืองของชินวัตรในกลุ่มผู้สนับสนุนเดิม
.
🔴 ใบไม้ผลัดใบตระกูลผลักดัน
.
คอการเมืองจะคุ้นชื่อ ‘เจ๊แดง’ เยาวภา วงศ์สวัสดิ์ เธอเป็นลูกคนที่ 6 จาก 10 คน ของ ‘เลิศ ชินวัตร’ ซึ่งเยาวภาเป็นน้องและพี่ของ 2 นายกรัฐมนตรีไทยในตระกูลชินวัตร ผู้เป็นทั้งน้องสาวของทักษิณ ชินวัตร และเป็นพี่สาวของยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ที่มีบทบาทกุมเกมการเมืองภาคเหนือมายาวนาน เยาวภาเป็นอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ (สังกัดพรรคไทยรักไทย/เพื่อไทย) และเคยดำรงตำแหน่งรองหัวหน้าพรรคไทยรักไทย รวมถึงที่ปรึกษานายกรัฐมนตรีในสมัยรัฐบาลทักษิณ
.
เยาวภาเป็นแกนนำกลุ่มการเมือง ‘วังบัวบาน’ ที่มีฐานอำนาจในภาคเหนือ และแม้ช่วงปี 2549–2555 เธอจะถูกตัดสิทธิทางการเมือง 5 ปีจากคดียุบพรรคไทยรักไทย แต่ยังคงมีอิทธิพลอยู่เบื้องหลังพรรคเพื่อไทยเสมอ
.
ในทางปฏิบัติ ‘เจ๊แดง’ ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงผู้รักษาฐานเสียง หากแต่ถูกมองว่าเป็น ‘ผู้จัดการอำนาจ’ ของตระกูลชินวัตรในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อหลายครั้ง โดยเฉพาะในจังหวะที่แกนนำหลักถูกบีบให้ออกจากเกมการเมืองโดยตรง
.
ตัวอย่างชัดเจนเกิดขึ้นหลังรัฐประหารปี 2549 เมื่อ ทักษิณ ชินวัตร ต้องลี้ภัยทางการเมือง พรรคไทยรักไทยถูกยุบ และแกนนำระดับบนจำนวนมากถูกตัดสิทธิ์ทางการเมือง เยาวภาคือหนึ่งในไม่กี่คนที่ยังคงกุมโครงข่าย ส.ส. ภาคเหนือและอดีตไทยรักไทยไว้ได้อย่างเหนียวแน่น ก่อนจะมีบทบาทสำคัญในการเลือกตัวแทน ที่สามารถรักษาอิทธิพลของตระกูลไว้ในโครงสร้างอำนาจรัฐ
.
การผลักดัน ‘สมชาย วงศ์สวัสดิ์’ สามีของตน ขึ้นดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในปี 2551 ภายใต้พรรคพลังประชาชน จึงไม่ได้เป็นเพียงการส่งคนใกล้ชิดขึ้นสู่อำนาจ แต่เป็นการวางหมากเพื่อคงความต่อเนื่องของอำนาจตระกูลชินวัตร ในช่วงที่ชื่อของทักษิณไม่สามารถปรากฏในทางการเมืองได้อย่างเปิดเผย
.
ในทำนองเดียวกัน การสนับสนุน ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ในการก้าวขึ้นเป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีของพรรคเพื่อไทยในปี 2554 ก็สะท้อนบทบาทของเยาวภาในฐานะผู้เชื่อมต่อระหว่างฐานมวลชนเดิมกับภาพลักษณ์ใหม่ของผู้นำ ที่ไม่มีประวัติความขัดแย้งทางการเมืองโดยตรง แต่สามารถแบกรับทุนทางการเมืองของตระกูลได้ทั้งก้อน
.
ด้วยเหตุนี้ เยาวภาจึงไม่ใช่เพียง ‘เจ๊แดง’ แห่งภาคเหนือ หากแต่เป็นฟันเฟืองสำคัญที่ทำให้การเมืองแบบเครือญาติของตระกูลชินวัตร–วงศ์สวัสดิ์ สามารถผลัดใบ เปลี่ยนหน้า และเดินเกมต่อได้ท่ามกลางแรงปะทะจากอำนาจรัฐและกลไกนอกระบบอย่างต่อเนื่อง
.
ส่วน ‘สมชาย วงศ์สวัสดิ์’ ที่มาจากตระกูลวงศ์สวัสดิ์ เป็นบุตรคนกลางของ ‘เจิม’ และ ‘ประหยัด วงศ์สวัสดิ์’ จากพี่น้องทั้งหมด 5 คน โดยครอบครัวประกอบอาชีพทำสวนยาง ที่นครศรีธรรมราช มีพื้นเพมาจากสายงานตุลาการและข้าราชการพลเรือน รับราชการยาวนานกว่า 30 ปี
.
โดยเริ่มจากตำแหน่งผู้ช่วยผู้พิพากษาในปี 2517 และก้าวขึ้นสู่การเป็นผู้พิพากษาศาลในหลายจังหวัด ความก้าวหน้าในสายราชการทำให้สมชายได้เลื่อนขึ้นเป็น รองปลัดกระทรวงยุติธรรม และต่อมาเป็น ปลัดกระทรวงยุติธรรม ในปี 2542 ก่อนย้ายมาดำรงตำแหน่ง ปลัดกระทรวงแรงงาน ในปี 2549
.
ระหว่างรับราชการก็ได้รับแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งกรรมการในหน่วยงานภาครัฐและรัฐวิสาหกิจหลายแห่ง แสดงถึงการครอบคลุมบทบาททั้งในมิติการปกครองและภาคธุรกิจของรัฐ นับได้ว่าสมชายเป็นนักกฎหมายที่ผ่านประสบการณ์ทั้งในศาลและระบบราชการระดับสูงอย่างครบถ้วน ก่อนผันตัวสู่เวทีการเมืองเต็มตัวในเวลาต่อมา
.
เส้นทางสายตุลาการและระบบราชการของสมชาย จึงไม่ได้เป็นเพียงภูมิหลังส่วนบุคคล หากทำหน้าที่เป็นทุนความชอบธรรม ให้กับเครือข่ายการเมืองในช่วงที่ตระกูลต้องเผชิญแรงกดดันจากทั้งกลไกรัฐและความชอบธรรมทางสังคมพร้อมกัน
.
สมชาย-เยาวภา มีบุตร 3 คน โดยเป็น 1 ชาย 2 หญิง มี ยศชนัน (เชน) เป็นพี่คนโต ชินณิชา (เชียร์) กับชยาภา (เชอรี่) ตามลำดับ
.
ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์: (เชน) บุตรชายคนโตของสมชาย-เยาวภา เดิมมีบทบาทในแวดวงวิชาการ เป็นอดีตรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดลและศาสตราจารย์ด้านวิศวกรรมชีวการแพทย์ และเคยลาออกจากราชการมาลงสมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ เขต 3 ในการเลือกตั้งปี พ.ศ. 2557 และชนะการเลือกตั้ง
.
แต่สุดท้ายได้ถูกศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ ในเวลาต่อมาช่วงต้นปี 2568 ‘ยศชนัน’ เคยดำรงตำแหน่งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน) ในยุคของรัฐบาล ‘แพทองธาร ชินวัตร’ รวมถึงเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย ซึ่งถือเป็นข้าราชการพลเรือนในสายการศึกษา
.
ดร.ชินณิชา วงศ์สวัสดิ์: (เชียร์) บุตรสาวคนกลางของสมชาย-เยาวภา เคยชนะเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ เขต 1 ในปี 2554 และทำหน้าที่ส.ส. พรรคเพื่อไทยช่วงสั้นๆ ก่อนจะถูกศาลฎีกาตัดสินให้พ้นจากตำแหน่งในปี 2555 เนื่องจากจงใจยื่นบัญชีทรัพย์สินเท็จ ชินณิชามีบทบาททางธุรกิจเช่นกัน โดยเป็นผู้ประกอบการอสังหาริมทรัพย์ รวมถึงเคยถือหุ้นในบริษัทรับเหมาก่อสร้างที่มีโครงการใหญ่ เช่น การก่อสร้างสนามบินสุวรรณภูมิ
.
ชยาภา วงศ์สวัสดิ์: (เชอรี่) บุตรสาวคนสุดท้องของสมชาย-เยาวภา แม้จะไม่ได้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง แต่เคยเป็นที่รู้จักจากการเข้าสู่วงการบันเทิงในช่วงปี 2544 โดยเยาวภาได้ก่อตั้งบริษัทค่ายเพลง ‘สตรองพอยต์ เอ็นเตอร์เทนเมนต์’ ก่อนที่แกรมมี่จะจับเซ็นต์สัญญาพร้อม เพื่อสนับสนุนการออกอัลบั้มของชยาภา ก่อนที่ย้ายมาอยู่ค่ายเพลงดังย่านอโศกในอัลบั้มที่สอง ต่อมาชยาภาเป็นที่สนใจของสังคมอีกครั้งเมื่อแต่งงานกับ นัม ลีนัล ข้าราชการระดับสูงของกัมพูชา (บุตรชายของนักการเมืองคนสนิทสมเด็จฮุนเซน) ในปี 2556 ซึ่งถือเป็นการเกี่ยวดองระหว่างตระกูลวงศ์สวัสดิ์กับเครือข่ายผู้นำกัมพูชา อย่างไรก็ตาม ทั้งคู่ได้หย่าร้างกันในภายหลัง
.
🔴 เจนฯ X-Y การเมืองผลัดรุ่น
.
ภายหลังความโกลาหลของการจัดการบริหารของรัฐบาล ‘แพทองธาร ชินวัตร’ ที่เจอคลิปเสียงทำพิษเซ่นสังคม และถูกหลุดศาลรัฐธรรมนูญตัดสินให้พ้นจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี จนทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนรัฐบาลทั้งคณะ ไปถึงจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ของตระกูลชินวัตรที่ ‘ทักษิณ’ เลือกกลับเข้าสู่กระบวนเข้าเรือนจำจริง ๆ ที่ทำให้พรรคเพื่อไทยเกิดพายุครั้งใหญ่อีกครั้ง
.
และเป็นอีกครั้งที่ ‘ตระกูลชินวัตร’ เจอปัญหา ‘ตระกูลวงสวัสดิ์’ จะกลับมาช่วยประคับประคองทิศทางการเดินเกมทางการเมืองของพรรคเพื่อไทยเหมือนสมัยพรรคพลังประชาชน
อีกครั้ง ก็เป็นบุตรคนโตอย่าง ‘ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์’ ก้าวเข้าสู่การเมืองเต็มตัวในช่วงปลายปี 2568 เมื่อได้รับการเสนอชื่อเป็นแคนดิเดตนายกรัฐมนตรีลำดับที่ 1 ของพรรคเพื่อไทย สำหรับการเลือกตั้งทั่วไปปี 2569
.
แม้ว่าเบื้องหลังการผลักดัน ‘ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์’ ที่มาจากปากของ 'เยาวภา' ผู้เป็นแม่หลังจากการไปเยี่ยม ‘ทักษิณ’ ที่เรือนจำคลองเปรมว่าเรื่องการที่ ‘ยศชนัน’ จะมีชื่อเป็นแคนดิเดตนายกฯเพื่อไทยในขณะนั้น เป็นเรื่องของทางพรรคเพื่อไทย หรือแม้แต่ ‘สมชาย’ ผู้เป็นพ่อที่ยืนยันว่าการตัดสินใจลงเล่นการเมืองเป็นการตัดสินใจจากตัวตนของ ‘ยศชนัน’
.
หากเราย้อนไปนับเฉพาะตำแหน่งนายกรัฐมนตรี สองตระกูลนี้ได้ผลิตผู้นำประเทศมาแล้วถึง 4 คน ตั้งแต่ ทักษิณ ชินวัตร นายกรัฐมนตรีคนที่ 23, สมชาย วงศ์สวัสดิ์ คนที่ 26, ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร คนที่ 28 จนถึง แพทองธาร ชินวัตร คนที่ 31
.
และในการเลือกตั้งครั้งนี้ ชื่อของ ‘ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์’ ถูกวางไว้ในฐานะความหวังรุ่นถัดไป ของเครือญาติการเมืองสายนี้ ไม่ใช่เพียงในฐานะบุตรของสมชาย–เยาวภา หากแต่ในฐานะตัวแทนของการผลัดใบเชิงสัญลักษณ์ จากยุคผู้เล่นการเมืองเต็มตัว สู่ภาพนักวิชาการที่ถูกผลักเข้าสู่กลไกลสนามอำนาจอย่างเป็นทางการ
.
โครงสร้างอำนาจเดิมอาจจะต้องเผชิญแรงสั่นสะเทือนอีกครั้ง ทั้งจากความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองและข้อจำกัดของผู้นำรุ่นก่อน เครือข่ายตระกูล ‘ชินวัตร’ และ ‘วงศ์สวัสดิ์’ ก็กำลังเริ่มต้นเขียนประวัติศาสตร์หน้าใหม่ขึ้นอีกครั้ง คราวนี้ไม่ใช่ในนามของผู้นำที่คุ้นเคย หากเป็นการผลักดันคนรุ่นถัดไปเข้าสู่สนามอำนาจอย่างเป็นทางการ
.
กล่าวอีกนัยยะหนึ่ง นี่ไม่ใช่แค่การส่งคนลงสนามเลือกตั้ง แต่คือความพยายามของตระกูลในการพิสูจน์ว่า เครือข่ายอำนาจที่ก่อร่างมากว่าสองทศวรรษ ยังสามารถปรับรูป เปลี่ยนภาษา และปรับบทบาทของตนเองได้อีกครั้ง แม้บริบทการเมืองไทยจะไม่เหมือนเดิมอีกแล้วก็ตาม
.
เรียบเรียง: นัฐพงษ์ โห้เฉื่อย
ภาพ: คมชัด หมั่นการ
.
อ้างอิง
'เยาวภา' เยี่ยม 'ทักษิณ' ตอบปม 'ยศชนัน' มีชื่อนั่งแคนดิเดตนายกฯเพื่อไทย บอกเรื่องนี้ให้พรรคกับยศชนัน คุยกันเอง
https://voicetv.co.th/read/4HPPdUD0L
"อดีตนายกรัฐมนตรี สมชาย วงศ์สวัสดิ์" มั่นใจ "ยศชนัน" ทำงานให้ประเทศได้ ยืนยัน ไม่ครอบงำ ปล่อยทำงานอย่างอิสระ ขอโอกาสพิสูจน์ แต่ขึ้นอยู่กับประชาชนตัดสินใจ
https://thainews.prd.go.th/thainews/news/view/1641782/?bid=1
นางพญารีเทิร์น ‘เยาวภา’ คืนชีพซุ้ม ‘วังบัวบาน’ ใต้ร่มเงานายใหญ่
https://www.komchadluek.net/scoop/thong-yuttaphop/572993
เปิดประวัติ ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ จับตา 1 ใน 3 แคนดิเดตนายกฯเพื่อไทย
https://voicetv.co.th/read/_WBr6NJS8
นายสมชาย วงศ์สวัสดิ์ เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 26
https://wiki.kpi.ac.th/index.php?title=%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%8A%E0%B8%B2%E0%B8%A2_%E0%B8%A7%E0%B8%87%E0%B8%A8%E0%B9%8C%E0%B8%AA%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%AA%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%B9%8C#cite_note-2
‘เจ๊แดง’ เยาวภา วงศ์สวัสดิ์ ซูสี(เพื่อ)ไทยเฮา ตัวจริงหลังม่านการเมือง
https://www.thepeople.co/politics/political-family/56096
ตระกูล ‘ชินวัตร’ บนถนนการเมืองร่วม 50 ปี ยุคการเมืองเก่าสายท้องถิ่น สู่สภาพ ‘คนแดนไกล’
https://www.thepeople.co/politics/political-family/51637
.
#ThePeople #การเมือง #ต้นตระกูลการเมือง #ชินวัตร #วงศ์สวัสดิ์ #เพื่อไทย #เลือกตั้ง69